BITΟPIΟ ΣTΟPAPΟ «”Γράφω” συναισθήματα με το φως»

«Αναζητώ το νόημα της ζωής και την ισορροπία σε αντίθετα πράγματα, όπως για παράδειγμα στον άνδρα και τη γυναίκα, θέλοντας να καταλάβω, δηλαδή, για ποιον λόγο διαφέρουμε», λέει στα «NEA» ο διευθυντής φωτογραφίας Βιτόριο Στοράρο, τον οποίο γνωρίσαμε και από τη δουλειά του στην ταινία «Ο τελευταίος αυτοκράτορας» (επάνω), που του χάρισε ένα από τα τρία Όσκαρ του

«Όλη μου η ζωή είναι ένα ταξίδι στην ανακάλυψη του φωτός και πώς αυτό
διαθλάται και επηρεάζει τις ψυχές των ανθρώπων», λέει με στοχαστική διάθεση
στα «NEA» ο 65χρονος Βιτόριο Στοράρο, ο βραβευμένος με τρία Όσκαρ διευθυντής
φωτογραφίας, που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη ως τιμώμενο πρόσωπο του 46ου
Φεστιβάλ Κινηματογράφου και πρόεδρος της κριτικής επιτροπής του Διεθνούς
Τμήματος.

Θεωρεί τον εαυτό του «κινηματογραφιστή» κι όχι «διευθυντή φωτογραφίας» που
είναι «αμερικανική ορολογία», όπως λέει. Πιστεύει ότι «ο ρόλος του φωτογράφου
είναι αυτός του ισότιμου συνδημιουργού με τον σκηνοθέτη στην ολοκλήρωση μιας
ταινίας, καθώς καλείται να “γράψει” με το “φως” τα συναισθήματα των ηρώων μιας
ταινίας». Ως απόδειξη αυτών, δεν έχουμε παρά να φέρουμε στον νου μας τις
ταινίες στις οποίες κέρδισε το Όσκαρ – «Αποκάλυψη τώρα» του Φράνσις Φορντ
Κόπολα, «Οι κόκκινοι» του Γουόρεν Μπίτι, «Ο τελευταίος αυτοκράτορας» του
Μπερνάρντο Μπερτολούτσι – για να παραδεχθούμε ότι χωρίς τη σύνθεση χρωμάτων
που έδωσε σε αυτές, θα ήταν «μισές» ή πολύ κατώτερες…

Και ο ίδιος εξηγεί αναλυτικά: «Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ο κινηματογράφος
είναι η γλώσσα των εικόνων και ο κινηματογραφιστής (εννοεί τον διευθυντή
φωτογραφίας) είναι εκείνος που συλλαμβάνει τις εικόνες. Ο κινηματογράφος είναι
μια συνολική δουλειά, συνεργάζονται πολλοί άνθρωποι με διαφορετικές ιδέες,
προσωπικότητες. Μοιάζει με ορχήστρα, όπου όλα εξαρτώνται από τον διευθυντή, ο
οποίος στην περίπτωση του κινηματογράφου είναι ο σκηνοθέτης. Ο ρόλος του
κινηματογραφιστή είναι να “γράφει” με το φως, να ακολουθεί την κίνηση με το
φως και μέσω του φωτός να “γράφει” τα συναισθήματα των ηρώων».

Ποια ταινία σας θεωρείτε πως σας αντιπροσωπεύει περισσότερο;

«Κάθε ταινία είναι ένα κομμάτι της ζωής μου. Ο καθένας μέσα από τη δουλειά του
– εσείς μέσα από τα άρθρα σας, ο συνθέτης μέσω της μουσικής του, εγώ μέσω του
κινηματογράφου – προσπαθούμε να εκφραστούμε, να κατανοήσουμε ο ένας τον άλλο
και να κατανοήσουμε τον εαυτό μας. Εκείνο που κάνουμε την κάθε στιγμή, όμως,
εκφράζει εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή. Μέσα από τη δουλειά μου προσπαθώ να
μάθω ποιος είμαι. Δεν μπορώ να ξεχωρίσω, λοιπόν, μια ταινία μου, όπως δεν
μπορώ να ξεχωρίσω μια νότα από μια συμφωνία. Καθεμιά είναι ξεχωριστή και όλες
μαζί συνθέτουν ένα μωσαϊκό, που αποτελούν το πορτρέτο μου».

