Δρόμοι

Χωρίς αγώνες…

… δεν υπάρχει πρόοδος, έλεγε ο Αμερικανός αγωνιστής για την κατάργηση της
δουλείας Φρέντερικ Ντάγκλας. «Εκείνοι που κάνουν τους υπερασπιστές της
ελευθερίας και ωστόσο περιφρονούν τη δράση, είναι σαν να ζητούν σοδειά χωρίς
όργωμα, βροχή χωρίς αστραποβρόντι, ωκεανό χωρίς τον βρυχηθμό από τα κύματά
του».

Ας φράξουμε…

… για λίγο τα αυτιά μας να μην αντηχεί αυτός ο βρυχηθμός κι ας ρίξουμε μια
ματιά στον ωκεανό. Όσοι αναρωτιούνται τι έχουν να κερδίσουν οι νέοι της
Γαλλίας που βγαίνουν στους δρόμους, λέει ο Γκάρι Γιανγκ στην εφημερίδα
«Γκάρντιαν», ας αναρωτηθούν καλύτερα τι έχουν να χάσουν. Άνεργοι,
αποκλεισμένοι από την κοινωνία, κυνηγημένοι από την αστυνομία, είναι
καταδικασμένοι να ζουν σε γειτονιές που μοιάζουν με φυλακές. Στατιστικά
αόρατοι και πολιτικά ανύπαρκτοι, είχαν μοναδικό στόχο τους να γίνει γνωστή η
μοίρα τους. Και τα κατάφεραν. Την ίδια ώρα που οι πολιτικοί μιλούσαν με σκληρά
λόγια κι έπαιρναν ακόμη σκληρότερα αστυνομικά μέτρα, το γαλλικό κράτος
προσπαθούσε να δείξει κοινωνικό πρόσωπο, με ένα «πακέτο» θέσεων εργασίας για
τους άνεργους νέους των φτωχών συνοικισμών, με φοροαπαλλαγές για τις
επιχειρήσεις που εγκαθίστανται σε τέτοιους συνοικισμούς, με 5.000 δασκάλους
γι’ αυτές τις γειτονιές, με 10.000 υποτροφίες και με 10 οικοτροφεία.

Τίποτα…

… από αυτά δεν θα είχε συμβεί, αν δεν είχαν γίνει προηγουμένως οι ταραχές.
Καμία έκκληση αυτών των νεαρών, καμία ειρηνική πορεία, καμία επιστολή προς
τους βουλευτές δεν θα είχε φέρει αυτά τα αποτελέσματα. Ανάμεσα στα
καρβουνιασμένα αυτοκίνητα και τα θρυμματισμένα τζάμια, μπορεί κανείς να
διακρίνει μια μεγάλη αλήθεια: σε ορισμένες συνθήκες, οι ταραχές μπορεί να
είναι όχι μονάχα δικαιολογημένες, αλλά και απαραίτητες και αποτελεσματικές.
Στη Γαλλία, η εξουσία έκανε τις πρώτες παραχωρήσεις της. Από τις ταραχές τής
Γαλλικής Επανάστασης που διαπνέονταν από τις αρχές του Διαφωτισμού μέχρι τις
αιματηρές διαδηλώσεις του Σοβέτο, η Ιστορία καθαγίασε πολλές φορές τέτοιες
βιαιότητες. Όταν δεν υπάρχει πια διαθέσιμο κανένα ειρηνικό, κανένα δημοκρατικό
μέσον, όταν το κράτος που έχει αναλάβει την προστασία της κοινωνίας δεν είναι
σε θέση να το κάνει ή επιτίθεται εναντίον της, τότε η βία είναι νόμιμη άμυνα.

Μετά τις ταραχές…

… του 1967 στις αμερικανικές πόλεις, το πόρισμα της επιτροπής Κέρνερ
κατέληγε: «Αυτό που οι λευκοί Αμερικανοί δεν έχουν κατανοήσει απόλυτα – αλλά
που οι μαύροι δεν πρόκειται να ξεχάσουν ποτέ – είναι πως η κοινωνία των λευκών
έχει μεγάλη ευθύνη για τα γκέτο. Τα δημιούργησαν οι θεσμοί των λευκών, τα
συντηρούν οι θεσμοί των λευκών. Και η κοινωνία των λευκών κάνει τα στραβά
μάτια». Αυτό το έγγραφο θα έφθανε άραγε ποτέ στο γραφείο του προέδρου Τζόνσον,
αν δεν είχαν προηγηθεί οι ταραχές;