Πλάθοντας με πηλό το χρώμα

Π. Τέτση, «Πορτρέτο φίλου» (2005). Μια βαθύτερη εσωτερική τάξη διασυνδέει το χρωματικό υλικό, το μετατρέπει σε πηλό που πλάθει ανθρώπινες φιγούρες, σε στάση που η ραχοκοκαλιά τους έχει βρει τη χαρακτηριστική της θέση

Δεν θα υπήρχε η πραγματικότητα τριγύρω μας εάν το ανθρώπινο μάτι δεν μπορούσε
να ξεχωρίζει μορφές, σχήματα, φυσικές οντότητες διακριτές μεταξύ τους. «Αλλά
για να υπάρξει ένα σχήμα, πρέπει πριν να υπάρξει η τομή δύο επιφανειών από
διαφορετικό χρώμα», λέει η θεωρία οπτικής αντίληψης. Με άλλα λόγια, δύο
διαφορετικοί κόσμοι θα πρέπει να συγκρουσθούν, να βρουν τα σύνορά τους, τις
δικαιοδοσίες τους. Ναι, όπως επίσης συμβαίνει αυτές τις ημέρες που η μία
χρονιά «συνορεύει» με την επομένη, που οι ημέρες ξαναρχίζουν να μεγαλώνουν και
που ακόμα και ο Θεός παίρνει ανθρώπινη φόρμα κι έρχεται στα μέτρα μας, όπως
άλλωστε και όλα τα πράγματα μεταμφιέζονται σε δώρα συγκεκριμένα, «εύ-μορφα»,
«μετρητά».

«Από το χάος στην τάξη» θα μπορούσαμε να ονομάσουμε στη ζωγραφική αυτήν
τη γενετήσια διαδικασία.

Χρώμα, μπόλικο χρώμα, απλώνει ο Παναγιώτης Τέτσης στα τελάρα του,
φαινομενικά για να χαρεί την απόλυτη οντότητα του καθενός, του κόκκινου, του
κίτρινου και του γαλάζιου, αλλά και του άσπρου, το οποίο έχει ρόλο
ενορχηστρωτή σ’ αυτούς τους πίνακες. Ωστόσο, οι χρωματικές αυτές επιφάνειες
δεν μένουν για πολύ αυτάρεσκες, όσο κι αν ο εσωτερικός παλμός τους θα μας
επέτρεπε να θεωρήσουμε κάθε πινελιά ως αφαιρετική, χωρίς αναπαραστατική
σκοπιμότητα.

Μια βαθύτερη εσωτερική τάξη διασυνδέει το χρωματικό υλικό, το μετατρέπει σε
πηλό και με αυτόν πλάθει ανθρώπινες φιγούρες. Πρόκειται για πορτρέτα, ολόσωμα,
αντικρυστά προς τον θεατή, σε στάση που η ραχοκοκαλιά τους δείχνει να έχει
βρει την αναπαυτική, τη δική της, θέση. Αν ο θεατής μισοκλείσει τα μάτια,
μπορεί να ξεχάσει προς στιγμήν όλα τα περί χρώματος που προαναφέραμε και να
περιοριστεί στο σχήμα, στην έκφραση και στην κινητικότητα των σωμάτων
γενικότερα. Ωστόσο, ο γενετήσιος χρωματικός πηλός ενεργεί συνεχώς, «κινεί» τα
πρόσωπα και τα σώματα, κάνει τους απεικονιζόμενους σαν εικονίσματα που
μεταβάλλονται ανάλογα με τη γωνία θέασης και τις αλλαγές του φωτισμού.

Είναι παρήγορο μάθημα δημιουργικότητας να βλέπουμε τέτοια έργα, γεμάτα
μαστοριά και φρεσκάδα, από έναν ζωγράφο στην ηλικία του Τέτση. Όπως και τα
τοπία του, τα οποία είδαμε πριν από δύο χρόνια, καταθέτουν την ωριμότητα και
το ταλέντο μιας ζωής ενός από τους κορυφαίους κολορίστες της νεώτερης
ζωγραφικής μας.

Σε ανάλογο κλίμα μας μεταφέρουν και οι ακουαρέλες του Δημήτρη
Ανδρεαδάκη. Κι εδώ το ανθρώπινο σώμα στην ιδιαίτερη κινησιακή του αποτύπωση,
με χρώματα όμως ακόμα πιο ρευστά και εύπλαστα, αφού πρέπει να κατατεθούν σε
δέκατα του δευτερολέπτου στη σωστή θέση και ένταση, προτού στεγνώσουν.

Στην υδατογραφία ο ζωγράφος κάνει έναν αγώνα με τον Χρόνο, από τη σύλληψη ώς
την εκτέλεση οι αντιδράσεις πρέπει να είναι στιγμιαίες, έστω κι αν
εικονογραφεί με αφορμή μια φωτογραφία. Ο καλλιτέχνης αυτός ανήκει στη γενιά
του 1990 που έδωσε ξανά νόημα στην παλιομοδίτικη ζωγραφική, είναι και
θαρραλέος και ταλαντούχος. Προ ετών, είχαμε σχολιάσει έναν άλλο κύκλο έργων
του με θέμα τα σύννεφα, μια άλλη μορφή που – σύμπτωση; – αλλάζει διαρκώς φόρμα
επίσης, όπως και ο κινούμενος άνθρωπος.

«Φιλάνθρωπη» – ανθρωποκεντρική – ζωγραφική, χαρούμενα πρόσωπα παιδιών
φτιαγμένα από μικρές πινελιές-κουκκίδες, σαν κομφετί, εκθέτει ο Βαγγέλης
Ρήνας. Εικόνες ταιριαστές με το κλίμα και τον συμβολισμό των ημερών, χωρίς
αμφιβολία. Ταυτόχρονα και μία διέξοδος στον προβληματισμό που ο σημαντικός
αυτός ζωγράφος της νεώτερης γενιάς έχει αναπτύξει από νωρίς: τον διάλογο
μεταξύ συγκεκριμένης – αναγνωρίσιμης – φόρμας και της αφαιρετικής
«μουντζούρας», που βίαια ζητά να καταθέσει την ένταση της εποχής πάνω στις
εξιδανικευμένες φιγούρες του νου. Τα ζωγραφισμένα παιδικά πρόσωπα αυτής της
έκθεσης περιέχουν τώρα αρμονικά αυτήν την αντίστιξη.

INFO

Δημήτρης Ανδρεαδάκης, «Άνθρωποι» – Ακουαρέλες, Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, Γλύκωνος
4, Δεξαμενή, τηλ. 210-7213.938, μέχρι 31 Δεκεμβρίου

Βαγγέλης Ρήνας, «Πόσο μ’ αρέσουν οι καραμελίτσες», Προσωπογραφίες παιδιών,
«Αγκάθι», Μηθύμνης 12, τηλ. 210-8640.250, μέχρι 7 Ιανουαρίου

Παναγιώτης Τέτσης, «Οι φίλοι», προσωπογραφίες, «Νέες Μορφές», Βαλαωρίτου 9,
τηλ. 210-3616.165, μέχρι 21 Ιανουαρίου.