MAPK ΣTPΩΣ «Zούμε σε ένα σούπερ μάρκετ ευημερίας»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
«Μέχρι τη δεκαετία του ’80, οι άνθρωποι ζητούσαν ψυχανάλυση για να ξεφύγουν |
«H σημερινή εξάπλωση του ατομικισμού, η απαίτηση της παραγωγικότητας που μας
αγγίζει όλους και η εντυπωσιακή ανάπτυξη της αγοράς της ευημερίας δημιουργούν
σύγχυση ανάμεσα σε αυτό που η εν λόγω αγορά προσφέρει μέσα από την
ψυχοθεραπεία και στην ψυχανάλυση. Αλλά πάντα, ανάλογα με την εποχή, υπήρξαν
πολλές παρεξηγήσεις όσον αφορά την ψυχανάλυση. Κάποτε την κατήγγειλαν γιατί
ευνοούσε την κατάρρευση των ηθών. Σήμερα την κατηγορούν ως ξεπερασμένη. Αλλά
όσο την κατηγορούν τόσο περισσότερο υπάρχει».
H ψυχανάλυση όχι μόνο υπάρχει, λέει στα «NEA» ο Μαρκ Στρως, ψυχίατρος και
ψυχαναλυτής της γενιάς του Μάη του ’68, ο οποίος μαθήτευσε δίπλα στον Λακάν το
1970, αλλά είναι περισσότερο επίκαιρη από ποτέ, κι αυτό διότι «παραμένει μια
ανατροπή». Στο βάθος, μάλιστα, «η ψυχανάλυση και η σύγχρονη εποχή έχουν την
τάση να ευνοούν τον ατομικισμό, αλλά δεν πρόκειται για τον ίδιο ατομικισμό.
Υπάρχει μια δίψα απόλαυσης μέσα από τα αντικείμενα της κατανάλωσης, της αγοράς
της ευημερίας, ενώ το στήριγμα της ψυχανάλυσης είναι ο ευνουχισμός, δηλαδή ότι
υπάρχει πάντα ένα έλλειμμα στην ικανοποίηση», τονίζει ο Στρως, ο οποίος
βρέθηκε στην Αθήνα προσκεκλημένος του Γαλλικού Ινστιτούτου και του Φόρουμ
Ψυχανάλυσης του Λακανικού Πεδίου της Αθήνας.
«Υπάρχει πάντα μία διαφορά ανάμεσα στην αναμενόμενη ικανοποίηση και σε αυτήν
που τελικά βιώνει το υποκείμενο. Και όσο το υποκείμενο κάνει την προσπάθεια να
συμπληρώσει την απόσταση τόσο περισσότερο αυτή μεγαλώνει», λέει ο ψυχίατρος,
σημειώνοντας ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που τον επισκέπτονται, λένε «έχω τα
πάντα για να είμαι ευτυχισμένος, αλλά δεν είμαι καλά».
Μήπως είναι η «υποχρέωση» να είναι ευτυχείς; Είναι η «τρομοκρατία της
ευτυχίας» κατά τον Πασκάλ Μπρυκνέρ που τους δημιουργεί αυτό το έλλειμμα;
«H κατανάλωση προκαλεί παραπλάνηση και θολούρα. Δεν ξέρω αν σήμερα η απόσταση
ανάμεσα στην αναμενόμενη και στην πραγματική ικανοποίηση είναι μεγαλύτερη,
αλλά οι συλλογικές δυνατότητες στήριξης είναι λιγότερο λειτουργικές. H εποχή
μας χαρακτηρίζεται από την απορρύθμιση των ιδανικών. Δεν είναι μόνο οικονομική
η απορρύθμιση, αλλά και συμβολική».
Για του λόγου το αληθές, όπως αναφέρει, μέχρι τη δεκαετία του ’80 οι άνθρωποι
ζητούσαν ψυχανάλυση για να ξεφύγουν από κάτι. Σήμερα, αντιθέτως, «έρχονται
γιατί θέλουν να ανήκουν κάπου. Για να μιλήσουμε στη λακανική γλώσσα, οι ομάδες
δεν είναι πια δομημένες μέσα από ιδανικά, αλλά μέσα από κοινότητες απόλαυσης,
περιορισμένες, όπως π.χ. οι ομοφυλόφιλοι. Και το αίσθημα του συνανήκειν είναι
αρκετά εύθραυστο». Ωστόσο, η ψυχανάλυση δεν είναι για όλους. «Δεν κάνουμε
ψυχανάλυση επειδή έχει ενδιαφέρον, αλλά όταν δεν μπορούμε πια να κάνουμε
τίποτε άλλο. Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να υπερνικήσει κανείς την οδύνη. H
εργασία, όταν πάει καλά, η σεξουαλικότητα, όταν πάει καλά, το αλκοόλ, η
ψυχοθεραπεία. Για την ψυχανάλυση χρειάζεται η οδύνη, η επιθυμία να
διαλευκάνεις το ασυνείδητό σου», τονίζει.
