Για τον Nάσο Θεοφίλου και τον Θεοδόση Nικολάου

Καλώς το κι ας άργησε. Για το εξαιρετικό λογοτεχνικό περιοδικό της Κύπρου

«Ύλαντρον» ο λόγος, που κυκλοφόρησε έπειτα από μεγάλο διάστημα (τεύχος 6-7). H

σύνταξη του περιοδικού σημειώνει την αδυναμία να εξασφαλιστεί η οικονομική

βιωσιμότητα του εντύπου, γεγονός που δυστυχώς αντιμετωπίζουν όλα τα μη

επιδοτούμενα λογοτεχνικά έντυπα. Αναρωτιέμαι αν υπάρχουν Κύπριοι ή Ελλαδίτες

που θα υποφέρουν αν τους λείψουν 12 ή 20 ευρώ τον χρόνο, όσο στοιχίζει η

συνδρομή!

Και αυτός ο τόμος των 250 σελίδων του περιοδικού αξίζει να εκτιμηθεί, εκτός

των άλλων, γιατί αφιερώνει πολλές σελίδες σε λογοτέχνες που δεν αστράφτουν

στις προθήκες, αλλά τίμησαν τη λογοτεχνία και φώτισαν με την παρουσία τους.

Για τον Κύπριο ποιητάρη, φιλόλογο και λόγιο Θεοδόση Νικολάου το αφιέρωμα

αρχίζει με μια ανέκδοτη ποιητική σύνθεσή του «Το τραούδιν του Παπάλουκα», σε

κυπριακή διάλεκτο που κινείται «ανάμεσα στην ποιητάρικη αφήγηση και στο μακρύ

αφηγηματικό ποίημα», καθώς σημειώνει ο Μιχάλης Πιερής που το παρουσιάζει. Τα

άλλα κείμενα με γνώση και παρρησία ανιχνεύουν τη ζωή και τη δράση αυτής της

εμβληματικής φυσιογνωμίας.

Το δεύτερο αφιέρωμα του περιοδικού παρουσιάζει, με από καρδιάς κείμενα, το

έργο και τη γεμάτη ζωή του σπουδαίου Μυτιληνιού λογοτέχνη Νάσου Θεοφίλου, που

έφυγε κι αυτός, όπως και ο Νικολάου, το 2004 στα 64 χρόνια του. «Ταξιδευτή της

ζωής και εραστή των λέξεων» τον ονομάζει η Φωτεινή Φραγκούλη. Τον δεύτερο

χαρακτηρισμό επιβεβαιώνουν τα έργα του: Αφροδίτη Καταδυόμενη, Ερημόπολις,

Ιστορίες του Καζαμία, Εθιμοταξικόν, Με ταχύτητα ηλικίας, Όπερα Σκιών, Τι θα

γίνω όταν θα μεγαλώσω, Οι Λατρευτοί Αποθηκάριοι. Για τον πρώτο, μπορούν να σας

μιλούν μέρες ολόκληρες όσοι τον γνώρισαν, στα σπίτια και στα ταβερνεία της

Μυτιλήνης και της Αθήνας. Χαρά της ζωής, λάτρης του ούζου και της καλής παρέας

ο Θεοφίλου θα γράψει παίζοντας από τον Μόλυβο στον Δημήτρη και την Ελένη

Καλοκύρη ότι αγωνίζεται για τον επιούζιον, ότι θα πιει στην υγειά τους στην

«αποψινή συνουζία» και θα χαιρετήσει: «εβίβα ουζαπάτα».

Μεγάλο άδικο να φεύγουν πρόωρα άνθρωποι σαν τον Νάσο Θεοφίλου.

Κριτική στον Λούκατς

Σε άλλα χωράφια τώρα: Στην Αισθητική και την Κριτική Σκέψη. Το «Πλανόδιον»

παρουσιάζει ένα ελκυστικό «πακέτο» με αφορμή το εκτενές άρθρο του γνωστού

Ούγγρου θεωρητικού Γκεόρκ Λούκατς «Φραντς Κάφκα ή Τόμας Μαν;», που από το 1958

που γράφτηκε αντιμετωπίστηκε συχνότατα με επικρίσεις. Ο Λούκατς καταλήγοντας

θεωρεί ότι το έργο του Κάφκα χαρακτηρίζεται από μοντερνισμό «αισθητικά

ελκυστικό αλλά παρηκμασμένο», ενώ στο έργο του Τόμας Μαν διακρίνει έναν

«γόνιμο κριτικό ρεαλισμό». Στον χορό των επικριτών μπήκε από τους πρώτους ο

Αντόρνο με το κείμενό του «Αναγκαστική συμφιλίωση», όπου καθώς σημειώνει ο

μεταφραστής του άρθρου Γιώργος Σαγκριώτης, γίνεται «απόπειρα θεώρησης των

προβλημάτων και των δεσμεύσεων της αισθητικής φιλοσοφίας του Λούκατς, σε

συνάρτηση με τη σχετική του συμμόρφωση στο επίσημο σοβιετικό πολιτιστικό

δόγμα». Στην ενότητα περί Λούκατς δημοσιεύεται και το πολύ ενδιαφέρον δοκίμιο

του καθηγητή Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια Στάθη

Γουργουρή «Το θεμελιακό ψευδές δίλημμα του Λούκατς». Σημειώνει ο Γουργουρής:

«Το δίλημμα που θέτει (ο Λούκατς), Τόμας Μαν ή Φραντς Κάφκα, είναι στην ουσία

ψευτοδίλημμα. Κατά μία έννοια είναι σαν να καλείται κανείς να επιλέξει μεταξύ

των μυθιστορηματικών κόσμων του Δημήτρη Χατζή ή του Άρη Αλεξάνδρου (αναφέρω

ενδεικτικά δύο απαράμιλλους λογοτέχνες – στοχαστές, οι οποίοι έθεσαν ρητά το

θέμα της μυθιστορηματικής σύλληψης της εμφυλιακής και μετεμφυλιακής Αριστεράς

ως πρόβλημα μορφολογικό και μεθοδολογικό). Εδώ το πρόβλημα δεν είναι η επιλογή

(Μαν ή Κάφκα). Είναι η ίδια η λογική της επιλογής, μια λογική θεμελιακή στη

σκέψη του Λούκατς».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΥΛΑΝΤΡΟΝ: T.Θ. 16025, Λευκωσία – 2085, τηλ.: (003573) 9967.7529

ΠΛΑΝΟΔΙΟΝ: Γρηγοροβίου 25, Αθήνα – 111 41, τηλ.: 210-2284.403