H εποχή των κουραμπιέδων

Χωριστοί δρόμοι. Σημίτης και Παπανδρέου κοιτούν αλλού. Ο νέος αρχηγός του ΠΑΣΟΚ έχει διαφορετικά προβλήματα από τον προκάτοχό του, αφού είναι υποχρεωμένος να οδηγήσει το Κίνημα από την αντιπολίτευση ξανά στην κυβέρνηση

ΤΟ βιβλίο του Κώστα Σημίτη είναι από αυτά που αγοράστηκαν και
διαβάστηκαν φέτος τις γιορτές. Αν και όχι – φαινομενικά τουλάχιστον – από τον
Γιώργο Παπανδρέου. Ωστόσο, κάποιες σελίδες του βιβλίου από το κεφάλαιο
«Πολιτική για μια δημιουργική Ελλάδα» ταιριάζουν στο κλίμα που επικρατεί στο
ΠΑΣΟΚ.

Εκδηλώνοντας την αποστροφή του για τους ανασχηματισμούς, ο Σημίτης επικαλείται
σε ένα σημείο ως αντιπαράδειγμα – ποιον άλλον; – τον Ανδρέα Παπανδρέου. Κατά
τον Σημίτη, ο Ανδρέας κάθε φορά που υπήρχε αναταραχή στο Κίνημα είχε έτοιμη
λύση: «Να παίξουμε ανασχηματισμό».

H αλλαγή προσώπων – ή, κατ’ αυτούς που βλέπουν την πολιτική ως χαρτοπαιξία,
«το ανακάτεμα της τράπουλας» – είναι προνόμιο του αρχηγού. Εκτονώνει την
απογοήτευση της βάσης, ενώ κρατάει σε διαρκή ανασφάλεια τα κορυφαία στελέχη
που δεν νιώθουν ποτέ δεμένα με τις καρέκλες τους.

Ο Σημίτης είναι η σπάνια περίπτωση πολιτικού που υπήρξε αρχηγός κόμματος μόνο
όταν βρέθηκε στην κυβέρνηση. Εξ ου και έβλεπε τον ανασχηματισμό με το πρίσμα
του κυβερνητικού έργου. Αντιθέτως, για κάποιον που πρέπει να διασχίσει την
έρημο της αντιπολίτευσης για να φτάσει στην εξουσία – και αμφότεροι οι
Παπανδρέου ήταν και είναι τέτοιες περιπτώσεις – ανασχηματισμοί προσώπων,
αναδομήσεις οργάνων και αλλαγές στελεχών είναι αναγκαίες κινήσεις.

ΓΙΑ το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου, όλα αυτά φέτος τα Χριστούγεννα είναι τόσο
επίκαιρα όσο και οι κουραμπιέδες. Το κλείσιμο του προϋπολογισμού σημάδεψε το
φινάλε μιας χρονιάς εσωκομματικής γκρίνιας. Ποιος σφύριξε στον αρχηγό ότι η
κυβέρνηση Καραμανλή δεν θα εξασφαλίσει τα 20 δισ. ευρώ στις Βρυξέλλες, με
αποτέλεσμα την άκαιρη δήλωση της προπερασμένης Παρασκευής; Ποιος εισηγήθηκε το
χαμηλό σχήμα εισηγητών στη συζήτηση του προϋπολογισμού, με αποτέλεσμα το ΠΑΣΟΚ
να μην μπορεί να βάλει καλάθι; «Τραβάνε» τα νέα όργανα; Και μήπως η
επικοινωνιακή πολιτική της Χαριλάου Τρικούπη χρειάζεται ενίσχυση;

H γκρίνια – των μεν και των δε – γυρίζει γύρω από τον Παπανδρέου, όπως οι
λαίμαργοι γύρω από τα μελομακάρονα. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση, ο
κίνδυνος μιας «overdose» – μιας υπερβολικής δόσης μιζέριας ή σιροπιού – είναι
εμφανής. Ουδείς όμως πτοείται από ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Μια αλλαγή προσώπων,
ένα ξαναμοίρασμα των ρόλων ή η επιστράτευση κάποιων νέων παικτών είναι ο
κλασικός τρόπος αντιμετώπισης μιας νοσηρής εσωκομματικής κατάστασης.
Ανταποκρίνεται επίσης στο πάθος της εποχής, που βλέπει την πολιτική
περισσότερο ως σταρ σύστεμ και λιγότερο ως μάχη ιδεών.

Εκεί είναι και η παγίδα. Ποιο είναι το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ σήμερα; Λάθος
πρόσωπα σε λάθος θέσεις; Πιθανόν. Έλλειψη συντεταγμένων διαδικασιών για τη
λήψη αποφάσεων; Ακόμη πιο πιθανόν. Απώλεια πολιτικού στίγματος; Σίγουρο.
Έπειτα από μια εικοσαετία στην κυβέρνηση και με μια οκταετία Σημίτη που το
έφερε προς το κέντρο – και σε ορισμένες περιπτώσεις προς τα δεξιά – το ΠΑΣΟΚ
ξεβράστηκε στην ακρογιαλιά της αντιπολίτευσης με όλα τα συμπτώματα του
ναυαγού. Κόπωση, ζαλάδα, αποπροσανατολισμός, αφυδάτωση – ακόμη και
παραισθήσεις.

Το μεγάλο στοίχημα του Παπανδρέου δεν είναι – μόνο – η επάνοδος στην εξουσία.
Προηγείται ένα ξεκαθάρισμα τού τι είναι και τι πρεσβεύει το ΠΑΣΟΚ σήμερα. H
αλλαγή προσώπων θα έχει περισσότερο νόημα αν βοηθήσει προς αυτή την
κατεύθυνση.