Τελικά, τι θέλουν οι άνθρωποι;
«Ο καθένας θέλει κάτι πολύ συγκεκριμένο, το οποίο συνήθως αγνοεί. Αυτό που δεν
γνωρίζουν οι άνθρωποι είναι ότι έχουν έναν τρόπο που είναι ασυνείδητα
προγραμματισμένος στο πώς να αγαπιούνται που μερικές φορές είναι τελείως
αντιφατικός με τη συνειδητή επιθυμία τους. Δηλαδή, μπορεί το υποκείμενο να
επιθυμεί τελείως άλλο πράγμα από αυτό που πιστεύει ότι θέλει, υπάρχει ένας
ασυνείδητος δαίμονας που τον κατευθύνει. Ο ψυχαναλυτής θα τον βοηθήσει να
αποκωδικοποιήσει αυτήν τη φαντασίωση. Ο ψυχαναλυτής δεν είναι καθοδηγητής της
συνείδησης. Είναι αυτός που σας βοηθά να διαβάσετε την ασυνείδητη φαντασίωση
που σας κυβερνά. Κι αυτό μπορεί να αλλάξει μια ζωή».
«Ο ψυχαναλυτής δεν είναι βοηθός της δημόσιας υγείας»
Ο Μαρκ Στρως συμμετείχε ενεργά στη Σχολή του Φροϋδικού Αιτίου στο Παρίσι και
το 1998 έγινε ένα από τα κύρια ιδρυτικά μέλη της Διεθνούς Σχολής Ψυχανάλυσης
των Φόρουμ του Λακανικού Πεδίου. Έχει εργαστεί σε νοσοκομεία ημέρας με
ψυχωτικά παιδιά, στο ψυχιατρικό κέντρο του Νοσοκομείου Αγίας Άννας και
διδάσκει στο Κλινικό Κολέγιο του Λακανικού Πεδίου στο Παρίσι.
«Έμαθα από τον Λακάν να ξέρω τι θέλω και όταν δεν ξέρω, να βρίσκω τον τρόπο να
το γνωρίζω και να το αποκτώ», λέει για τον δάσκαλό του. «Γιατί ο Λακάν είχε
απουσία κοινής συνενοχής, αυτό που λέμε σήμερα “είμαστε φιλαράκια”. Αντίθετα,
υπογράμμιζε τη διαφορά, τι το ιδιαίτερο και πολύτιμο είχε ο καθένας». Ο
ψυχαναλυτής δεν είναι βοηθός της δημόσιας υγείας, ούτε εργαζόμενος της ψυχικής
υγείας, επιμένει ο Στρως. «Αν το δεχόταν αυτό, “θα γνώριζε τι είναι καλό για
τους άλλους και θα ήθελε το καλό τους. Αν εγγραφεί με αυτόν τον τρόπο, δεν
είναι πλέον ψυχαναλυτής. Μπορούμε να βοηθήσουμε τον καθένα να αποκωδικοποιήσει
τι καθορίζει την επιθυμία του και να βοηθήσουμε έναν προς έναν να άρει τις
καθηλώσεις της επιθυμίας του και τις επαναλήψεις του συμπτώματός του. Ένας
αναλυτής που ξέρει τι είναι καλό για τον άλλο παύει να είναι ψυχαναλυτής,
γιατί είναι προκατειλημμένος».
Πάντως, καταλήγει, «υπάρχει ένας τρόπος για να διαφοροποιεί κανείς την
ψυχανάλυση απ’ όλα τα υπόλοιπα: τη θρησκεία, την ευημερία, την καθοδήγηση, την
ψυχοθεραπεία». Κι αυτό είναι «η θέση του ευνουχισμού μέσα στην πρακτική. Αυτό
παραμένει το copyright της ψυχανάλυσης. Σε αυτό το σούπερ μάρκετ της
ευημερίας, είμαστε οι μόνοι οι οποίοι “πουλάμε” τον ευνουχισμό, το έλλειμμα
ικανοποίησης. Κι αυτό δίνει την εγγύηση για την επιβίωση της ψυχανάλυσης, αλλά
και πολλών ανθρώπων που δεν μπορούν να επιβιώσουν παρά μόνο χάρη σε αυτήν την αλήθεια».
INFO
Μαρκ Στρως, «Τι είναι εύρημα; Δοκίμια για τη λακανική ψυχανάλυση», Πρόλογος –
επιλογή κειμένων: Μαργαρίτα Νικολαΐδου, Εκδ. Κατάρτι, σελ: 146, τιμή: 14 ευρώ.
Google news
