Πρόσωπα H λογοτεχνική υπέρβαση

«Τόσο η Δεξιά όσο και η Αριστερά δεν έχουν την περιέργεια να δουν πώς είναι
πραγματικά η ζωή σε χώρες όπως το Ιράν», λέει η Αζάρ Ναφίσι.

Αζάρ Ναφίσι: «H Αμερική είχε την ευκαιρία να βοηθήσει το Ιράν να αλλάξει εκ των ένδον όταν ήταν πρόεδρος ο Χαταμί»

Η Ναφίσι δίδασκε Αγγλική Λογοτεχνία στο Ελεύθερο Ισλαμικό Πανεπιστήμιο της
Τεχεράνης και, από το 1995 ώς το 1997, μία φορά την εβδομάδα, επτά φοιτήτριές
της μαζεύονταν στο σπίτι της να μιλήσουν για βιβλία, ταινίες, το τσαντόρ, τους
άνδρες. Ο αγαπημένος τους συγγραφέας ήταν ο Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ. Αλλά η Ναφίσι
απολύθηκε από το πανεπιστήμιο και το 1997 διέφυγε από το Ιράν. Στις ΗΠΑ, ο
οίκος Random House εξέδωσε τις αναμνήσεις της από την πατρίδα, με τίτλο
«Διαβάζοντας τη Λολίτα στην Τεχεράνη».

Υπήρξαν όμως κριτικοί που τη χαρακτήρισαν «νεο-ιμπεριαλίστρια» επειδή
επικέντρωνε στα κείμενα τεσσάρων νεκρών λευκών συγγραφέων – Ναμπόκοφ, Χένρυ
Τζέημς, Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ και Τζέην Ώστεν. Πρώην μαρξίστρια η ίδια, πληγώθηκε
από τις επικρίσεις που δέχθηκε από την Αριστερά. «Το κοινό σημείο μερικών από
τους φιλελεύθερους Αμερικανούς κριτικούς και των μουλάδων είναι πως βλέπουν
μόνο τον συγγραφέα και όχι το σύγγραμμα», λέει στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». «Δεν
καταλαβαίνουν πως η μεγάλη λογοτεχνία υπερβαίνει τον χρόνο και τον τόπο. Δεν
διαβάζουμε Τζέην Ώστεν για να μάθουμε για τη Γαλλική Επανάσταση. Τη διαβάζουμε
για να αποκτήσουμε επίγνωση της μικροπρέπειας και των ματαιοδοξιών της
ανθρωπότητας… Αφού έφθασα στην Αμερική, ο κόσμος έλεγε: «A, να μια γυναίκα
που είναι συγγραφέας και μουσουλμάνα, άρα θα πρέπει να διδάξει γυναικεία
λογοτεχνία». Τους είπα, δεν θέλω να διδάξω γυναικεία λογοτεχνία ή
μουσουλμανική λογοτεχνία. Θέλω να διδάξω λογοτεχνία».

Ερευνήτρια σήμερα στη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών της Ουάσιγκτον, η
Ναφίσι πιστεύει πως η Δύση, αντί να μιλάει για την ιδεολογία του ιρανικού
καθεστώτος, θα πρέπει να μιλήσει για τα δικαιώματα του λαού του Ιράν. «Στη
Δεξιά, πολλοί έχουν αυτή την άποψη του Σάμιουελ Χάντινγκτον, πως ο ισλαμικός
κόσμος πρέπει να εγκαταλειφθεί στη βαρβαρότητά του», εξηγεί. «Πολλοί αριστεροί
είναι εξίσου απλουστευτικοί. Και από τις δύο πλευρές λείπει η περιέργεια για
το πώς είναι πραγματικά η ζωή σε χώρες όπως το Ιράν. Λένε πως η σαρία είναι
“ισλαμική κουλτούρα” και ξεχνούν ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι παγκόσμια,
πως οι γυναίκες στη Σαουδική Αραβία ή το Αφγανιστάν δεν θέλουν να
μαστιγώνονται δημόσια, δεν λένε, “αυτή είναι η κουλτούρα μου, άρα θα δεχθώ τη
μαστίγωσή μου”».

«H Αμερική είχε την ευκαιρία να βοηθήσει το Ιράν να αλλάξει εκ των ένδον όταν
ήταν πρόεδρος ο Μοχαμάντ Χαταμί», προσθέτει η Ιρανή συγγραφέας. «Αλλά οι ΗΠΑ
δεν θέλησαν να μιλήσουν με το Ιράν. Τώρα έχουμε τον Αχμαντινετζάντ. Κι έτσι η
Αμερική απέκτησε την καρικατούρα που ήθελε».