«Xάνουμε το παρόν κοιτώντας το μέλλον»

«Στον “Φάουστ” βλέπουμε τα προβλήματα της σημερινής εποχής. Δεν ζούμε το παρόν, το προσπερνάμε για να δούμε στο μέλλον», είπε χθες ο Πέτερ Στάιν για την παράσταση «Φάουστ – Φαντασία» που παρουσιάζει στο θέατρο «Ιλίσια»

Λίγες ώρες πριν από την πρεμιέρα ο Γερμανός σκηνοθέτης Πέτερ Στάιν έκανε πρόβα
στο θέατρο, δοκιμάζοντας τις λεπτές αποχρώσεις της φωνής, τα σημεία που
μπαίνει στη μουσική (παίζει πιάνο ο Τζιοβάνι Βιταλέτι), τις εντάσεις, τις
παύσεις. «H μουσική έχει δράση. Αντιπαρατίθεται με τη φωνή μέσα από διαρκείς
εναλλαγές θλίψης και χαράς».

Ο Στάιν δούλεψε το κείμενο σαν παρτιτούρα, με τον συνεργάτη του, τον συνθέτη
Αρτούρο Ανετσίνο, ο οποίος είχε την ιδέα αυτής της μουσικής παράστασης.

«Στον “Φάουστ” έχουμε το αποκορύφωμα της γερμανικής γλώσσας, μιας εθνικής
ταυτότητας απαράμιλλης ομορφιάς και μουσικότητας. Προσωπικά, δεν δίνω σημασία
στις εθνικότητες, αλλά επιμένω στη γλωσσική εθνικότητα. H γλώσσα είναι αυτή
που καθορίζει την ταυτότητα ενός έθνους. Κι ελπίζω ότι θα το νιώσετε αυτό στην
παράσταση, ελπίζω να το καταλάβετε. Έχει σημασία να καταλάβει κανείς τη
μουσική, το νόημα, την ποίηση που έχει η γλώσσα».

Ο ορθολογιστής σκηνοθέτης των ανατροπών, που εμφανίζεται ο ίδιος στη
σκηνή, δεν αντιμετωπίζει το κείμενο ως ηθοποιός, δεν κάνει υποκριτική
βιρτουοζιτέ, αλλά εκφραστική ερμηνεία. Διαβάζει το κείμενο ως παρτιτούρα,
προσπαθώντας να εξηγήσει «περί τίνος πρόκειται».

«Μπαίνω στον ρόλο του αφηγητή. Δεν είναι η πρώτη φορά. Από το 1986 άρχισα τις
αφηγήσεις, με Σαίξπηρ, Πούσκιν, Φλομπέρ και όπερες. Δεν προσπαθώ να
υποκαταστήσω τον ηθοποιό, αλλά να δείξω τη σχέση μου με το κείμενο».

Ένα κείμενο που διάβαζε από τα χρόνια της εφηβείας του στο σχολείο. «Σήμερα
μάλλον θα διαβάζουν Χάινερ Μίλερ, ή μάλλον Στίβεν Κινγκ, ή Χάρι Πότερ»
ειρωνεύτηκε, για να ξεκαθαρίσει σε λίγο πως μπορεί το α’ μέρος του Φάουστ να
είναι δημοφιλές, αλλά «για μένα το σημαντικότερο είναι το β’ μέρος».

Ολοκληρωμένο το έργο, το παρουσίασε πριν από έξι χρόνια στο Αννόβερο, σε μια
φαντασμαγορική, μαραθώνια παράσταση 24 ωρών – με τα διαλείμματα. Είναι άραγε
το έργο που τον σημάδεψε;

«Είναι το έργο που μεγάλωσα μαζί του, ευρύ πεδίο αντιπαραθέσεων και
καλλιέργειας. Για μένα είχε σημασία να καταλάβω το νόημα της γλώσσας, τις
ιδέες, τη φιλοσοφία του κειμένου. Θεατρικά όμως η “Ορέστεια” είχε το
μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Και ο Τσέχωφ».

Πίσω, στη μητριαρχική Ελλάδα

«Στο σχολείο μαθαίναμε το α’ μέρος του Φάουστ, όπου κάτω από το “love story”
υποφώσκει το χάος, μια αγωνία που λαχανιάζει για το μέλλον, χάνοντας το
παρόν», είπε ο Πέτερ Στάιν. «Ο δραματικός ήρωας του Γκαίτε καταστρέφει τη
Μαργαρίτα, αλλά δεν τον κερδίζει το σκοτάδι. Στο β’ μέρος ο Φάουστ αναζητάει
έναν ποιητικό δρόμο και στο τέλος έχουμε μια παγανιστική κατάσταση – όχι
θρησκευτική -, κάτι πολύ τολμηρό, αρχέγονο και μοντέρνο. Ο Φάουστ είναι ένα
ποιητικό πλάσμα που οδηγείται πίσω, στο παρελθόν. Ακολουθεί την ουτοπία του
πηγαίνοντας στη μήτρα, στη μητριαρχική Ελλάδα, για να βρει την ποιητική του
μορφή, σ’ αυτό που η μοίρα τον προόριζε».

INFO

Θέατρο «Ιλίσια – Ντενίση» (Παπαδιαμαντοπούλου 4, τηλ. 210-7216.317) έως και
την Παρασκευή 26 Μαΐου, στις 21.00, με υπέρτιτλους. Εισιτήρια: 50, 45, 35, 25 ευρώ.