Δρόμοι

Άρχισε…

… ως ένα αφιέρωμα σε ένα θρυλικό πρόσωπο από το παρελθόν, αλλά έγινε μια
απεγνωσμένη έκκληση για το παρόν και το μέλλον. Στο Αυτοκρατορικό Πολεμικό
Μουσείο του Λονδίνου παρουσιάζεται η έκθεση για τον Λόρενς της Αραβίας, που
πέθανε πριν από εβδομήντα χρόνια, βυθισμένος προς το τέλος της ζωής του σε μια
παράξενη ανωνυμία, καθώς προσπαθούσε να ξεφύγει από τη φήμη που του είχε
χαρίσει το βιβλίο του «Οι επτά πυλώνες της σοφίας».

Στα εκθέματα…

… είναι και μια επιστολή του Λόρενς προς τον Ουίνστον Τσώρτσιλ, που ήταν
τότε, στη δεκαετία του 1920, υπουργός Αποικιών. Τον συμβούλευε να μη βάλει
τους Κούρδους, τους σουνίτες και τους σιίτες μουσουλμάνους όλους μαζί στο
κράτος που αργότερα ονομάστηκε Ιράκ. Αν είχε εισακουστεί η συμβουλή του, οι
μεταγενέστεροι θα είχαν γλιτώσει από πολλές περιπέτειες. Όμως, η Βρετανία είχε
ήδη συμφωνήσει μυστικά με τους Γάλλους για τη δημιουργία του σύγχρονου Ιράκ
υπό βρετανικό έλεγχο. Σήμερα, η Αμερική διαιωνίζει τα λάθη που κάποτε έκαναν
στην περιοχή οι Βρετανοί αποικιοκράτες, διατηρώντας έτσι στην επικαιρότητα την
παρότρυνση του Λόρενς προς τους συμπατριώτες του να αφήσουν τους Άραβες να
πάρουν τις τύχες τους στα χέρια τους. Ο Λόρενς επέπληττε τους Βρετανούς που,
αντί να βοηθήσουν στη συγκρότηση μιας κυβέρνησης που θα μιλούσε αγγλικά και
ενός αραβικού στρατού που θα έπαιρνε τη θέση των βρετανικών στρατευμάτων,
εγκατέστησαν μια κυβέρνηση η οποία «ακολουθούσε τους αγγλικούς τρόπους και
μιλούσε την αγγλική γλώσσα». Μια προτροπή του Λόρενς είναι ανηρτημένη σε έναν
τοίχο της έκθεσης: «Μην προσπαθήσετε να κάνετε πάρα πολλά με τα δικά σας
χέρια. Καλύτερα να τα κάνουν οι Άραβες υποφερτά, παρά να τα κάνετε εσείς
τέλεια. Αυτός ο πόλεμος είναι δικός τους. Βρισκόσαστε εκεί για να τους
βοηθήσετε και όχι για να τον κερδίσετε για λογαριασμό τους».

H ειρωνεία…

… είναι πως ένα από τα βασικά θέματα της έκθεσης αφορά τον ηγετικό ρόλο που
έπαιξε ο Λόρενς στον αποτελεσματικό «κλεφτοπόλεμο» των Αράβων κατά την
εξέγερσή τους το 1916-1918 εναντίον των Τούρκων. Αυτός και οι Βεδουίνοι του
έβαζαν κάθε τόσο δυναμίτες στη σιδηροδρομική γραμμή του Χετζάζ, που αποτελούσε
την κύρια οδό ανεφοδιασμού των Τούρκων σε μήκος 1.200 χιλιομέτρων. Οι
λανθασμένοι υπολογισμοί των δυτικών συμμάχων για το τι θα μπορούσαν και τι δεν
θα μπορούσαν να κάνουν οι Ιρακινοί μετά την αγγλοαμερικανική εισβολή του 2003
δίνουν την ευκαιρία για έναν ακόμη παραλληλισμό ανάμεσα στο σημερινό φιάσκο
και το παλιό.

Μία επιγραφή…

… στην είσοδο της έκθεσης γράφει πως ο αμερικανικός στρατός «κατέφυγε στη
σοφία του Λόρενς της Αραβίας, αναζητώντας φώτιση για το πώς θα κερδίσει τον
πόλεμο στο Ιράκ και πώς θα καταλάβει τη νοοτροπία των εξεγερμένων». Όμως, στο
Ιράκ, όπου ακόμη θυμούνται τον Λόρενς ως έναν ήρωα, μπορεί και οι εξεγερμένοι
να κάνουν το ίδιο.