H άγνωστη τρίτη ηλικία

O Αθηνόδωρος Προύσαλης και η Τζένη Ρουσσέα υποδύονται δύο συμπαθητικούς ηλικιωμένους με τα χαρακτηριστικά όμως κλισέ που η τηλεόραση θέλει για την τρίτη ηλικία

H σύγχυση των ηλικιών είναι ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της
τηλεόρασης. Οι ενήλικοι έχουν χαρακτηριστικά και συμπεριφορά εφήβων.
Αντιθέτως, τα παιδιά έχουν χαρακτηριστικά ενηλίκων, μοιάζουν με θυμόσοφους
γέροντες, μιλούν σαν να έχουν αποστηθίσει το Λεξικό Μπαμπινιώτη και σίγουρα
είναι πιο ώριμα από τους γονείς, τους οποίους συχνά αποστομώνουν.

Και τέλος, η τρίτη ηλικία επιστρέφει θριαμβευτικά στην πρώτη, έχει δηλαδή όλα
τα χαρακτηριστικά των παιδιών, μπεμπεκίζει, καταφεύγει σε παιδιάστικες
μικροπονηριές και άλλες τέτοιες χαριτωμένες σάχλες, που κάνουν τους
ηλικιωμένους τάχα συμπαθητικούς. Τις προάλλες, ο Αθηνόδωρος Προύσαλης, ο
οποίος έχει καθιερωθεί να υποδύεται σε σίριαλ τον υπερήλικο που παριστάνει πως
έχει άνοια για να μην του φορτώνεται κανείς αλλά να φορτώνεται αυτός στους
νεώτερους, έσπρωχνε με φόρα το αναπηρικό καροτσάκι του, στο σίριαλ «Οι
αταίριαστοι», μέσα στο σπίτι τού γιου του, και ούρλιαζε κιόλας.

Σκηνή εκτός πραγματικότητας, εκτός ίσως από ακραίες περιπτώσεις άνοιας,
που όμως όταν είναι πραγματική συνοδεύεται από τόσα άλλα προβλήματα υγείας
ώστε το τελευταίο που έχουν κουράγιο οι ασθενείς να κάνουν είναι να χοροπηδούν
δεξιά και αριστερά σαν πεντάχρονα εν ώρα διαλείμματος στο νηπιαγωγείο.

Κοινωνική ανάγκη είναι η εικόνα συμπαθητικών γερόντων που έχουν άκακες
παραξενιές, οι οποίες αποσταθεροποιούν προς στιγμήν τους νεώτερους, χωρίς
συνέπειες όμως. Κοινωνική ανάγκη είναι και η εικόνα γερόντων που ζουν μαζί με
τα παντρεμένα παιδιά τους στο ίδιο σπίτι, σαν τις παλιές εποχές. Στην
πραγματικότητα αυτό συμβαίνει όλο και πιο σπάνια, συνήθως σε περιπτώσεις που
οι ηλικιωμένοι γονείς συντηρούν ακόμη τα παντρεμένα ζευγάρια λόγω οικονομικών
δυσκολιών.

Τα εγχώρια σίριαλ μοιάζει να «ανασκευάζουν» την πραγματικότητα,
δημιουργώντας μια τρυφερή ψευδαίσθηση. Αποκορύφωμα, οι ρόλοι των δύο γιαγιάδων
στο «Παρά πέντε» και κυρίως της Θεοπούλας, που μοιάζει να μην επικοινωνεί καν
με την πραγματικότητα, αλλά επικοινωνεί με τη γιαγιά του Γιώργου και οι δυο
τους κάνουν ένα τρομερό δίδυμο που αποδομεί την καθημερινότητα. Θα μπορούσαν
να είναι και ρόλοι παιδιών. Αλλά στο εν λόγω σίριαλ, έτσι κι αλλιώς οι ρόλοι
έχουν ισχυρό στοιχείο παιδικότητας, ανεξαρτήτως ηλικίας.

Όπως και να έχει, η εικόνα που κατασκευάζεται απέχει από την πραγματικότητα.

Άλλωστε, το ποιος είναι «ηλικιωμένος» στην τηλεόραση είναι θέμα οπτικής
γωνίας και όχι ηλικίας, καθώς υπάρχουν ωριμότατοι σε ηλικία που υποδύονται όχι
μόνο τους ισχυρούς άνδρες των επιχειρήσεων, αλλά και τους εραστές, ανεξάρτητα
από την εξωτερική εμφάνιση και συνομήλικοί τους ή ενδεχομένως νεώτεροι που
υποδύονται τους ηλικιωμένους, συνταξιούχους, παροπλισμένους γονείς, που συχνά
είναι και γερο-παράξενοι. H σύγχυση είναι πλήρης.

H πικρή αλήθεια είναι πως ήδη η πολιτική για την τρίτη ηλικία αντανακλά και το
ήθος του έθνους, την φροντίδα που επιφυλάσσει για εκείνους οι οποίοι έχουν
ολοκληρώσει τον κύκλο της εργασιακής προσφοράς τους – κι ας συνεχίζεται η
κοινωνική τους, προσφέροντας οικιακή βοήθεια στα εργαζόμενα παιδιά τους.

Βάρος οι σεβάσμιοι μιας άλλης εποχής

H τρίτη ηλικία, απογυμνωμένη από τον σεβασμό που παλαιότεροι πολιτισμοί
θεωρούσαν πως της ανήκει για τη σοφία και τη γνώση την οποία κληρονομεί στους
νεώτερους, απομένει απλό βάρος σε μια οικονομία που επιβιώνει αποθηκεύοντας
ηλεκτρονικά τη γνώση και την εμπειρία και απομυζώντας τους χυμούς των νέων
οργανισμών.

Δεν είναι τυχαίο που οι υπερήλικοι εμφανίζονται στο τηλεοπτικό θέαμα όλο
και πιο άχρηστοι, συμπαθητικοί γερούληδες που απομυζούν με εγωισμό τους
νεώτερους. Οι συμπεριφορές τους διακωμωδούνται για να εκτονωθούν, ενώ η φυσική
φθορά του σώματος, και κυρίως του μυαλού, αντιμετωπίζεται σαν ένα αστείο της
φύσης.

Όσο για τον πραγματικό συνταξιούχο, με τη δύσκολη οικονομική
καθημερινότητα, την ελλιπή περίθαλψη, πλην την υπερήφανη ζωή, διακριτικά
αποσιωπάται. Δεν αφορά. Εκτός κι αν δεχθεί να γίνει κοινό σε σαλονάκι ριάλιτι.