TPITH AΠOΨH Eξαγωγές και απομιμήσεις

Ας μου επιτραπεί μια τελευταία, διόλου ουδέτερη, ματιά στις πρόσφατες ιταλικές
εκλογές. Είναι αλήθεια ότι βίωσα τραυματικά το αναπάντεχο αποτέλεσμά τους,
αυτή τη σχεδόν μη ήττα του πιο ανοιχτά προσβλητικού για τη δημοκρατία
πολιτικού της μεταπολεμικής Ευρώπης. Θεωρώ ότι αποτελεί κόλαφο όχι μόνο για τη
λογική αλλά και για μια συγκεκριμένη ιδέα της πολιτικής ως αντιπαράθεσης
ιδεών, επιδόσεων και προοπτικών που στηρίζονται στην πραγματικότητα και όχι
στην κοροϊδία (κάτι που δεν απαλλάσσει ασφαλώς την ούτως ή άλλως γκρίζα
ιταλική Κεντροαριστερά από την ευθύνη μη επαρκούς ανάδειξης αυτής της
κοροϊδίας αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία). Τώρα όμως που κατακάθεται ο
κουρνιαχτός, νομίζω ότι μεγαλύτερη σημασία αποκτά η αίσθηση ότι ο
«μπερλουσκονισμός», ως πολιτική πρακτική, διαθέτει εξαγώγιμα στοιχεία. Κι ότι
κάποιες εγχώριες πολιτικές δυνάμεις, που δεν τσιγκουνεύτηκαν καθόλου την
υποστήριξή τους στον Καβαλιέρε κατά την τόσο ένδοξη προεκλογική του
εκστρατεία, βρίσκονται μπροστά σε σοβαρό πειρασμό να μετατρέψουν και την
ελληνική πολιτική σκηνή σε μια παρόμοιου είδους αρένα.

Να ξεκαθαρίσω ότι δεν υπαινίσσομαι ότι είναι πιθανό ή, για να είμαι δίκαιος,
ότι επιχειρείται καν, να μεταφερθεί στη χώρα μας κάτι σαν το απερχόμενο
μοντέλο ιδιωτικής άσκησης και δημόσιας παραφθοράς της εξουσίας στην Ιταλία. H
απειλή βρίσκεται αλλού: στην ακόμα μεγαλύτερη απομάκρυνση της πολιτικής
διαπάλης από την πολιτική πράξη, στην ακραία πόλωση με στόχο τη μέγιστη
κομματική συσπείρωση, στην πλήρη «αμερικανοποίηση» του τρόπου διεκδίκησης της
εξουσίας, στην επιστροφή, με δυο λόγια, σε ένα συνδυασμό απολιτικότητας,
λαϊκισμού και παροχολογίας από τον οποίο ελπίζαμε ότι είχαμε οριστικά
γιατρευτεί. H απουσία έργου και μεταρρυθμιστικής πνοής της κυβέρνησης, η τόσο
γρήγορη φθορά της αλλά και η δυσκολία εξίσου ταχείας μεταστροφής ενός
εκλογικού σώματος που θέλησε, πριν απ’ όλα, να δώσει ένα μάθημα στην απελθούσα
από την εξουσία παράταξη, μπορούν να δημιουργήσουν, αν δεν έχουν ήδη
δημιουργήσει, προϋποθέσεις μίμησης του «ιταλικού δρόμου». H κυβέρνηση και οι
επικοινωνιακοί μέντορές της, προσανατολισμένοι καθώς είναι αποκλειστικά στη
διατήρηση της εξουσίας, είναι πολύ πιθανό να αποφασίσουν ότι δεν έχουν (πια)
τίποτα να χάσουν με τη μετάβαση από την αερολογία στη χυδαιότητα, τη μετάθεση
του δημοσίου διαλόγου στο πεδίο της εικόνας και της συνθηματολογίας, την
προπαγάνδιση ότι αντιπαρατίθενται όχι δύο κυβερνητικές εκδοχές αλλά δύο
«κόσμοι»: το κακό χτες του καθεστωτικού ΠΑΣΟΚ και το φωτεινό αύριο (μια που το
σήμερα χρεοκόπησε) της νέας διακυβέρνησης.

Μη βιαστείτε να πείτε ότι κάτι τέτοιο στην Ελλάδα είναι αδύνατο να συμβεί,
λόγω μικρότερης αφέλειας της κοινωνίας, ισχυρότερης ιστορικής μνήμης,
μεγαλύτερης συνοχής και πιο ουσιαστικής ανανέωσης της αντιπολίτευσης. Φοβούμαι
ότι, σε μικρογραφία, ένα είδος μπερλουσκονισμού έχει ήδη ενσωματωθεί στο
σύστημά μας. Πώς αλλιώς να εξηγηθεί η εμφανιζόμενη σαν αναπότρεπτη πολιτική
περιθωριοποίηση της Θεσσαλονίκης, η προϊούσα επικράτηση ανοιχτά λαϊκίστικων,
ξεπερασμένα συντηρητικών και επικίνδυνα εθνικιστικών αντιλήψεων, το
κονταροχτύπημα προσώπων που θα ήταν γραφικά αν δεν ήταν τόσο ξένα προς το
δημόσιο συμφέρον, η αδυναμία αντίδρασης της τοπικής «κοινωνίας των πολιτών», η
αμηχανία των πολιτικών δυνάμεων που θα έπρεπε να αντιμάχονται μια τέτοια σήψη;
H μάχη των δημοτικών στη συμπρωτεύουσα αποτελεί, ερήμην δυστυχώς της πόλης,
μια κρίσιμη δοκιμασία για την αντιπολίτευση αλλά κυρίως για τον τόπο: η μερική
έστω αναστροφή της κατάστασης ίσως να δείξει πόσο μπορεί να αντισταθεί η
πραγματική πολιτική στην πορεία προς τις εθνικές εκλογές.

Ο συνταγματολόγος Κώστας Μποτόπουλος είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου
του ΠΑΣΟΚ.