H γνώμη σας για τον ελληνικό κινηματογράφο;

«Δεν έχω εικόνα για τον σύγχρονο ελληνικό κινηματογράφο, διότι οι ελληνικές
ταινίες δεν έρχονται στην Αμερική, στην Ιταλία και σπάνια παίζονται στο
εξωτερικό. Γνωρίζω μόνο κάποιους κλασικούς, όπως τον Αγγελόπουλο, ταινίες του
οποίου έχω δει σε φεστιβάλ, ή τον Κακογιάννη».

Με αφορμή τον «Γαλλικό Νοέμβρη» τον ρωτάμε αν πρέπει ο καλλιτέχνης να
ασχολείται με τα προβλήματα της εποχής του… «Σε κάθε ιστορική στιγμή
υπάρχουν δραματικά γεγονότα, τα οποία οφείλει ο καλλιτέχνης να γνωρίζει. Δεν
μπορούμε απαραιτήτως να κάνουμε κάτι άμεσα όταν τόσος κόσμος υποφέρει, όπως το
να πάμε σε ένα νοσοκομείο από τη στιγμή που χιλιάδες άλλοι υποφέρουν. Μέσω της
δουλειάς μας, όμως, μπορούμε να “παρηγορήσουμε” τις ψυχές των θεατών, με το να
διαλέγουμε ιστορίες που να έχουν κάτι να πουν. Εγώ, για παράδειγμα, αν
χρησιμοποιώ το φως για να πω μια ιστορία μεταφέρω τα αισθήματά μου στους
άλλους, δημιουργώ συγκίνηση. Αυτό ξέρω να κάνω».

«Δεν είναι όλοι μεγαλοφυΐες»

Πώς βλέπετε τον κινηματογράφο του Χόλιγουντ σήμερα;

«H σύγχρονη τεχνολογία αλλάζει την προσέγγιση και αυξάνει τις δυνατότητές μας.
Αυτό δεν είναι απαραιτήτως καλύτερο ή χειρότερο. Είναι διαφορετικό. H
τεχνολογία ανοίγει πόρτες και προσφέρει νέες ευκαιρίες. Εκείνο που μετράει
είναι η ιδέα και η ικανότητα των δημιουργών να την απογειώσουν από τα
τετριμμένα και να την κάνουν έργο τέχνης».

Πού οφείλεται το γεγονός ότι ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος είναι λιγότερο
εμπορικός από τον χολιγουντιανό;

«Κάναμε το μέγιστο λάθος. Υπάρχει σύγχυση. Ο κινηματογράφος είναι πολύ ευρεία
έννοια και υπάρχουν πολλοί τρόποι για να κάνει κάποιος σινεμά. Το λάθος είναι
ότι πολλοί θεωρούν πως πρέπει πέρα από σκηνοθέτες να γράφουν και μόνοι τους το
σενάριο ή να είναι υπεύθυνοι για τα πάντα. Είναι ανόητο αυτό. Μπορεί να το
έκανε αυτό ένας Φελίνι ή ένας Μπερτολούτσι, αλλά δεν μπορούν να το κάνουν
όλοι, διότι δεν μπορεί να είναι όλοι μεγαλοφυΐες».

INFO

H έκθεση «Γράφοντας με το φως» με 150 έργα – γιγάντια τα περισσότερα – του
Βιτόριο Στοράρο φιλοξενείται στο Μουσείο Κινηματογράφου και στο Μουσείο
Φωτογραφίας στη Θεσσαλονίκη, έως τις 30 Δεκεμβρίου.