Σχέσεις Nτα Bίντσι – Eλλάδας!

H κοινή γνώμη της εποχής του θεωρούσε τον Λεονάρντο «μεγάλο μάγο». Καθώς εκείνος σχεδίαζε άμβυκες παραδοσιακά αλχημικούς (όπως αυτοί της φωτογραφίας) για την απόσταξη acquaforte – νιτρικού οξέος ή ίσως νεφτιού – και άλλους για την απόσταξη κρασιού σε acquavite – «νερό της ζωής»

Λεονάρντο Ντα Βίντσι σημαίνει προσωπικότητα ανεξάντλητη, της οποίας οι ρίζες
δημιουργικότητας φθάνουν μέχρι την Ελλαδα. Αυτό αποκαλύπτει η έκθεση
«Λεονάρντο Ντα Βίντσι – Μυστικά της δημιουργίας του στην Τέχνη και την
Επιστήμη» με εκθέματα από το μουσείο της γενέτειράς του, το χωριό Βίντσι της
Φλωρεντίας, που εγκαινιάστηκε χθες στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

«H συγκεκριμένη διοργάνωση είναι διαφορετική, ειδικά όσον αφορά την έρευνα των
σχέσεων του Λεονάρντο με την Ελλάδα, που βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο και
της οποίας τα πρώτα αποτελεσματα δημοσιοποιούνται εδώ για πρώτη φορά.
Πρωταρχικός στόχος της είναι να γνωστοποιήσει μια σειρά από σχετικές
ανακαλύψεις, πολλές από τις οποίες είναι αδημοσίευτες», τόνισε ο επιμελητής
της έκθεσης Αλεσάντρο Βετσόσι. Έφερε δε ως παράδειγμα των αλληλεπιδράσεων
Ελλάδας και Ντα Βίντσι το «Ω, άνδρες Αθηναίοι» του ρήτορα Δημοσθένη, που
αναφέρεται σε κώδικα του Λεονάρντο, αλλά και τον εντοπισμό άγνωστου μέχρι
σήμερα αντιγράφου (1713) έργου του στον Άγιο Γεώργιο του Ναυπλίου.

Οι μελέτες του Λεονάρντο για την εναλλασσόμενη κίνηση, κυκλική ή ευθύγραμμη, βρέθηκαν σε έναν από τους δεκάδες αινιγματικούς κώδικές του. Και όμως, λειτουργεί…

Για «μια έκθεση που έγινε στα μέτρα του ελληνικού κοινού και αναδεικνύει τη
σχέση του Λεονάρντο Ντα Βίντσι με την Ελλάδα, την ελληνική φιλοσοφία και τον
ελληνικό πολιτισμό» μίλησε ο πρέσβης της Ιταλίας στην Αθήνα Τζιαν Πάολο
Καβαράι, ο οποίος εγκαινίασε χθες το βράδυ την έκθεση και υπήρξε ο κύριος
μοχλός για την οργάνωσή της. «H έκθεση ικανοποιεί το επίπεδο γνώσης και τον
τρόπο αντίληψης που ξεκινά από την Αναγέννηση και γίνεται φορέας του ελληνικού
πνεύματος ανά τον κόσμο», είπε, προσθέτοντας πως από την ιταλική πρεσβεία
γίνονται προσπάθειες για να έρχονται υψηλού καλλιτεχνικού επιπέδου εκδηλώσεις
στην Ελλάδα.

Σε μία επιστολή του προς τον ηγεμόνα του Μιλάνου, Λουδοβίκο Σφόρτσα (που
εκτίθεται), ο Λεονάρντο εξηγούσε το μέγεθος των δυνατοτήτων του: «Σε
ειρηνικούς πάλι χρόνους πιστεύω πως μπορώ να σας ικανοποιήσω απόλυτα στην
κατασκευή κτιρίων δημόσιων και ιδιωτικών… Μπορώ ακόμα να εκτελέσω γλυπτά σε
μάρμαρο, σε χαλκό ή σε πηλό και στη ζωγραφική μπορώ να παραβγώ με οποιονδήποτε
άλλον ζωγράφο».

Στη «Madonna dei fusi» του Λεονάρντο και των μαθητών του (1501) το τοπίο προστέθηκε αργότερα

Γι’ αυτές τις δυνατότητες και αρετές η ιστορικός τέχνης Έφη Ανδρεάδη (που
συνεργάστηκε στη διοργάνωση της έκθεσης) σημείωσε πως «η πορεία του Λεονάρντο
μοιάζει με χείμαρρο δημιουργικότητας και πάθους που κυλάει ορμητικά πηδώντας,
για παράδειγμα, από την εκφραστική αποτύπωση ενός βλέμματος στην ανάλυση της
ανατομίας του οργάνου του ματιού, από τη γεωλογική παρατήρηση ενός βράχου στην
ζωγραφική απόδοση ενός μακρινού τοπίου και από το τοπογραφικό σχέδιο μιας
πολιτείας σε μία θεωρία του Σύμπαντος. Κορμός της αντίληψής του για τον κόσμο
είναι η σιγουριά για την παντοδυναμία της φυσικής πραγματικότητας. Όλες του οι
έρευνες εξυπηρετούν την ανάγκη να αναλύσει, επεξηγήσει και αναπαραστήσει τον
“υπαρκτό” κόσμο».

Τα δείγματα της ευφυΐας του Ντα Βίντσι ο επισκέπτης της έκθεσης τα παίρνει
μέσα από τα εκθέματα. Χειρόγραφοι κώδικες του 15ου και 16ου αιώνα, χαρακτικά,
πρωτότυπα σχέδια και πρότυπες κατασκευές εφευρέσεων, όλα με την υπογραφή του,
χαρτογραφούν τα μονοπάτια της σκέψης του, αποκαλύπτουν τα όνειρά του για την
«ιδανική πόλη» και την επιθυμία του να κάνει τον άνθρωπο να πετάξει. Γι’ αυτό
και δεν λείπουν οι μηχανικές εφευρέσεις του, οι μελέτες του για τα υποβρύχια,
τα πολεμικά πλοία, το ανεμόπτερο, το αλεξίπτωτο, τον σκοτεινό θάλαμο, το
οδόμετρο, τη μηχανή προβολής, μαζί με ζωγραφικά του έργα.

H χορτοφαγία και οι γυναίκες

H έκθεση ανοίγεται και στα αινίγματα όχι μόνον της τέχνης, αλλά και της
προσωπικής ζωής του Λεονάρντο Ντα Βίντσι, όπως εξηγεί ο Αλεσάντρο Βετσόσι.
[Ήταν ομοφυλόφιλος; Ίσως απέκτησε ένα παιδί. Σίγουρα πάντως είχε σχέση με
γυναίκες. Έντονα αντινομικός είχε θρησκευτικά αισθήματα, όχι όμως ιδιαίτερα
βαθιά. Ήταν χορτοφάγος; Στις λίστες για τα ψώνια του περιλαμβάνεται συχνά το
κρέας. Πήγε άραγε στην Ανατολή; Πήγε στη Ρόδο, την Κρήτη, την
Κωνσταντινούπολη; H Ανατολή πάντως ήταν το όνειρό του. Ενδέχεται δε να
ταξίδεψε στη Νότια Ιταλία και τη Γαλλία πριν από το 1516».