Πρόσωπα Ο νόμος που έσωσε το βιβλίο

«Ξαναβλέπω τον Ζερόμ Λεντόν να μου λέει: πρέπει να προχωρήσουμε! Οφείλαμε
να δείξουμε πως το μακροπρόθεσμο όραμα νικάει το βραχυπρόθεσμο κέρδος – κάτι
που δεν είμαι σίγουρος πως εξακολουθούμε σήμερα να το πιστεύουμε, ακόμη και
στο Σοσιαλιστικό Κόμμα».

Τζακ Λανγκ. H «πολιτιστική εξαίρεση» που εισήγαγε ως υπουργός Πολιτισμού προστάτεψε τη λογοτεχνική δημιουργία

«Αυτό είναι όμως η αριστερά», τονίζει ο Τζακ Λανγκ. «Το να είσαι αριστερός δεν
σημαίνει να υποτάσσεσαι στην τελευταία δημοσκόπηση. Σημαίνει να προκρίνεις μια
ιδέα για την κοινωνία βασισμένη σε άλλες αξίες. Και το θέμα δεν είναι τόσο να
επιλέγεις τον καλύτερα “πλασαρισμένο” υποψήφιο, αλλά τον καταλληλότερο για να
διαδώσει αυτή τη φλόγα και να οδηγήσει τη χώρα».

Ο Τζακ Λανγκ, υπουργός Πολιτισμού του Φρανσουά Μιτεράν, μιλάει στο «Νουβέλ
Ομπσερβατέρ» με την ευκαιρία των 25 χρόνων από τον νόμο για την ενιαία τιμή
του βιβλίου. Ήταν μια πρωτοβουλία του υπέρ της λογοτεχνικής δημιουργίας και
εναντίον της εμπορευματοποίησης της κοινωνίας, που έγινε νόμος στις 10
Αυγούστου 1981 και έσωσε το βιβλίο. Ήταν ακόμη η εποχή που η αριστερά τολμούσε
να αμφισβητήσει την οικονομία της αγοράς. Ο πολιτισμός δεν μπορεί να υποταχθεί
στους νόμους της, υποστήριξε ο Λανγκ, και καθιέρωσε το βιβλίο ως «πολιτιστική
εξαίρεση». Τη μάχη την έδωσε με συμπαραστάτη έναν σπουδαίο διανοούμενο, τον
Ζερόμ Λεντόν, τον εκδότη των Editions de Minuit, ο οποίος απεβίωσε το 2001
(και για τον οποίο ο συγγραφέας Ζαν Εσενόζ έγραψε ένα θαυμάσιο μικρό βιβλίο
που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις). «Ο Λεντόν ήταν ένας
μαχητής, ένα ελεύθερο πνεύμα, ανοικτό και διορατικό», λέει ο Λανγκ. «Είχε
δημιουργήσει μια ένωση για την ενιαία τιμή του βιβλίου. H μάχη του ήταν σχεδόν
μοναχική: ο νόμος αυτός έχει μπει σήμερα στα ήθη και στο πνεύμα των ανθρώπων,
αλλά εκείνη την εποχή, η ιδέα ήταν μειοψηφική στα επαγγέλματα του βιβλίου».

Ο Λανγκ παραδέχεται πως η ιδέα της ενιαίας τιμής του βιβλίου έμοιαζε να
πηγαίνει κόντρα στην κοινή λογική, πως, αν είχαν κάνει δημοψήφισμα, θα
καταψηφιζόταν. Πίστευε όμως και πιστεύει πως ο ρόλος του πολιτικού είναι να
ρισκάρει, να υπερασπίζεται τις ιδέες του, ακόμη και κόντρα στο ρεύμα, να μην
υποτάσσεται στις δημοσκοπήσεις, να μην κολακεύει την κοινή γνώμη. Το τόλμησε ο
Λανγκ, το τόλμησε και ο Μιτεράν. Και το προηγούμενο διάταγμα του υπουργού
Οικονομικών Μονορί για το βιβλίο, που υιοθετούσε μια «προτεινόμενη τιμή»
επιτρέποντας στις μεγάλες αλυσίδες των βιβλιοπωλείων να συντρίψουν τη
λογοτεχνική δημιουργία με τον ανταγωνισμό των τιμών και την προώθηση των
μπεστ-σέλερ, αντικαταστάθηκε με τον νόμο του υπουργού Πολιτισμού για την
«ενιαία τιμή», ο οποίος εισήγαγε την «πολιτιστική εξαίρεση» προστατεύοντας
τόσο τη λογοτεχνική δημιουργία όσο και το δίκτυο των παραδοσιακών και
ανεξάρτητων βιβλιοπωλείων. Όπως λέει ο Λανγκ, «γι’ αυτό υπάρχει η αριστερά».