ΓNΩMH Bάλτε βαθιά το χέρι στην τσέπη

Για εκατομμύρια ξεριζωμένους, η Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων στις 20 Ιουνίου
είναι μία μέρα όπως οποιαδήποτε άλλη την οποία περνάνε περιμένοντας σε
απόμακρους καταυλισμούς μία ευκαιρία να επιστρέψουν σπίτια τους. H αναμονή
μπορεί να διαρκέσει χρόνια ή ακόμα και δεκαετίες και συνήθως απαιτεί να δοθεί
ένα τέλος σε πολέμους τόσο ελάχιστα γνωστούς ευρέως, που σπανίως αναφέρονται
ως είδηση στις σελίδες των εφημερίδων μας.

Όταν όμως τα όπλα σιγούν, η Υπηρεσία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) τους
βοηθά να συγκεντρώσουν τα ελάχιστα υπάρχοντά τους και να επιβιβαστούν σε
φορτηγά για να πραγματοποιήσουν το μακρύ ταξίδι της επιστροφής στην πατρίδα
τους. Αλλά τα βάσανά τους απέχουν πολύ από το να έχουν τελειώσει.

Αυτήν την εβδομάδα, μαζί με τον Ευρωπαίο επίτροπο για την Ανάπτυξη και την
Ανθρωπιστική Βοήθεια, Λουί Μισέλ, ταξιδεύω στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών της
Αφρικής και στη Λιβερία, όπου εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι κάνουν τη γενναία
επιλογή να επιστρέψουν στις κατεστραμμένες εστίες τους. Οι άνθρωποι αυτοί
προστίθενται στις τάξεις άλλων περίπου έξι εκατομμυρίων προσφύγων παγκοσμίως,
οι οποίοι έχουν κάνει την ίδια επιλογή τα τελευταία τέσσερα χρόνια,
συμβάλλοντας έτσι σε μία κατά 31% μείωση – από το 2001 – στον αριθμό των
προσφύγων παγκοσμίως.

H είδηση είναι καλή, αλλά τι περιμένει αυτούς τους γενναίους ανθρώπους μόλις
επιστρέψουν σπίτι τους; Χωρίς επαρκείς πόρους για ανάπτυξη, οικοδόμηση θεσμών
και συμφιλίωση, οι εύθραυστες κοινωνίες στις οποίες οι πρόσφυγες επιστρέφουν,
είναι πολύ πιθανόν να ξαναδιαλυθούν. Ωστόσο, όσον αφορά τους πρόσφυγες και
όσους εξ αυτών επιστρέφουν στις εστίες τους, συχνά δεν υπάρχουν ευρύτερες
στρατηγικές ανάπτυξης που να στοχεύουν στο να ξαναστήσουν αυτές τις κοινωνίες
στα πόδια τους. Οι χορηγοί αντιμετωπίζουν την UNHCR και τους συνεργάτες της ως
υπηρεσίες ανθρωπιστικού χαρακτήρα, των οποίων μοναδικός σκοπός είναι η παροχή
βραχυπρόθεσμης βοήθειας προκειμένου κατόπιν να παραδώσουν τη διαχείριση της
κατάστασης σε άλλους. Πολύ συχνά όμως έχουν υπάρξει κενά σε αυτή τη μετάβαση
και πρόσφυγες που επέστρεψαν στις εστίες τους δεν μπόρεσαν να παραμείνουν
εκεί.

H επιτυχία στο στάδιο οικοδόμησης της ειρήνης είναι θέμα ουσιώδες. Δεν
μπορούμε να περιμένουμε για τέτοιου είδους κοινωνίες να πληρούν όλες τις
προϋποθέσεις για παροχή επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας. H διεθνής κοινότητα
πρέπει να αφιερώσει πολύ περισσότερη προσοχή στη μετάβαση από την επείγουσα
βοήθεια που δίδεται για ανακούφιση των προσφύγων στην ανάπτυξη για την
ανοικοδόμηση κοινωνιών που έχουν διαμελιστεί από τη βία. Αυτό είναι το
σκεπτικό στο οποίο βασίζεται η νεοϊδρυθείσα Επιτροπή για την Οικοδόμηση της
Ειρήνης, του ΟΗΕ.

H Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ηγηθεί των προσπαθειών για να γεφυρωθεί το χάσμα
που υπάρχει μεταξύ του σταδίου της ανακούφισης των προσφύγων και του σταδίου
της ανάπτυξης, ώστε να μπορέσουν να εδραιωθούν οι θεσμοί, οι πρώην εχθροί να
συμφιλιωθούν, οι πρόσφυγες και οι ξεριζωμένοι από τις εστίες τους να
επιστρέψουν και η ειρήνη να εδραιωθεί. Αυτή η εξέλιξη πράγματι θα μας έδινε
λόγο να γιορτάσουμε την Παγκόσμια Ημέρα των Προσφύγων.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες είναι Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες. Το
άρθρο του δημοσιεύεται στην Ελλάδα αποκλειστικά από «TA NEA»