Δρόμοι

H αποτυχία…

… των συνομιλιών για την απελευθέρωση του παγκόσμιου εμπορίου ίσως να μην
είναι απαραιτήτως κακό πράγμα. Αν αυτές οι συνομιλίες πετύχουν – που είναι
μάλλον απίθανο – το αποτέλεσμα θα είναι να απελευθερωθεί ακόμη περισσότερο το
εμπόριο και να επιταχυνθεί ακόμη περισσότερο η παγκοσμιοποίηση. Για πολλές
χώρες του κόσμου, οι αλλαγές παραείναι γρήγορες και σαρωτικές για να μπορέσουν
να τις απορροφήσουν. Αν αυτός ο κόσμος τρέχει πάρα πολύ γρήγορα, φταίνε άραγε
αυτές που φωνάζουν «Σταματήστε τον κόσμο να κατέβω!»;

Οικονομολόγοι…

… πιστεύουν πως η απελευθέρωση του εμπορίου είναι μια μεγάλη ευκαιρία για
περισσότερη ευημερία. Γιατί, σύμφωνα με τον νόμο του συγκριτικού
πλεονεκτήματος, κάθε χώρα ή επιχείρηση που εξειδικεύεται σε συγκεκριμένα αγαθά
και υπηρεσίες γίνεται πολύ πιο αποδοτική. Με αυτό τον τρόπο – λέει η θεωρία –
όλοι θα δρέψουν κάποτε τα οφέλη από τα φτηνότερα και καλύτερα αυτοκίνητα,
ρούχα, κομπιούτερ και άλλα αγαθά. Ναι, αλλά πότε; Γιατί, μέχρι τώρα, για
πολλές χώρες το ελεύθερο εμπόριο σημαίνει σύγχυση, ανεργία και κατεστραμμένες
επιχειρήσεις. «Πολλές οικονομίες έχουν ήδη αρκετά προβλήματα προσαρμογής»,
λέει ο Πίτερ Μορίσι, οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ. Το ελεύθερο
εμπόριο δεν είναι παιδική χαρά. Έχει κερδισμένους και χαμένους.

H σύνοδος…

… του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου που άρχισε στο Χονγκ Κονγκ είναι κάτι
παραπάνω από μια τεχνική διαπραγμάτευση για δασμούς και επιδοτήσεις. Είναι μια
αναμέτρηση ανάμεσα σε δύο κοσμοθεωρήσεις. Μάλιστα, ο συνεργάτης του
Ινστιτούτου Αμέρικαν Εντερπράιζ Τζέιμς Γκλάσμαν παρομοιάζει αυτή την
αναμέτρηση με την παλιά σύγκρουση κομμουνισμού και καπιταλισμού. Και εκφράζει
τη λύπη του που αυτή τη φορά φαίνεται να χάνουν οι «καλοί» (δεν χρειάζεται να
πούμε εδώ ποιους ακριβώς εννοεί). H μια κοσμοθεώρηση βλέπει την
παγκοσμιοποίηση σαν μια τρομακτική απειλή. Ανοίγοντας τις πόρτες στον έξω
κόσμο, οι αγρότες, οι επιχειρηματίες και οι πολιτικοί που τους υποστηρίζουν
κινδυνεύουν να σαρωθούν από τους ανέμους της «δημιουργικής καταστροφής». H
άλλη κοσμοθεώρηση βλέπει την παγκοσμιοποίηση σαν ένα δρόμο που οδηγεί στη
γενικότερη ευημερία. Μειώνει τις τιμές των αγαθών που χρησιμοποιούν οι
άνθρωποι, βρίσκει περισσότερους αγοραστές για τα αγαθά που παράγουν. Έτσι η
παγκοσμιοποίηση ανεβάζει το βιοτικό επίπεδο.

Σαν παράδειγμα…

… για τις αρετές της παγκοσμιοποίησης, ο Γκλάσμαν φέρνει το Χονγκ Κονγκ,
αυτόν τον «γυμνό βράχο», που δεν έχει άλλους φυσικούς πόρους πέρα από το καλό
λιμάνι του. Με πληθυσμό μόλις 7 εκατομμυρίων, έχει την 33η οικονομία του
κόσμου και κατά κεφαλήν εισόδημα όσο της Ιταλίας και της Γαλλίας. Κι όλα αυτά,
επειδή ανοίχτηκε στην παγκοσμιοποίηση. Δεν είναι τυχαίο, λέει ο Γκλάσμαν, που
ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου επέλεξε να κάνει τη σύνοδό του στο Χονγκ
Κονγκ. Δυστυχώς, όμως, ξέρουμε ένα σωρό άλλες πόλεις του κόσμου όπου αυτός ο
Οργανισμός δεν θα τολμούσε ποτέ να κάνει τη σύνοδό του.