APHΣ ΦIΟPETΟΣ «H σιωπή ισχυρότερη της γλώσσας»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
«Απ’ την Ελλάδα έχω πάρει τη ραχοκοκαλιά ενός στρατιώτη και τη μαγκιά του |
«Είναι δύσκολο να είσαι παιδί μεταναστών και να μεγαλώνεις σε χώρα άλλη από
των γονιών σου. Για πολλά χρόνια δεν είχα δώσει απάντηση στον εαυτό μου για το
πώς αισθάνομαι ή ποια ταυτότητα ασπάζομαι. Γύρω στα 30 μου συνειδητοποίησα ότι
όλη αυτή η σύγχυση είναι ΟΚ. Ότι δεν χρειάζεται να έχεις απάντηση στο τι
αισθάνεσαι. H μεγάλη τραγωδία της διασποράς είναι ότι εξισώνει την πατρίδα με
τη γλώσσα. Κι, όμως, το πάθος της σιωπής είναι πολύ ισχυρότερο απ’ αυτό της
γλώσσας. Αν υπήρχε μεγαλύτερη κατανόηση για τη σιωπή, θα είχαμε λιγότερες
τραγωδίες».
Με την ίδια νοοτροπία προσεγγίζει και τον τρόπο γραφής του ο Άρης Φιορέτος. Με
ψυχραιμία, ανοιχτό μυαλό και αίσθηση περιπέτειας. Δεν τον ενδιαφέρουν οι
πολιτισμικές ταυτότητες, αλλά οι διαφορές τους. «Αυτή είναι η ενέργεια της
γραφής μου», σημειώνει ο 46χρονος συγγραφέας, που γεννήθηκε στη Σουηδία από
πατέρα Έλληνα και μητέρα Αυστριακή.
Στο σπίτι του έμαθε πρώτα τα γερμανικά και στη συνέχεια τα ελληνικά. «H
πρώτη μου γλώσσα ήταν τα γερμανικά. Στο σουηδικό σχολείο δεν μιλούσα σουηδικά
και φυσικά δεν έμοιαζα με τα άλλα παιδιά. Αργότερα αφομοιώθηκα κι έγινα η
γλωσσική εξουσία στο σπίτι. Στην ηλικία των 11 διόρθωνα τα γραπτά του πατέρα
μου. Είναι περίεργο συναίσθημα: από τη μια θέλεις να κατακτήσεις την ξένη
γλώσσα για να μην είσαι διαφορετικός. Από την άλλη, θέλεις να διαπρέψεις και
να μιλάς καλύτερα κι απ’ τους αυτόχθονες. Αυτά τα δύο δεν είναι εύκολο να
συμφιλιωθούν. Το στοίχημα είναι να κάνεις αυτό το παράδοξο να δουλέψει υπέρ
σου», λέει στα «NEA» ο συγγραφέας που βρέθηκε στην Αθήνα με αφορμή την έκδοση
του δεύτερου βιβλίου του «H αλήθεια για τον Σάσα Κνις» (εκδ. Καστανιώτης),
ενός «βιολογικού θρίλερ» που εκτυλίσσεται στο Βερολίνο του 1920 και μιλά για
το σεξουαλικό ζήτημα με ισόποσες δόσεις μυστηρίου και φάρσας. «Τη δεκαετία του
’20 γινόταν μεγάλη κουβέντα για το νέο ανθρώπινο ον. Ανάλογη είναι και η
συζήτηση που γίνεται σήμερα για το ανθρώπινο γονιδίωμα. Όλα δείχνουν ότι
ξαναμπαίνουμε σε μια βιολογική περίοδο. Στην πραγματικότητα, το βιβλίο αυτό
μιλά για το σήμερα κι αυτό είναι που με ενδιαφέρει», σχολιάζει.
H γλώσσα λειτουργεί σαν… τραβεστί για τον Άρη Φιορέτο: «Είναι ένας τρόπος να
ντύνω τις σκέψεις μου με διαφορετικά ρούχα». Ο ίδιος, πάντως, επαναστάτησε
όταν άρχισε να μαθαίνει ελληνικά. «Επαναστάτησα γιατί δεν είχα εμπειρίες. H
Ελλάδα ήταν για μας το σήμα κατατεθέν της νοσταλγίας για την πατρίδα. Αλλά
όταν δεν έχεις καμιά εμπειρία από τη χώρα, είναι μια άδεια μορφή νοσταλγίας»,
τονίζει ο συγγραφέας που πρωτοεπισκέφθηκε τη χώρα μας μετά το ’74 (ο πατέρας
του ήταν πολιτικός πρόσφυγας).
Ο Άρης Φιορέτος σπούδασε ιστορία της λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του
Γέιλ και στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, ζει στο Βερολίνο και κινείται με
άνεση ανάμεσα σε διαφορετικές κουλτούρες. «H αλήθεια είναι ότι υπάρχει μια
ασφάλεια στο να εμμένεις σε μια ταυτότητα. Κι επειδή σήμερα λίγα πράγματα
έχουν σταθερότητα, οι άνθρωποι προσκολλώνται. Στην Αμερική είναι όλοι ξένοι.
Το συνεκτικό στοιχείο ήταν το αμερικανικό όνειρο.
Αλλά οι ΗΠΑ δεν είναι πια χωνευτήρι. Τώρα το ζήτημα εκεί είναι να βρεις μια
ταυτότητα με ιδιαιτερότητα. Αυτό δεν υπάρχει στην Ευρώπη, όπου οι θρησκευτικές
και πολιτισμικές διαφορές ήταν πάντα λειτουργικές κι όπου γιορτάζουμε τη
διαφορετικότητα».
«H καλή λογοτεχνία είναι σαν το καλό σεξ»
«Τα πράγματα που συμβαίνουν σήμερα είναι και συναρπαστικά και επικίνδυνα. Ο
συγγραφέας πρέπει να βρίσκει τα σημεία όπου κάτι διακυβεύεται», λέει ο
Φιορέτος. «Δεν μου αρέσει να σπάω ταμπού απλώς για να τα σπάω. M’ αρέσει να
διαφθείρω σιγά σιγά τον αναγνώστη μου. Σαν ένας ιός που βρίσκεται στην
κατάψυξη και τον έχει στα χέρια του ο αναγνώστης με στόχο να μολύνει τον τρόπο
με τον οποίο σκέφτεται για τη ζωή. Αυτή η μορφή τέχνης είναι κατά τη γνώμη μου
περισσότερο επικίνδυνη από την τέχνη που επιζητεί απλώς να γίνει προκλητική.
Το θέμα δεν είναι να συναγωνίζεσαι την τηλεόραση και τις ταινίες, αλλά να
βρεις τα στοιχεία της λογοτεχνίας, που δεν μπορεί να παράξει άλλη τέχνη όπως η
φαντασία. H καλή λογοτεχνία έχει πολλά πλεονεκτήματα. Μπορεί να σου δώσει μια
νέα οπτική κάθε φορά που τη διαβάζεις. Είναι σαν το καλό σεξ. Δεν μπαίνεις
κατευθείαν στο ψητό. Πρέπει να ερεθίσεις σιγά σιγά πολλά σημεία του σώματος».
INFO
Άρης Φιορέτος, «H αλήθεια για τον Σάσα Κνις», εκδ. Καστανιώτη, μτφ: Άννα
Παπακωνσταντίνου, σελ. 353, τιμή 18,81 ευρώ.
Google news
