Δρόμοι

Στο πρωτοχρονιάτικο…

… μήνυμά του, εξηγώντας τα οφέλη που αποκομίζει η Γαλλία από την
παγκοσμιοποίηση, ο Ζακ Σιράκ επέμεινε στο θέμα τού πολυ-πολικού κόσμου,
απέναντι στον μονοπολικό κόσμο που προτιμούν ο Τόνι Μπλερ και ο Τζορτζ Μπους.
Ένας από τους πόλους αυτούς είναι φυσικά η Ευρώπη, που ελέγχεται από τον
γαλλογερμανικό άξονα. H αλήθεια όμως είναι ότι η ένταση που επικρατούσε
παλαιότερα ανάμεσα στην Ευρώπη, ή τουλάχιστον την «παλαιά Ευρώπη», και τις
Ηνωμένες Πολιτείες, έχει υποχωρήσει. H Γαλλία έχει πλέον πρεσβευτή στο Ιράκ. H
επίσκεψη της Κοντολίζα Ράις στο Παρίσι, την περασμένη άνοιξη, έγινε μέσα σε
χαμόγελα και κλίμα συμφιλίωσης. Και στο εστιατόριο της Γερουσίας, στην
Ουάσιγκτον, οι τηγανητές πατάτες λέγονται και πάλι «French fries».

Αλλά…

… και ο ίδιος ο Τζορτζ Μπους έχει εγκαταλείψει την αλαζονεία που χαρακτήριζε
την πρώτη του θητεία. Δεν είναι μόνο τα προβλήματα που αντιμετωπίζει στο Ιράκ
και στο Αφγανιστάν. Είναι και η εγκεφαλική αιμορραγία τού Αριέλ Σαρόν, που
τινάζει στον αέρα τις ελπίδες για λύση του Μεσανατολικού. Είναι και οι
εξελίξεις στη Λατινική Αμερική: μετά την εκλογή τού Λούλα στη Βραζιλία και την
προσέγγιση του Ούγκο Τσάβες με τον Κάστρο, η νίκη του Έβο Μοράλες στη Βολιβία
και η πιθανή εκλογή αριστερών προέδρων στο Μεξικό και τη Νικαράγουα αποτελούν
νέα πλήγματα για την Ουάσιγκτον. H, συμβολική έστω, αλλαγή της γλώσσας που
χρησιμοποιεί ο Λευκός Οίκος για το περιβάλλον – γράφει ο Αντρέ Φοντέν στη
«Μοντ» – είναι ενδεικτική της πρόθεσής του να φανεί πιο συναινετικός.

Οι ΗΠΑ…

… που δημιουργούν 2 εκατομμύρια θέσεις εργασίας κάθε χρόνο και αναμένουν
αύξηση του ΑΕΠ τους κατά 3,5%, βρίσκονται πολύ μπροστά σε τομείς όπως η
έρευνα, οι εξοπλισμοί, οι στρατιωτικές βάσεις. Προς όφελός τους λειτουργεί ο
δημογραφικός παράγων, με έναν ρυθμό γονιμότητας που φθάνει το 2,1 και είναι
πολύ μεγαλύτερος από εκείνον της Γερμανίας, της Ρωσίας ή της Ιταλίας. Φαίνεται
λοιπόν να δικαιώνεται ο «Ζμπιγκ» Μπρεζίνσκι, ο ταλαντούχος Κίσινγκερ του Τζίμι
Κάρτερ, που είχε χαρακτηρίσει απίθανο να αμφισβητηθεί το καθεστώς της πρώτης
υπερδύναμης για τουλάχιστον μία γενιά. Με εξαίρεση αυτόν τον περίεργο πρόεδρο
του Ιράν, ο Θείος Σαμ δεν αμφισβητείται σήμερα ανοιχτά. Δεν υπάρχει ούτε
Σοβιετική Ένωση ούτε εκείνη η Ιαπωνία, με την οποία πολλοί οικονομολόγοι
θεωρούσαν κάποτε τον πόλεμο αναπόφευκτο, ούτε βέβαια ένας στρατηγός Ντε Γκωλ.
Παρά ταύτα, τονίζει ο Φοντέν, ο κόσμος δεν είναι μονοπολικός. Ούτε φυσικά
πολυ-πολικός. Ίσως να είναι διπολικός. Αν ο Αλέξις ντε Τοκβίλ επέστρεφε στη
Γη, θα είχε τον πειρασμό να αντικαταστήσει τη Ρωσία με την Ασία, που σπάει
αυτήν τη στιγμή όλα τα ρεκόρ ανάπτυξης.

Υπάρχει…

… όμως η Ασία πέρα από τους χάρτες; Αντίθετα με την Ευρώπη, όπου η
μετακίνηση των ανθρώπων, των αγαθών, των ιδεών και των ηγεμονιών είναι εύκολη,
τα Ιμαλάια χωρίζουν την ασιατική ήπειρο σε τέσσερα κομμάτια. Και μέχρι
στιγμής, δεν έχει γίνει καμιά προσπάθεια ενοποίησής της.