Πρόσωπα H πρέσβειρα των χιμπαντζήδων

Μία φυσιογνωμία της επιστήμης του 20ού αιώνα, η Βρετανίδα Τζέην Γκούντωλ, η
«πρέσβειρα των χιμπαντζήδων», τιμήθηκε χθες στο Παρίσι με το χρυσό μετάλλιο
της UNESCO και με το γαλλικό παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής.

Τζέην Γκούντωλ. Παρασημοφορήθηκε χθες από την UNESCO και το γαλλικό κράτος

Στα 72 της, η Τζέην Γκούντωλ δεν μένει πια μόνιμα στην Αφρική. Έξι εβδομάδες
τον χρόνο βρίσκει καταφύγιο στο πατρικό της στο Μπόουρνμαθ, στη νότια ακτή της
Αγγλίας, όπου ζει η αδελφή της. Τις υπόλοιπες 46, όμως, τις αφιερώνει στη
δράση της υπέρ των αγαπημένων της πιθήκων.

Δεν ήταν, ωστόσο, οι χιμπαντζήδες που την έκαναν να πάει στην Αφρική. Στη
μαύρη ήπειρο έφτασε προσκεκλημένη των γονιών μιας συμμαθήτριάς της, που είχαν
αγρόκτημα στην Κένυα. Εκεί συνάντησε τον συντηρητή του Εθνικού Μουσείου της
χώρας, τον διάσημο παλαιοανθρωπολόγο Λούις Λήκυ, και δούλεψε ως γραμματέας
του, μέχρις ότου εκείνος της πρότεινε να μελετήσει τους χιμπαντζήδες που
ζούσαν στην όχθη της λίμνης Τανγκανίκα. Έτσι, χωρίς πανεπιστημιακή ή
επιστημονική μόρφωση (στη Βρετανία είχε τελειώσει μια σχολή γραμματέων), η
Γκούντωλ έγινε η πρώτη από τις τρεις γυναίκες που επονομάστηκαν «οι άγγελοι
του Λούις Λήκυ» (οι δύο άλλες είναι η Αμερικανίδα Νταϊάν Φόσσεϋ, που μελέτησε
τους γορίλλες στο Κονγκό και τη Ρουάντα, και η Καναδή Μπιρουτέ Γκαλντίκας, που
μελετάει τους ουραγκοτάγκους στο Βόρνεο).

Είκοσι χρόνια στο δάσος παρατηρούσε τα ξυπνήματα, τις κραυγές, τα καπρίτσια
των χιμπαντζήδων, καταφέρνοντας να τη δεχθούν σχεδόν σαν όμοιό τους. Οι
πίθηκοι έπαψαν να είναι γι’ αυτήν ανώνυμα ζώα. Στις πρώτες εκθέσεις της
αναφερόταν στον Γκριζογένη Ντέηβιντ, τη Φλο, τον Μάικ και τον Μακγκρέγκορ,
σοκάροντας τους συναδέλφους της, που έσπευσαν να αντικαταστήσουν όλα τα
ονόματα με κωδικούς (FM34, LC52 κ.λπ.) και όλα τα «αυτός» και «αυτή» με το
ουδέτερο «αυτό». Αλλά η Γκούντωλ επέμεινε. Και όταν πέθανε η χιμπαντζίνα Φλο,
δημοσίευσε αγγελία στους «Σάντεϋ Τάιμς»: «Προσέφερε μεγάλες υπηρεσίες στην
έρευνα…».

H Γκούντωλ ήταν η πρώτη που αποκάλυψε πως οι χιμπαντζήδες είναι ικανοί να
κατασκευάζουν στοιχειώδη εργαλεία και περιέγραψε λεπτομερώς την κοινωνία τους
και τις περίπλοκες σχέσεις τους, βίαιες όσο και τρυφερές. Σήμερα εκατοντάδες
μαθητές της, άμεσοι ή έμμεσοι, συνεχίζουν το έργο της σε όλη την Αφρική. H
ίδια έχει αφιερωθεί στον αγώνα για την προστασία των απειλούμενων φίλων της.
Το 1977 δημιούργησε το Ινστιτούτο Τζέην Γκούντωλ με κέντρα υποδοχής
χιμπαντζήδων, μετά το «ChimpanZoo», πρόγραμμα για τη βελτίωση των συνθηκών
ζωής πιθήκων σε αιχμαλωσία, και το πρόγραμμα «Roots and Shoots» (Ρίζες και
Βλαστάρια) για την ευαισθητοποίηση των νέων στα περιβαλλοντικά προβλήματα.
Υπογραμμίζει πως αγωνίζεται «για να σεβόμαστε τους πιθήκους, αυτά τα υπέροχα
ζώα με τα οποία μοιραζόμαστε τη Γη και τα οποία έχουν ζωτική σημασία για την
κατανόηση του ανθρώπου».