Iδού η «αρχαιολογική διεθνής»!

Ενενήντα διαφορετικές ανασκαφές και έρευνες πραγματοποιούνται σήμερα με τη
συμμετοχή των 17 ξένων αρχαιολογικών σχολών και ιδρυμάτων που λειτουργούν στη
χώρα μας, ενώ η Ελλάδα δεν διαθέτει ούτε μια μόνιμη σχολή στο εξωτερικό!

Μια αποκαλυπτική έκθεση στο Εκθεσιακό Κέντρο του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών
παρουσιάζει για πρώτη φορά τα έργα και τις ημέρες 160 χρόνων της
«αρχαιολογικής διεθνούς» και αποτίει τον οφειλόμενο φόρο τιμής στους ξένους
που έκαναν σκοπό της ζωής τους να αναδείξουν την Ελλάδα σε μητέρα του
ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Πρώτοι έφθασαν στην Ελλάδα οι Γάλλοι, που έπιασαν δουλειά με την ανασκαφή της
Δήλου – το 1874 – ενώ ο πρωτοπόρος Σλήμαν δούλευε για λογαριασμό του στην
Τρωάδα. Δεύτεροι οι Γερμανοί που ξεκίνησαν αμέσως με την αποκάλυψη της
Ολυμπίας. Παράλληλα, οι Γάλλοι άρχισαν να αποκαλύπτουν τους Δελφούς, και το
1900 ο Άρθουρ Έβανς το Μινωικό Ανάκτορο της Κνωσού στην Κρήτη.

Οι Αμερικανοί ίδρυσαν τη σχολή τους νωρίς, αλλά διέπρεψαν πολύ αργότερα με την
αποκάλυψη της Αρχαίας Αγοράς της Αθήνας. Αρχές του 20ού αιώνα έφθασαν και οι
Ιταλοί.

Οι πιο νεαρές αρχαιολογικές σχολές στην Αθήνα είναι των Αυστραλών, που
λειτουργεί από το 1980 και εργάζονται στην Τορώνη, των Νορβηγών, που
ειδικεύονται στην Τεγέα, των Ολλανδών που ιδρύθηκε το 1982 και των Φινλανδών
που ιδρύθηκε το 1984. Το Δανικό Ινστιτούτο, που ιδρύθηκε το 1993 και
ανασκάπτει την Καλυδώνα – κοντά στο Μεσολόγγι. Το Ιρλανδικό Ινστιτούτο που
λειτουργεί από το 1996 και το Γεωργιανό Ινστιτούτο, που λειτουργεί από το
1997.

Φωτογραφίες με τους πρωταγωνιστές της αρχαιολογίας, τα ευρήματα, τις στρατιές
των εργατών, το έργο της συντήρησης δίνουν στα δεκαεπτά περίπτερα της έκθεσης
έναν αέρα ντοκουμέντου, ενώ στις προθήκες λίγα αντιπροσωπευτικά ευρήματα από
τις ανασκαφές των ξένων σχολών στην Ελλάδα δείχνουν το εύρος των ενδιαφερόντων
και ανησυχιών τους. Πρωταγωνιστούν οι ιστορικοί αρχαίοι χρόνοι και η
προϊστορία, ενώ τα χριστιανικά μνημεία ελάχιστα απασχολούν τους ξένους.

Το πιο εντυπωσιακό, πρόσφατο, εύρημα που εκτίθεται είναι η προσωποποίηση της
Ρώμης σε μαρμάρινο άγαλμα που σώθηκε ακέραιο με τη μορφή γυναίκας που κάθεται
πάνω στον θρόνο της, έχοντας στέμμα τα τείχη της Αιώνιας Πόλης. Το πιο
ασυνήθιστο είναι ίσως ο «βρικόλακας» – η ταφή ενός δύστυχου κατάδικου από τη
Μυτιλήνη που βρέθηκε καρφωμένος στη μέση. Το πιο παλιό, ένα πήλινο αγγείο
ηλικίας 7.000 ετών, από το Ντίκιλι Τας.

Πολλά τα αδημοσίευτα ακόμη ευρήματα που εκτίθενται για πρώτη φορά και
πολλοί οι άγνωστοι στο ευρύ κοινό χώροι που ερευνώνται συστηματικά από ξένους
με την εποπτεία πάντα και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Τα ευρήματα ανήκουν
στην Ελλάδα, αλλά το προνόμιο της δημοσίευσης ανήκει σ’ εκείνους που τα
βρήκαν. Ενενήντα ανασκαφές ξένων στην Ελλάδα μοιάζουν να είναι πολλές αλλά από
αυτές τρέφεται ένα μεγάλο μέρος ανά την υφήλιο ελληνικών σπουδών. Κάθε τόσο,
ένα σπουδαίο εύρημα, όπως πρόσφατα η ανεύρεση ενός αρχαϊκού κούρου στον
Κεραμεικό, στην καρδιά της Αθήνας, ανανεώνει τις ελπίδες ότι υπάρχουν ακόμα
μεγάλοι θησαυροί κρυμμένοι στα έγκατα της ελληνικής γης.

Οι Έλληνες απουσιάζουν

H Ελλάδα έχει το θλιβερό ρεκόρ να μη διαθέτει ούτε μια σταθερή επίσημη και
μόνιμη αρχαιολογική εκπροσώπηση στις γειτονικές χώρες. Ούτε καν στην Κύπρο.
Σποραδικές αρχαιολογικές αποστολές – όπως το πρόσφατο άνοιγμα ανασκαφής στην
αρχαία πόλη Αντιγόνεια στη σημερινή Αλβανία – ή ατομικές συμμετοχές Ελλήνων σε
ανασκαφές ελληνικών ενδιαφερόντων στο εξωτερικό δεν αποκλείονται. Ωστόσο, αν
πιστέψουμε τις χθεσινές εξαγγελίες του υπουργείου Πολιτισμού, επίκειται η
δημιουργία Ελληνικών Αρχαιολογικών Ινστιτούτων στη Ρώμη, την Αλεξάνδρεια, την
Οδησσό, τη Ρουμανία και τη Γεωργία.

INFO

«Ξένα αρχαιολογικά ιδρύματα στην Ελλάδα – 160 χρόνια συνεργασίας για τον
πολιτισμό μας», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας, τηλ.: 210-7282.000),
έως 8 Ιανουαρίου.