Οι ευτυχείς συγκυρίες κάποτε τελειώνουν…

Σε μια συνεχή τροχιά ευτυχών συγκυριών βρίσκεται τα τελευταία χρόνια η
ελληνική οικονομία, με αποτέλεσμα να έχει διατηρήσει ρυθμούς ανάπτυξης της
τάξης του 4%.

Σε πρώτη φάση, εν όψει της ένταξης στη ζώνη του ευρώ, τη βοήθησε η μείωση των
επιτοκίων και του πληθωρισμού, που επέτρεψε μεγαλύτερο δανεισμό και άρα τόνωση
της κατανάλωσης και των επενδύσεων. Μετά δούλεψε ο προωθητικός παράγων των
Ολυμπιακών Αγώνων, που ανέβασαν την επενδυτική δραστηριότητα, αλλά και την
κατανάλωση και τον τουρισμό. Μια υποχώρηση ήταν αναμενόμενη τον επόμενο χρόνο,
αλλά αποδείχθηκε ότι δεν ήταν δραματική, ενώ φέτος η ανάκαμψη της ευρωπαϊκής
οικονομίας βοηθά την Ελλάδα να διατηρηθεί σε υψηλά αναπτυξιακά επίπεδα και
πάλι. Το πρώτο τρίμηνο ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν 4% και οι αρμόδιες υπηρεσίες
του υπουργείου Οικονομίας αναφέρουν ότι οι προβλέψεις τους για μέσο ρυθμό 3,8%
φέτος ίσως αποδειχθούν μετριοπαθείς.

Δανεισμός – οικοδομή

Για να λέμε όμως τα πράγματα με το όνομά τους, ο βασικός λόγος για τον οποίο η
ανάπτυξη διατηρείται σε υψηλά επίπεδα και φέτος είναι ο δανεισμός και η
οικοδομή. Ο δανεισμός των ελληνικών νοικοκυριών συνεχίζει να αυξάνεται με
υψηλούς ρυθμούς, γιατί συνεχίζει να υπολείπεται του μέσου ευρωπαϊκού. Τα
τοκοχρεολύσια αντιστοιχούν μόλις στο 5% του διαθέσιμου εισοδήματος των Ελλήνων
έναντι 11% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έτσι, οι Έλληνες δανείζονται όλο και
περισσότερο, με αποτέλεσμα και η κατανάλωση να συντηρείται και η οικοδομή να
ανθεί. Παρ’ ότι ο ρυθμός αύξησης των καταναλωτικών δανείων υποχώρησε, ο ρυθμός
αύξησής τους (20,5% τον Απρίλιο) δεν είναι χαμηλός, ενώ τα στεγαστικά δάνεια
εξακολουθούν να αυξάνονται με ρυθμούς της τάξης του 30%.

Άλλοι παράγοντες…

Από ‘κεί και πέρα, θετική συνεισφορά έχουν και οι εξαγωγές, οι οποίες θα
ενισχυθούν περισσότερο με την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες είναι προς το παρόν ισχυρότεροι από τις επιπτώσεις
που μπορεί να προκαλέσει η ήπια πολιτική αύξησης των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας και η νέα υποχώρηση της ισοτιμίας του δολαρίου. Το «προς το
παρόν» όμως έχει σημασία. Γιατί κάποια στιγμή, οι Έλληνες θα σταματήσουν να
δανείζονται, η κατανάλωση θα πέσει και η οικοδομή θα πάψει να ανεβάζει τον
δείκτη των επενδύσεων. Τότε θα πρέπει να «δουλέψουν» άλλοι παράγοντες, οι
επενδύσεις στη μεταποίηση για παράδειγμα, για τις οποίες εξακολουθούμε να μην
έχουμε σαφή εικόνα από τα στοιχεία της κυβέρνησης. Οι ευτυχείς συγκυρίες
κάποτε τελειώνουν και τότε υπάρχει κίνδυνος να καταρρεύσει το οικοδόμημα, αν
δεν έχει αποκτήσει εν τω μεταξύ γερές βάσεις. Κάτι που δεν βλέπουμε να έχει
συμβεί στην ελληνική οικονομία.