Φρέσκο ψωμί και στα σούπερ μάρκετ

Σε τελική ευθεία μπαίνει η κόντρα που άρχισε από τα τέλη της δεκαετίας του ’90
μεταξύ των αρτοβιομηχανιών και των σούπερ μάρκετ με τους αρτοποιούς, ενώ η
Ελλάδα απειλείται με καταδίκη και πρόστιμο για νόθευση του ανταγωνισμού,
εξαιτίας του ισχύοντος καθεστώτος που ευνοεί τους αρτοποιούς στην παραγωγή
ψωμιού και απαγορεύει να λειτουργούν «ζεστές γωνιές» στα σούπερ μάρκετ. Όπως
όλα δείχνουν, η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η οποία θα εκδοθεί πριν
από το τέλος του 2005, θα αλλάξει τα δεδομένα στην αγορά αρτοσκευασμάτων.

Οι αρτοποιοί

Στον «πόλεμο του ψωμιού» – με επίμαχο αντικείμενο έναν διόλου ευκαταφρόνητο
τζίρο, της τάξεως των 700 εκατ. ευρώ ετησίως – οι αρτοποιοί προσπάθησαν «με
νύχια και με δόντια» ώστε η παραγωγή φρέσκου άρτου να είναι αποκλειστικό
προνόμιο των παραδοσιακών αρτοποιείων, και τα κατάφεραν. Ασκώντας πιέσεις
εκάστοτε προς τις ηγεσίες του υπουργείου Ανάπτυξης, διαπραγματευόμενες ακόμα
και την τιμή του ψωμιού, οι εκπρόσωποι των περίπου 15.000 επαγγελματιών του
κλάδου κατάφεραν να «παγώσουν», έστω προσωρινά, κάθε αλλαγή του ισχύοντος
καθεστώτος, σύμφωνα με το οποίο προβλέπονται συγκεκριμένες προδιαγραφές για τα
καταστήματα που λειτουργούν ως αρτοποιεία.

Μόνο στην Ελλάδα

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα της E.E. στην
οποία υπάρχουν τόσες δεσμεύσεις στο θέμα της παραγωγής ψωμιού που πωλείται
εντός των καταστημάτων τροφίμων και σούπερ μάρκετ. Σε χώρες όπως η Γαλλία, το
Βέλγιο, η Ιταλία, η Γερμανία αλλά και η Πορτογαλία, ποσοστό άνω του 25% των
συνολικών πωλήσεων άρτου πραγματοποιείται εντός των αλυσίδων σούπερ μάρκετ,
ενώ στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει μόλις σε 5%.

Μάλιστα, αν και στις αρχικές προθέσεις της σημερινής ηγεσίας του υπουργείου
Ανάπτυξης ήταν ο εκσυγχρονισμός της σχετικής νομοθεσίας, καμία πρόοδος δεν
έχει γίνει, εξαιτίας των αντιδράσεων που υπάρχουν. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο
υπουργός Ανάπτυξης Δημήτρης Σιούφας – σε ρόλο… Πόντιου Πιλάτου – αναμένει
την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, ώστε να προωθήσει το νομοσχέδιο που
έχει στο συρτάρι του και να «περάσει» στους εμπλεκόμενους φορείς τις αλλαγές
που πρέπει να υπάρξουν στην αγορά (θεωρείται βέβαιο ότι θα τις δούμε σύντομα)
ως απαίτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι βιομηχανίες

Οι αρτοβιομήχανοι, από την πλευρά τους, δεν έμειναν με σταυρωμένα τα χέρια όλο
αυτό το διάστημα. Αυτοί έθεσαν το ζήτημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, διαπιστώνοντας
ότι η απαγόρευση να αναπτυχθούν «ζεστές γωνιές» μέσα σε καταστήματα σούπερ
μάρκετ τούς στερούσε ένα σημαντικό σημείο πρόσβασης των προϊόντων τους στην
αγορά. Με την κίνηση αυτή, ευελπιστούν ότι θα καταφέρουν να αλλάξουν τα
δεδομένα και να νομιμοποιήσουν μία δραστηριότητα την οποία ήδη έχουν
αναπτύξει, έστω σε μικρό βαθμό. Υπολογίζεται ότι οι βιομηχανίες άρτου κατέχουν
μόλις 7% της συνολικής αγοράς ψωμιού, ενώ με την ανάπτυξη των «ζεστών γωνιών»
εκτιμούν ότι θα αυξήσουν το ποσοστό αυτό.

Συνεργασίες με αλυσίδες

Ήδη εταιρείες όπως η Κατσέλης, η Καραμολέγκος και οι Φούρνοι Αττικής έχουν
αρχίσει συνεργασίες με αλυσίδες σούπερ μάρκετ (A-B, Μετρο, Carrefour) και εν
όψει των αλλαγών που αναμένουν ότι θα φέρει η απόφαση του Ευρωπαϊκού
Δικαστηρίου, «κονταροχτυπιούνται» για την επέκτασή τους και σε αλλά σημεία
πώλησης, με νέες συμφωνίες. Όσο για τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ, έχουν θέσει
κατ’ επανάληψη το θέμα εκάστοτε στις ηγεσίες του υπουργείου Ανάπτυξης.
Μάλιστα, ορισμένες από αυτές τις αλυσίδες έχουν θέσει σε λειτουργία παράτυπα,
εδώ και χρόνια, «ζεστές γωνιές» εντός των καταστημάτων τους, με τον ισχυρισμό
ότι η απόψυξη και η αναθέρμανση άρτου σε θερμοθάλαμο εντός του χώρου του
σούπερ μάρκετ δεν αποτελούν παραγωγή ψωμιού.

Αλλαγές στην αγορά

H συνέχεια αναμένεται το επόμενο δίμηνο, με την έκδοση της απόφασης του
Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που – όποια και αν είναι – θα φέρει σοβαρές αλλαγές
στην αγορά. Μάλιστα, δεν είναι λίγοι οι παραδοσιακοί αρτοποιοί που
αντιλαμβανόμενοι ότι θα υπάρξουν εξελίξεις, έχουν εκσυγχρονίσει τις
επιχειρήσεις τους εμπλουτίζοντας ταυτόχρονα την γκάμα των προϊόντων άρτου που
διαθέτουν. Παρά το γεγονός ότι το παραδοσιακό χωριάτικο ψωμί καλύπτει το 90%
της συνολικής κατανάλωσης, τα τελευταία χρόνια νέοι τύποι ψωμιού – ξένοι προς
τις ελληνικές γευστικές συνήθειες – κερδίζουν μερίδιο και πολλοί παραδοσιακοί
φούρνοι έχουν αρχίσει να διαθέτουν τα προϊόντα αυτά, στην προσπάθειά τους να
μην αφήσουν περιθώρια στους καταναλωτές να τα αναζητήσουν αλλού.