Eπιστρέφουν κλεμμένα αρχαία

Ύστερα από μια δεκαετία σιωπής, το Μουσείο Γκετί (εδώ η βίλα Γκετί στο Μαλιμπού της Καλιφόρνιας) επιστρέφει στην Ελλάδα το αρχαίο αναθηματικό ανάγλυφο από τη Θάσο που απεικονίζει παράσταση θεοτήτων και λατρευτών

Τον δρόμο της επιστροφής προς την Ελλάδα παίρνουν ένα αρχαϊκό αναθηματικό
ανάγλυφο από τη Θάσο και μια ενεπίγραφη στήλη των κλασικών χρόνων από τη
Βοιωτία, δύο από τις τέσσερις αρχαιότητες που διεκδικεί η Ελλάδα από το
Μουσείο Γκετί. H αυλαία της υπόθεσης που κρατά 13 χρόνια, όμως, θέλει ακόμη
χρόνο για να πέσει. Όχι μόνο επειδή εκκρεμεί η επιστροφή δύο ακόμη αρχαιοτήτων
από το αμερικανικό ιδιωτικό μουσείο, αλλά και επειδή δεν έχει αποσαφηνιστεί ο
τρόπος και ο χρόνος που θα γίνει ο επαναπατρισμός, ενώ ασαφές παραμένει αν η
Ελλάδα θα δανείσει άλλα αρχαία έργα τέχνης στο Γκετί ως αντάλλαγμα για την
επιστροφή των αρχαιοτήτων.

Εγχάρακτη παράσταση πολεμιστή και το χαρακτηριστικό βοιωτικό όνομα Αθανίας φέρει η στήλη ύψους 1,16 μ., που ανήκει στο ίδιο εργαστήριο με τις υπόλοιπες 11 οι οποίες έχουν ανακαλυφθεί και συναντώνται αποκλειστικά στην περιοχή της Βοιωτίας

Το αναθηματικό ανάγλυφο από τη Θάσο του 6ου π.X. αιώνα, που είχε κλαπεί από
αποθήκη των ανασκαφών της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής στις αρχές του 20ού
αιώνα, και η ενεπίγραφη στήλη από μαύρο πέτρωμα του 4ου π.X. αιώνα από τη
Βοιωτία – έργο που συγκαταλέγεται στα αριστουργήματα των εκθεμάτων του Γκετί –
είναι οι δύο αρχαιότητες που ανοίγουν ουσιαστικά τον χορό των
επαναπατριζόμενων αρχαιοτήτων που διεκδικεί η Ελλάδα ύστερα από
«ομόφωνη απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του Ιδρύματος Πολ Γκετί», όπως
επισημαίνεται στην κοινή ανακοίνωση που εξέδωσαν χθες το υπουργείο Πολιτισμού
και το μουσείο. «H απόφαση να επιστραφούν τα δύο αρχαία αντικείμενα στην
Ελλάδα βασίστηκε στον σχολαστικό εσωτερικό έλεγχο που διενήργησε το Μουσείο
Γκετί και που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι θα ήταν σωστό να επιστραφούν τα
αρχαία αντικείμενα».

Το χρυσό στεφάνι του οποίου την επιστροφή ζητά η Ελλάδα. Το μετέφερε το 1992 στο Μόναχο Έλληνας μετανάστης και πουλήθηκε στο Μουσείο Γκετί. Την ίδια χρονιά, το αμερικανικό μουσείο ζητούσε από το υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας να πληροφορηθεί εάν το στεφάνι ήταν γνήσιο

«Στο θέμα των διαπραγματεύσεων με το Γκετί, ακολουθήσαμε μία δική μας
πρωτότυπη μέθοδο. Ήρθαν εδώ εκπρόσωποι του Μουσείου Γκετί, έγιναν εξαντλητικές
συζητήσεις και καταλήξαμε σε κοινή δήλωση. Αυτό δεν έγινε πουθενά στον κόσμο»,
τόνισε χθες ο υπουργός Πολιτισμού Γιώργος Βουλγαράκης, που χαρακτήρισε την
εξέλιξη ως «το πρώτο βήμα της ελληνικής διεκδίκησης, η οποία θα συνεχιστεί με
συνομιλίες και διαπραγματεύσεις», αναφερόμενος στο χρυσό μακεδονικό στεφάνι
και στη μαρμάρινη αρχαϊκή κόρη – οι συζητήσεις για τον επαναπατρισμό τους
αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί έως τα τέλη Αυγούστου, καθώς θεωρείται πως η
ελληνική πλευρά έχει ισχυρότερους άσους για τη διεκδίκησή τους από ό,τι για τα
δύο έργα που ήδη πήραν την ετικέτα της ελληνικής κυριότητας.

Επέκταση και σε άλλα μουσεία

Δεδομένου ότι η πρώην επιμελήτριας των ελληνικών και ρωμαϊκών συλλογών του
Μουσείου Γκετί Μάριον Τρου είναι υπόδικη στην Ιταλία για αρχαιοκαπηλία και στη
βίλα της οποίας στην Πάρο εντοπίστηκαν αδήλωτες αρχαιότητες, οι εκπρόσωποι του
Γκετί φαίνεται να είναι πλέον περισσότερο διαλλακτικοί, καθώς η ελληνική
πλευρά έχει επιπλέον καταστήσει σαφές ότι σε περίπτωση που δεν βρεθεί λύση θα
διεκδικήσει τις ελληνικές αρχαιότητες δικαστικώς. H λίστα των διεκδικούμενων
ελληνικών αρχαιοτήτων από το Γκετί όμως είναι μεγάλη και η διαδικασία δεν
πρόκειται να σταματήσει στα τέσσερα κομμάτια, ενώ σύντομα αναμένεται να
ανακοινωθεί ο τρόπος διεκδίκησης σειράς ελληνικών αρχαιοτήτων που υπάρχουν σε
διάφορα άλλα μουσεία ανά τον κόσμο.