«Πέρσες» και μπλακ άουτ των Eλλήνων

Το γεγονός ότι δεν είχε φωτισμούς λόγω μπλακ άουτ, η ελληνοτουρκική παράσταση των «Περσών» του Αισχύλου από τον Θόδωρο Τερζόπουλο στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου δεν μείωσε την εκφραστική δύναμη των προσώπων του θιάσου, που κρατούσαν φωτογραφίες αγνοουμένων…

Πικρές και μίζερες ήταν οι εντυπώσεις από την έναρξη του φετινού Φεστιβάλ
Επιδαύρου. Λεπτομέρειες δυσάρεστες που λες και μια αόρατη «συνωμοσία» τις
ένωσε, για να προκαλέσει κλίμα όξυνσης και δυσαρέσκειας πριν από την
ελληνοτουρκική παράσταση των «Περσών» του Τερζόπουλου. Ενώ κατά τη διάρκειά
της προβλήματα στον φωτισμό έδιναν την εντύπωση προχειρότητας, μειώνοντας
αισθητά το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Για να μάθουμε στο τέλος πως η περιοχή
ήταν σε μπλακ άουτ από τις 21.20 έως τις 23.10, δηλαδή όση ώρα διήρκεσε η
παράσταση, που φωτίστηκε πρόχειρα από την γεννήτρια του θεάτρου.

Από το πρωί της Παρασκευής – ημέρα έναρξης των φετινών Επιδαυρίων – τα 120
τσουβάλια με τα σκουπίδια που είχαν περισυλλεγεί μετά τον καθαρισμό του
αρχαίου θεάτρου και του περιβάλλοντος χώρου, περίμεναν το απορριμματοφόρο του
δήμου να τα μαζέψει. Μάταια, γιατί αυτό είχε χαλάσει. Αγώνας δρόμου άρχισε για
να «φυγαδευτούν» οι μαύρες σακούλες έως τις 16.00 το απόγευμα, οπότε κατέφθασε
στον χώρο το σκουπιδιάρικο.

Το βραδάκι, όταν οι θεατές ανηφόριζαν για την παράσταση, βρήκαν κλειστό
το Ξενία του θεάτρου. Μαζεμένες οι καρέκλες, κλειδωμένες οι τουαλέτες, ενώ ένα
ποτιστικό στραμμένο στους διαδρόμους κατάβρεχε περαστικούς και γκαζόν. Το
Ξενία όμως λειτουργεί καθημερινά έως τις 17.00 για ιθαγενείς και επισκέπτες
του μνημείου. Μετά κλείνει, γιατί δεν συμφέρει τον ιδιώτη Βασίλη Χατζή, ο
οποίος το ενοικίασε από τα Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα με ετήσιο μίσθωμα
200.000 ευρώ.

Με το επιχείρημα πως δεν βγάζει τα έξοδά του λόγω των περιορισμένων
παραστάσεων και πως δεν βρίσκει υπαλλήλους να το λειτουργήσουν αμείβοντάς τους
με τα ίδια ποσά, έχει ζητήσει από τα Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα την
επανεξέταση της σύμβασης. Καθυστερήσεις, αντεγκλήσεις και αδιαφορία έφθασαν το
θέμα στην απειλή: Ή μειώνεται το μίσθωμα ή κλείνω το Ξενία κατά τη διάρκεια
του Φεστιβάλ. Εδώ φθάσαμε. Αφενός αδιαφορία του κράτους και αφετέρου πίεση από
την επιχείρηση προς κάθε κατεύθυνση. Και ο όρος της υποχρέωσης του Ξενία που
δημιουργήθηκε για να εξυπηρετεί το Φεστιβάλ Επιδαύρου δεν υπάρχει;

Ωστόσο το κοινό της πρεμιέρας των ελληνοτουρκικών «Περσών» (περίπου
3.500 και 4.500 την επομένη) έζησε ακόμα μία ατυχία: είδε μια παράσταση
«αφώτιστη». Κάποια αναβοσβησίματα στην αρχή, «φλατ» φωτισμοί στη συνέχεια και
στο τέλος ένας φωτισμός «πλατείας», προκάλεσαν μικρή αναστάτωση στο κοίλο.
Γιατί όσοι ξέρουν τη μανία του Τερζόπουλου να δημιουργεί φωτιστικούς σκηνικούς
χώρους, καταλάβαιναν πως κάποιο πρόβλημα υπήρχε. Οι υπόλοιποι είδαν μια
παράσταση «μισή», κακοφωτισμένη, η οποία πάντως καταχειροκροτήθηκε όταν η φωνή
της Βαρβάρας Τσιπλάκου μας πληροφόρησε πως δόθηκε με φωτισμό γεννήτριας εξ
αιτίας του μπλακ άουτ που υπήρχε στην περιοχή.

