Οι φόνισσες του Δούναβη

Μισόν αιώνα πριν από τη σεξουαλική επανάσταση, καταπιεσμένες γυναίκες σ’
ένα χωριό στην ουγγρική ύπαιθρο δολοφόνησαν εν ψυχρώ τους άνδρες τους. Ένα νέο
ντοκιμαντέρ αποκαλύπτει σήμερα ένα φονικό που στοίχισε τη ζωή ώς και 300 ανθρώπων.

Οι γυναίκες ενός ολόκληρου χωριού έδρασαν αθόρυβα, επιδέξια, συντονισμένα,
χρόνο με τον χρόνο, χωρίς να εντοπιστούν, μέχρι που έφεραν τους άνδρες ακριβώς
εκεί που τους ήθελαν – δυο μέτρα κάτω από το χώμα. Το χωριό ονομάζεται
Νάγκιρεφ και βρίσκεται 60 χλμ. Νοτιοανατολικά της Βουδαπέστης, αρκετά μακριά
από τον αυτοκινητόδρομο. Σήμερα δύσκολα βρίσκεις εκεί δουλειά, οι νέοι το
εγκαταλείπουν με την πρώτη ευκαιρία. Μονώροφα αγροτόσπιτα είναι παραταγμένα
στις δυο πλευρές του κεντρικού δρόμου του, καθένα με τις ιστορίες και τα
μυστικά του.

Στο τελευταίο από τα αγροτόσπιτα αυτά ζούσε την εποχή του A’ Παγκοσμίου
Πολέμου η Σουσάνα Φαζέκας. Ήταν η μαία του χωριού, έμπιστη όλων των γυναικών
που χρειάζονταν τις γνώσεις της. Ας πούμε ότι μια γυναίκα ήταν έγκυος και θα
προτιμούσε να μην είναι. H μαία ήταν εκείνη στην οποία μπορούσε να απευθυνθεί.
Το μέλλον της μπορούσε να είναι με ή χωρίς μωρό, όπως θα το επιθυμούσε.

Μυγοπαγίδα…

Ουδείς γνωρίζει με βεβαιότητα πώς περάσαμε στην επόμενη φάση. Αλλά η μαία
γνώριζε πως αν πάρεις λίγο χαρτί – μυγοπαγίδα, που ήταν συνηθισμένο εκείνο τον
καιρό, και το βουτήξεις σε νερό, απελευθερώνεται το δραστικό συστατικό του, το
αρσενικό. Αν βουτήξεις πολλά τέτοια χαρτιά, μπορείς να συγκεντρώσεις το
αρσενικό σ’ ένα φιαλίδιο. Και όταν οργισμένες ή απελπισμένες γυναίκες του
χωριού σού χτυπήσουν την πόρτα, μπορείς να εμφανίσεις το φιαλίδιο και να
εξηγήσεις τις χρήσεις του αρσενικού: Ότι δεν έχει γεύση ούτε οσμή. Ότι μπορείς
να το ρίξεις στη σούπα ή στον καφέ. Ότι σκοτώνει με τρόπο τρομερό, αλλά
γρήγορα, πολύ γρήγορα αν η δόση είναι αρκετά μεγάλη, ότι στο χωριό δεν υπάρχει
γιατρός για να αμφισβητήσει την εκδοχή της οξείας στομαχικής διαταραχής. Και
στο Νάγκιρεφ οι σύζυγοι άρχισαν να πεθαίνουν.

300 άνθρωποι βρήκαν τον θάνατο από αρσενικό!

TO ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟ μ’ αυτή την επιδημία δηλητηριάσεων είναι πως συνεχίστηκε
για πολύ. Άρχισε στη διάρκεια του A’ Παγκοσμίου Πολέμου ή αμέσως μετά και η
πειστικότερη απάντηση για το γιατί είναι τριπλή. Πρώτον, πολλοί γάμοι την
εποχή εκείνη γίνονταν με προξενιό, έτσι δεν υπήρχε και μεγάλη αγάπη ανάμεσα
στα ζευγάρια. Δεύτερον, οι άνδρες του χωριού έλειπαν σε πολέμους και πολλοί
επέστρεφαν τραυματισμένοι, ανάπηροι, αποξενωμένοι από τις συντρόφους τους. Και
τρίτον, Ρώσοι αιχμάλωτοι πολέμου είχαν καταλύσει κοντά στο Νάγκιρεφ και, όσο
έλειπαν οι άνδρες, οι γυναίκες είχαν εραστές. Είχαν μάθει να ζουν χωρίς
συζύγους, οι οποίοι έτσι κι αλλιώς ήταν τεμπέληδες και τις
κακομεταχειρίζονταν, όπως τουλάχιστον θυμάται σήμερα το χωριό.

Μόνο που οι φόνοι στο Νάγκιρεφ έγιναν τελικά κάτι… συνηθισμένο. Στο τέλος
δεν ήταν μόνον οι ανυπόφοροι σύζυγοι που πέθαιναν, αλλά και μητέρες, παιδιά,
άλλοι συγγενείς. Μερικές μάλιστα από τις δηλητηριάστριες αλληλοσκοτώθηκαν.
Κανένας ιστορικός δεν έχει δώσει οριστικό απολογισμό για τον αριθμό των
ανθρώπων που πέθαναν στα χρόνια του αρσενικού. Διατυπώνεται όμως ο ισχυρισμός
πως και σε άλλα χωριά της περιοχής συνέβαινε το ίδιο και πως συνολικά 300
άνθρωποι πιθανόν να πέθαναν δηλητηριασμένοι.

H «επιδημία» πήρε τέλος μόλις το 1929. Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή,
μια νοσοκόμα ονόματι Λάντισλους Σάμπο πιάστηκε να ρίχνει αρσενικό στο κρασί
ενός άνδρα και στην ανάκριση κατονόμασε την Σουσάνα Φαζέκας ως την αράχνη στο
κέντρο του ιστού.

H Φαζέκας αρνήθηκε τα πάντα και οι αστυνομικοί την άφησαν να φύγει, αλλά την
παρακολούθησαν. Όπως υποπτεύονταν ότι θα έκανε, πήγε από σπίτι σε σπίτι για να
προειδοποιήσει τις πελάτισσές της να κρατήσουν το στόμα τους κλειστό. Οι
αστυνομικοί την ακολούθησαν και συνέλαβαν 38 γυναίκες. Πολλές δικάστηκαν, 8
καταδικάσθηκαν σε θάνατο και 2 απαγχονίστηκαν. H ίδια η Φαζέκας αυτοκτόνησε.

Το ντοκιμαντέρ

H ΟΛΛΑΝΔΕΖΑ κινηματογραφίστρια, Άστριντ Μπούσνικ, γύρισε ντοκιμαντέρ
για το χωριό Ναγκιρέφ και την… «επιδημία» των δηλητηριάσεων, με τίτλο «The
Angelmakers» («Οι Δημιουργοί Αγγέλων»), το οποίο προβάλλεται για πρώτη φορά
σήμερα στο Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Ντοκιμαντέρ, στο Άμστερνταμ. «Επί αιώνες,
οι γυναίκες του χωριού άκουγαν πως δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς τους άνδρες»,
λέει. «Μετά, ήρθε ο πόλεμος και διαπίστωσαν πως ήταν μια χαρά χωρίς άνδρες,
καλύτερα απ ό,τι πριν, αφού δεν τις κακομεταχειρίζονταν πλέον». Το να τους
σκοτώσουν όταν επέστρεψαν, ήταν μια λύση απελπισίας .

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος