ΓNΩMH Δικαιολογίες για πόλεμο

Τι μπορούν να κάνουν οι εθνικοί ηγέτες όταν θέλουν να απαξιώσουν πλήρως κάποια
άλλη χώρα ή να πραγματοποιήσουν επίθεση όταν στερούνται αναγκαίας πρόκλησης; H
έκφραση casus belli ορίζεται στο λεξικό μου ως: (1) «ένα γεγονός ή ένας
συνδυασμός γεγονότων που αποτελούν την αιτία πολέμου» ή (2) «μπορεί να την
επικαλεσθεί κανείς για να δικαιολογήσει τον πόλεμο». Οπότε η απάντηση που έχει
αποδειχθεί αποτελεσματική είναι: Εάν δεν έχετε ένα casus belli, πηγαίνετε στον
δεύτερο ορισμό και εφεύρετε ένα.

Στα διάσημα βρετανικά εμπιστευτικά μνημόνια περιγράφεται πως ο Αμερικανός
πρόεδρος Τζορτζ Μπους ήταν αποφασισμένος να επιτεθεί στο Ιράκ ό,τι και να
συνέβαινε. Στη συνάντησή του με τον Βρετανό πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ συζήτησαν
το ενδεχόμενο να βάψουν ένα κατασκοπευτικό αεροπλάνο με τα χρώματα των
Ηνωμένων Εθνών και να πραγματοποιήσουν πτήση με αυτό πάνω από το Ιράκ, με την
ελπίδα οι άνδρες του Σαντάμ Χουσεΐν να τσιμπήσουν το δόλωμα και να το
καταρρίψουν.

Σκέπτεται κανείς τα προηγούμενα ανάλογα περιστατικά από τα οποία ο Αμερικανός
πρόεδρος και ο Βρετανός πρωθυπουργός θα μπορούσαν να είχαν διδαχθεί.
Χαρακτηριστικό είναι το επεισόδιο στο Μούκντεν της 18ης Σεπτεμβρίου του 1931,
όταν ο Ιάπωνας διοικητής στη Μαντζουρία αποφάσισε να προκαλέσει πόλεμο με την
Κίνα. Οι άνδρες του ανατίναξαν ένα τμήμα μιας σιδηροδρομικής τροχιάς κοντά στο
Μούκντεν και κατέλαβαν την περίκλειστη πόλη. Έως το τέλος του έτους, ολόκληρη
η Μαντζουρία είχε περιέλθει σε ιαπωνική κατοχή.

H γερμανική εισβολή στην Πολωνία τον Σεπτέμβριο του 1939 περιγράφηκε πρώτη
φορά στους ανταποκριτές του Βερολίνου ως «αντεπίθεση». Οι Γερμανοί
ισχυρίστηκαν ότι οι Πολωνοί είχαν χτυπήσει στα σύνορα σε αρκετά σημεία, μεταξύ
των οποίων έναν γερμανικό ραδιοφωνικό σταθμό στην Άνω Σιλεσία.

Στην πραγματικότητα, η επίθεση είχε γίνει από Γερμανούς στρατιωτικούς των SS,
οι οποίοι ήταν ντυμένοι με στολές του πολωνικού στρατού. Μάλιστα, για να
μοιάζει η επίθεση αυθεντική, οι Γερμανοί είχαν συγκεντρώσει έγκλειστους
στρατοπέδων συγκέντρωσης, τους είχαν σκοτώσει με ένεση και είχαν αφήσει τα
πτώματα στα πολωνικά σύνορα – έτσι δημιούργησαν αφορμή για casus belli.

Ακολουθώντας αυτή την τακτική, το Ισραήλ την πάτησε το καλοκαίρι του 1954,
όταν οργάνωσε επιχείρηση εναντίον της Αιγύπτου η οποία, όταν τελικά
αποκαλύφθηκε, έγινε γνωστή ως «Υπόθεση Λάβον» – από τον τότε υπουργό Άμυνας
του Ισραήλ Πινχάς Λάβον. Ο Νάσερ μόλις είχε ανέβει στην εξουσία στην Αίγυπτο
και το Ισραήλ ήθελε να κάνει τον ίδιο και την κυβέρνησή του να χάσουν το κύρος
τους. Έτσι, πράκτορες που στρατολόγησε το Ισραήλ ανατίναξαν τις αμερικανικές
βιβλιοθήκες της Αλεξάνδρειας και του Καΐρου με τέτοιον τρόπο ώστε να φανεί ότι
υπεύθυνοι ήταν οι Αιγύπτιοι. Το φιάσκο προκάλεσε ένα πρώτου μεγέθους σκάνδαλο
εκείνη την εποχή.

Δεν έχει καταγραφεί το κατά πόσον ο Μπλερ και ο Μπους συζήτησαν ποτέ αυτές ή
άλλες «μαύρες» επιχειρήσεις του παρελθόντος για να νομιμοποιήσουν την εισβολή
τους στο Ιράκ. Στο τέλος, όμως, η «χειραγώγηση» των στοιχείων που είχαν
συγκεντρώσει οι μυστικές υπηρεσίες αποδείχθηκε επαρκής για τη δουλειά.

Ο Χιου Ντέιβιντ Σκοτ Γκρίνγουεϊ είναι αρθρογράφος στην εφημερίδα «Boston
Globe».