Τόσες πολλές συμπτώσεις, τόσο κοντά στην προβοκάτσια, αλλά εναντίον
ποίου; Της ελληνοτουρκικής συνεργασίας που έτσι κι αλλιώς είχε προκαλέσει
αντιδράσεις, έγγραφες και προφορικές; Της νέας φόρμας του Φεστιβάλ Επιδαύρου
που συμπτύχθηκε από τις οκτώ στις έξι παραγωγές; Του οράματος του καινούργιου
διευθυντή και προέδρου του Ελληνικού Φεστιβάλ Γιώργου Λούκου, τον οποίο η
περιοχή βλέπει ως αντίπαλο;

Στον «τόπο του εγκλήματος» η συζήτηση έγινε εν θερμώ και η δήλωσή του ήταν
θαρρετή και ξεκάθαρη: «Ένα φεστιβάλ που φιλοδοξεί να αναβαθμιστεί, δεν
οργανώνεται βάσει των εστιατορίων της περιοχής. Είναι κοντόφθαλμη αντίληψη
όσων θεωρούν πως θίγονται τώρα τα συμφέροντά τους. Και οι ταβέρνες και οι
ψησταριές θα “εισπράξουν” σε βάθος χρόνου την επιτυχία του Φεστιβάλ, που
φιλοδοξεί να γίνει διεθνές. Το Φεστιβάλ αρχαίου δράματος, όπως όλοι πιστεύουν,
είχε πλατειάσει, είχε κουραστεί και κορεστεί. Οι οκτώ παραγωγές έγιναν φέτος
έξι, στις οποίες προστέθηκαν δύο, εκτός Φεστιβάλ. Του χρόνου θα γίνουν επτά
και θα είναι όλες του Φεστιβάλ και μόνο».

H σκληρή «γλώσσα» του σώματος

Όπως όταν όλα τα μικροσυμφέροντα θαρρείς ενώνονται, έτσι και σβήνουν. Την
επομένη και αφού προηγήθηκαν τηλεφωνήματα του αρμόδιου υπουργού κ. Σιούφα προς
υπευθύνους ΔΕΗ, της δημοτικής αρχής και οι διαβεβαιώσεις προς τους καλλιτέχνες
πως όλα ήταν μια ατυχής συγκυρία, όλα κύλησαν κανονικά και οι «Πέρσες»
κέρδισαν τις εντυπώσεις. Γιατί η παράσταση του Τερζόπουλου, που μπορεί
κάποιους να ξένισε με τη σκληρή «γλώσσα» τους σώματος ή σε άλλους να προκάλεσε
αντίδραση με την εμμονή του σε αυτό τον ερμηνευτικό κώδικα, συνολικά
ενδιέφερε. Αυστηρή, χωρίς λαϊκισμούς, ήταν μια διαπολιτισμική αισθητική
πρόταση, συγκροτημένη με το άχθος της βελτίωσης και το άλας της πύκνωσης.

Όσο για πολιτική ηγεσία και την τοπική κοινωνία που έλαμψαν διά της απουσίας
τους, απομένει η ενοχοποίηση των συμπτώσεων – μουντιάλ, καύσωνας και άλλες
δικαιολογίες. Μόνο που δεν τελειώνεις εύκολα με τις δικαιολογίες, εντός μας
και εκτός. Ειδικά μάλιστα για τους ελληνοτουρκικούς «Πέρσες», που την πρεμιέρα
τους είχα την ευκαιρία να δω στην Κωνσταντινούπολη, η σύγκριση με την πρεμιέρα
στην Επίδαυρο μόνο μελαγχολικές σκέψεις βάζει.