Παιχνίδι με το φως και το νερό

«H έλλειψη λέξεων όπως ομορφιά, έμπνευση, μαγεία, γαλήνη, σιωπή, οικειότητα στα βιβλία για την αρχιτεκτονική θα πρέπει να μας βάλουν σε σκέψεις. Όλα αυτά φώλιασαν στην ψυχή μου κι έγιναν ο φάρος μου στο αρχιτεκτονικό μου έργο», έλεγε ο Λουί Μπαραγκάν, που χρησιμοποίησε το στοιχείο του νερού για να δημιουργήσει ένα φυσικό μονωτικό περιβάλλον και να περικλείσει τις ιδιωτικές κατοικίες στη «γαλήνη της σιωπής»

Ο αρχιτέκτονας του μεξικανικού τοπίου Λουί Μπαραγκάν διηγείται τη ζωή του μέσα
από το έργο του, που φιλοξενείται στην Αθήνα.

«H γαλήνη είναι η μεγάλη και αληθινή απάντηση στην αγωνία και τον φόβο. Είναι
καθήκον του αρχιτέκτονα να τη φιλοξενεί μόνιμα στις κατοικίες που σχεδιάζει,
ανεξάρτητα αν αυτές είναι πολυτελείς ή ταπεινές. Σε όλη μου την πορεία
προσπαθούσα να πετύχω τη γαλήνη», είχε πει ο Λουί Μπαραγκάν όταν παρέλαβε το
1980 το βραβείο Πρίτζκερ (το Νόμπελ Αρχιτεκτονικής) για το έργο του.

Ένα έργο λουσμένο στο φως και στο χρώμα, στολισμένο με το στοιχείο του νερού
και ισορροπημένο ώστε να μη φαντάζει ξένο στο περιβάλλον. Το οποίο
παρουσιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς στην έκθεση με
φωτογραφίες, μακέτες και προσχέδια των έργων του που διοργανώνει το Ελληνικό
Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής και η πρεσβεία του Μεξικού με το Ίδρυμα Λουί
Μπαραγκάν.

Ο Λουί Μπαραγκάν αποκαλούσε τον εαυτό του αρχιτέκτονα του τοπίου (landscape
architect). Οι ομότεχνοί του έβλεπαν στις δημιουργίες του για τον δημόσιο αλλά
και τον ιδιωτικό χώρο το πνεύμα ενός μινιμαλιστή, που παρ’ όλα αυτά ήταν
πλούσιο σε χρώμα και υφή. Ο πιο γνωστός αρχιτέκτονας του Μεξικού, από τη
δεκαετία του ’30 που άρχισε να δουλεύει και να χρησιμοποιεί το φως για τη
διαμόρφωση εσωτερικών χώρων, επηρέασε τους μεγάλους αρχιτέκτονες του 20ού
αιώνα όπως ο Ιάπωνας Ταντάο Άντο, ο Αμερικανός Φρανκ Γκέρι και ο Ολλανδός Ρεμ
Κούλχας.

Με την αρχιτεκτονική του, απλή και πλούσια σε χρώμα και με χαρακτηριστικό την
επεξεργασία αντίθετων υλικών, είναι εκείνος που εξήγαγε το μεξικανικό στυλ και
το έκανε γνωστό στον κόσμο. «Τα μαθήματα που πήρα από τη σεμνή, ανεπιτήδευτη
αρχιτεκτονική των χωριών και των επαρχιακών πόλεων της χώρας μου ήταν η πηγή
έμπνευσής μου: οι ασπρισμένοι με ασβέστη τοίχοι, η ηρεμία στα αίθρια και τα
θερμοκήπια, οι γεμάτοι χρώματα δρόμοι και οι τετράγωνες πλατείες των χωριών με
ανοιχτούς διαδρόμους γύρω γύρω να ρίχνουν τη σκιά τους», εξηγούσε ο Λουί
Μπαραγκάν για τον αυτοβιογραφικό χαρακτήρα της αρχιτεκτονικής του. Κι όταν η
προσοχή του στράφηκε στη σχέση εξωτερικού και εσωτερικού χώρου, άρχισε να
δημιουργεί χώρους μετάβασης, όπως αίθρια, διαδρόμους και αυλές, δουλεύοντας με
το φως και το νερό. Όπως στην κατοικία του Φρανσίσκο Γκιλάρντι όπου
δημιούργησε μία εσωτερική, κλειστή πισίνα, με χρώματα που αντανακλώνται στο
νερό, αλλάζοντας αποχρώσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας, ανάλογα με τη διάχυση
και την ένταση του φωτός.

Το 1945 ο Μπαραγκάν μεταμόρφωσε έξι εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα
ηφαιστειογενούς έρημου τοπίου στο μεγάλο οικιστικό συγκρότημα Ελ Πεδρεγάλ στο
Μεξικό. Με σκαλιά, μονοπάτια, τεχνητές λίμνες, πέτρινους τοίχους να προβάλλουν
στο τοπίο, σαν να δημιουργήθηκαν από την ηφαιστειακή λάβα. Το 1957 σχεδίασε
μαζί με τον φίλο του Ματίας Γκέριτζ τους Πέντε Πύργους, ένα από τα ορόσημα της
Πόλης του Μεξικού. Κατασκευασμένοι από σκυρόδεμα, σε διαφορετικά ύψη και με
έντονα χρώματα, κτισμένοι πάνω σε έναν πολυσύχναστο κόμβο περιφερειακής
λεωφόρου.

Φωτογραφίες και προσχέδια

Το εμπνευσμένο έργο του Μεξικανού αρχιτέκτονα, ο οποίος πέθανε το 1988,
παρουσιάστηκε τα τελευταία χρόνια σε εκθέσεις στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της
Νέας Υόρκης, του Τόκιο, στο Λονδίνο, τη Βαλένθια, τη Λωζάννη, την Πόλη του
Μεξικού. Αντίστοιχα και στον χώρο του Μουσείου Μπενάκη φιλοξενούνται 70
φωτογραφίες μεγάλων διαστάσεων έργων του Λουί Μπαραγκάν, από τον Ιάπωνα
αρχιτέκτονα και φωτογράφο Γιουτάκα Σάιτο, ξύλινα προπλάσματα και μία σειρά από
κατόψεις και όψεις των κατασκευών του. H έκθεση συμπληρώνεται με ένα βίντεο
και προβολές διαφανειών.

INFO

Έκθεση «Λουί Μπαραγκάν, φως, νερό και αρχιτεκτονική» στο Μουσείο Μπενάκη
(Πειραιώς 138). Έως τις 6/11.