ΓNΩMH Tο μπούμερανγκ της σφαγής

Το 1949, οι Ευρωπαίοι ηγήθηκαν μιας διεθνούς προσπάθειας για να τεθεί η
συλλογική τιμωρία εκτός νόμου. Είχαν προηγηθεί δύο παγκόσμιοι πόλεμοι στη
διάρκεια των οποίων είχαν δει ολόκληρες πόλεις και χωριά να ισοπεδώνονται,
αμάχους να εκτελούνται, να υποχρεώνονται σε καταναγκαστική εργασία ή να
καθίστανται σκόπιμα άστεγοι. Προκειμένου να κόψει τις γέφυρες με το παρελθόν,
η Τέταρτη Συνθήκη της Γενεύης απαγόρευσε τη συλλογική τιμωρία και τα αντίποινα
εναντίον αμάχων. Πόσο μακρινά δείχνουν σήμερα όλα αυτά… Πρώτα στη Γάζα και
τώρα στον Νότιο Λίβανο, ο ισραηλινός στρατός έχει πετάξει τα χαλινάρια της
Γενεύης, απαντώντας στην αιχμαλωσία των στρατιωτών του με βομβαρδισμούς
ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών, διυλιστηρίων πετρελαίου, αεροδρομίων και δρόμων.
Το Ισραήλ, όμως, δεν επέλεξε τη σοφότερη απάντηση. Ένας λόγος για τον οποίο
υπήρξε πρακτικά ομοφωνία το 1949 όσον αφορά την απαγόρευση της συλλογικής
τιμωρίας σε περίοδο πολέμου, ήταν η αίσθηση πως επρόκειτο για κάτι τόσο ηθικά
απαράδεκτο όσο και στρατιωτικά αναποτελεσματικό. H πρόσφατη ιστορία είχε
δείξει πως η συλλογική τιμωρία συνήθως γινόταν όπλο στα χέρια καλά οργανωμένων
και δημοφιλών ομάδων ανταρτών. Οι τελευταίες, μάλιστα, ενίοτε προκαλούν τη
συλλογική τιμωρία – στην Ευρώπη, οι αντιστασιακές ομάδες το έκαναν συχνά στη
διάρκεια του πολέμου – διότι κατά κανόνα προσελκύει περισσότερους
νεοσύλλεκτους, αποδυναμώνει τις εναλλακτικές πηγές εξουσίας και απαξιώνει τους
δράστες. Οι άμαχοι στη Γάζα και τον Λίβανο ίσως να κατηγορούν τη Χαμάς και τη
Χεζμπολάχ επειδή προκάλεσαν το Ισραήλ· σίγουρα όμως κατηγορούν το Ισραήλ
εξίσου, αν όχι περισσότερο.

Ποιος θα σώσει λοιπόν τους αμάχους από τη δυστυχία τους, και το Ισραήλ από τον
εαυτό του; Σίγουρα όχι οι ΗΠΑ. Άρα μένουν οι Ευρωπαίοι.

Αν και είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ισραήλ, η E.E. δεν έχει
καταφέρει ακόμα να κάνει τη φωνή της να μετρήσει. Εντούτοις, ένας
περιφερειακός πόλεμος θα επηρεάσει την Ευρώπη πολύ περισσότερο από ό,τι τις
ΗΠΑ. Οι Ευρωπαίοι πρέπει λοιπόν να επιβάλουν επειγόντως κατάπαυση του πυρός. H
δύναμή τους επί του Ισραήλ είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι φαντάζονται. Μόνο να
θυμηθούν λίγο το παρελθόν τους. Τα επώδυνα μαθήματα που οδήγησαν στις Συνθήκες
της Γενεύης δεν έχουν μικρότερη αξία σήμερα από ό,τι είχαν το 1949.

Ο Μαρκ Μαζάουερ είναι καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Columbia. Το
σχόλιό του δημοσιεύτηκε στους «Financial Times».