Kαταναλωτές με… ήσυχη συνείδηση

«Στόχος μας είναι να διασφαλίζονται αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής των παραγωγών
και των εργατών. Να μη δουλεύουν δηλαδή πάνω από οκτώ ώρες, να έχουν ιατρική
ασφάλιση και επιπλέον να λαμβάνουν τέτοιο μισθό που να μη χρειάζεται να
στείλουν τα παιδιά τους για δουλειά».

H κ. Μαρίνα Σαρλή είναι μία από τους τρεις ιδρυτές του Fair Trade, που σημαίνει Δίκαιο Εμπόριο, στην Ελλάδα

H κ. Μαρίνα Σαρλή είναι μία από τους τρεις ιδρυτές του Fair Trade (Δίκαιο
Εμπόριο), στην Ελλάδα. Σκοπός του πρατηρίου της διεθνούς οργάνωσης, που
ανοίγει στις αρχές Δεκεμβρίου και στο κέντρο της Αθήνας, είναι η προμήθεια και
εν συνεχεία η πώληση προϊόντων που παράγονται με σεβασμό στους καταναλωτές
αλλά και στα δικαιώματα των εργαζομένων που τα παράγουν.

Το διαφορετικό στις ετικέτες προϊόντων Fair Trade είναι πως αναγράφεται
αναλυτικά το κοστολόγιο του προϊόντος, ώστε να γνωρίζει ο καταναλωτής πού πάνε
τα χρήματά του. M’ αυτήν τη λογική, η Νεστλέ γίνεται η πρώτη μεγάλη εταιρεία
καφέ στον κόσμο που κυκλοφορεί «προϊόν δίκαιου εμπορίου». Όπως επισημαίνουν οι
«Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», η επιθυμία της να αποκτήσει μια εικόνα «καλής και αγαθής
εταιρείας με κοινωνικές και περιβαλλοντικές ευαισθησίες» στα μάτια των
καταναλωτών, ώθησε τη Νεστλέ να κυκλοφορήσει πριν από δύο εβδομάδες στην αγορά
ένα «προϊόν δίκαιου εμπορίου: καφές που βοηθάει τους αγρότες, τις κοινότητες
και το περιβάλλον». Με την κίνηση αυτή αλλάζει πολιτική η εταιρεία, καθώς στο
παρελθόν είχε προειδοποιήσει ότι η πληρωμή των καλλιεργητών με τιμές ανώτερες
από αυτές τις αγοράς θα μπορούσε να ενθαρρύνει την υπερπαραγωγή καφέ, με
αποτέλεσμα να προκαλέσει περαιτέρω πτώση της τιμής του παγκοσμίως.

Ηθικά, όχι νομικά. Μποϊκοτάροντας ή αποφεύγοντας προϊόντα που
παρήχθησαν κάτω από άθλιες συνθήκες, είναι ο μοναδικός τρόπος για να
καταδικάσουν οι πολίτες την καταπάτηση των ανθρώπινων και εργασιακών
δικαιωμάτων, λέει στα «NEA» ο ειδικός σε θέματα εργασιακών σχέσεων, καθηγητής
Γιάννης Κουζής. «Στην ουσία οι πολυεθνικές εταιρείες δεν κάνουν τίποτα άλλο
από το να αξιοποιούν ένα νομικό έλλειμμα, επομένως παρανομούν σε ηθικό
επίπεδο, όχι όμως και σε νομικό. Και αυτό γιατί η Αμερική, το Πακιστάν, η Κίνα
και άλλες, κυρίως φτωχές, χώρες δεν έχουν επικυρώσει τις συμβάσεις που αφορούν
την παιδική και την καταναγκαστική εργασία».

Τι απαντούν σε έρευνα. Στην Ελλάδα, ωστόσο, έχουν μέχρι στιγμής γίνει
ελάχιστα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Είναι χαρακτηριστικό πως σε δείγμα
450 καταναλωτών μόλις δύο γνωρίζουν τον όρο «δίκαιο εμπόριο» – εμπόριο δηλαδή
προϊόντων που δεν παρήχθησαν από παιδιά ή κακοπληρωμένους εργάτες.

Στην ερώτηση, «μεταξύ δύο ανταγωνιστικών προϊόντων που πληρούν το βασικό
κριτήριο επιλογή σας, θα επιλέγατε το προϊόν εκείνο για το οποίο ισχύουν
επιπλέον κριτήρια όπως ο πλήρης σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων, ο
σεβασμός στο περιβάλλον και υποστήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης αναπτυσσόμενων
χωρών;», περίπου οι μισοί απάντησαν «δεν ξέρω», ενώ 26 είπαν «όχι».

Οικολογική ευαισθησία. «Οι καταναλωτές γνωρίζουν ελάχιστα πράγματα γύρω
από τα ζητήματα της ηθικής κατανάλωσης και αυτό γιατί δεν υπάρχει ενημέρωση.
Είναι όμως ευαισθητοποιημένοι σε θέματα που αφορούν το περιβάλλον. Όπως
προκύπτει από τα τηλεφωνήματα, φαίνεται πως τους απασχολεί ιδιαίτερα η
ενεργειακή απόδοση των ηλεκτρικών συσκευών που τις κάνει πιο οικονομικές και
πιο φιλικές στο περιβάλλον» υπογραμμίζει, ο πρόεδρος του Κέντρου Προστασίας
Καταναλωτών (ΚΕΠΚΑ) κ. Νίκος Τσεμπερλίδης. Οι Έλληνες μέσα από τις αγορές τους
φαίνεται πως δίνουν «ψήφο» υποστήριξης σε εταιρείες που υιοθετούν ηθικές
πρακτικές: ο εγχώριος τζίρος του Body Shop, που αγωνίζεται για την απαγόρευση
των πειραμάτων σε ζώα, έφτασε πέρυσι τα 19.800.000 ευρώ. Μέσα σε ένα χρόνο τα
κέρδη του ΙΚΕΑ, που έχει δεσμευθεί να μη χρησιμοποιεί το βλαβερό πλαστικό PVC,
άγγιξαν τα 100.000.000 ευρώ!

Να μη συμβάλλουμε με τον οβολό μας…

Για να γίνει κάποιος ηθικός καταναλωτής, δεν σημαίνει πως πρέπει να απαρνηθεί
όλα εκείνα τα αγαθά που επιθυμεί να καταναλώνει, υπογραμμίζει η Μυρτώ Πισπίνη,
υπεύθυνη της εκστρατείας ενάντια στα μεταλλαγμένα, του ελληνικού γραφείου της
Greenpeace. «Απλώς πρέπει να σκέφτεται διπλά τι αγοράζει. Όταν κάποιος
επιλέγει να οδηγεί ένα τζιπ, τότε συμμετέχει στην κλιματική αλλαγή. Όταν
κανείς αγοράζει καφέ από εταιρείες που δίνουν μόλις 53 σεντς στους αγρότες της
Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας, είναι σαν να συναινεί στην
εκμετάλλευση αυτών των ανθρώπων. Και όταν επιλέγει γάλα αγελάδας που έχει
τραφεί με σόγια, συμβάλλει στην καταστροφή δασών στη Λατινική Αμερική».