H καφεΐνη ωφελεί σε πολλά

«Μην πίνετε πολλούς καφέδες γιατί μπορεί να επιβαρύνετε την καρδιά σας, να
πάθετε εγκεφαλική συμφόρηση, να βγάλετε καρκίνο, να βλάψετε τα χρωμοσώματά
σας, να παχύνετε, να, να, να…». Έλεος λένε πια οι επιστήμονες! Ένα βουνό
μελέτες γράφθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες εναντίον της καφεΐνης. Τελευταία,
όμως, κάτι μοιάζει να έχει αλλάξει. Και η ουσία αυτή, που δαιμονοποιήθηκε όσο
καμία άλλη, φαίνεται πως έχει πολλαπλά οφέλη στον ανθρώπινο οργανισμό.

H καφεΐνη έχει μια ιστορία 8.000 χρόνων. Τουλάχιστον τότε πιστεύεται ότι
ανακαλύφθηκε και άρχισε να καταναλώνεται από τον άνθρωπο. Την κακή της φήμη
όμως την απέκτησε στις αρχές του 20ού αιώνα και συγκεκριμένα το 1911. Εκείνη
την εποχή η κυβέρνηση των ΗΠΑ οδήγησε στα δικαστήρια την εταιρεία Κόκα-Κόλα με
το επιχείρημα ότι η καφεΐνη που περιείχε το δημοφιλές αναψυκτικό ήταν βλαβερή
για την υγεία. H ετυμηγορία, πάντως, δικαίωσε αργότερα την εταιρεία.

Σωρεία εργασιών. Τα επόμενα χρόνια και συγκεκριμένα στη δεκαετία του
1970 έγιναν δεκάδες μελέτες που καθιστούσαν τη συγκεκριμένη ουσία υπεύθυνη για
την πρόκληση καρκίνου στο αίμα, αλλά και καρδιακών παθήσεων. «Συνολικά πρέπει
να έχω διαβάσει γύρω στις 4.000 με 5.000 εργασίες αναφορικά με τις βλαβερές
συνέπειες του καφέ και της καφεΐνης», λέει στην επιστημονική επιθεώρηση
«NewScientist» ο Τζέιμς Γκόγκλιν, ο οποίος είναι τοξικολόγος στην Καλιφόρνια
και σύμβουλος επί 25 χρόνια σε εταιρείες παραγωγής καφέ. «Δεν υπάρχει γνωστή
ασθένεια που να μην έχει συσχετιστεί σε κάποια μελέτη με την καφεΐνη».

H πιο διαβόητη ίσως απ’ αυτές έγινε το 1980 από ένα στέλεχος του Οργανισμού
Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ, τον Τόμας Κόλινς, ο οποίος συνέδεσε την καφεΐνη
με την ανάπτυξη σοβαρών προβλημάτων σε νεογέννητα ποντίκια. H μελέτη του
έστειλε… αρνητικά κύματα στη βιομηχανία καφεϊνούχων ροφημάτων και οδήγησε
τον Οργανισμό στο να απευθύνει προειδοποίηση προς τις εγκύους γυναίκες να
κόψουν τον καφέ και το τσάι.

Διατροφικός εξαναγκασμός. Για να εξάγει τα συμπεράσματά του, ο Κόλινς
χορήγησε σε εγκυμονούντα ποντίκια τεράστιες δόσεις καφεΐνης οι οποίες
ισοδυναμούσαν με 200 φλιτζάνια καφέ ή τσαγιού σε μία μόνο γουλιά. Τις
ποσότητες αυτές τις διοχέτευσε με σωληνάκια στον λαιμό τους. Πρόκειται για μια
μέθοδο που εφαρμόζεται συχνά στα εργαστήρια. Τα πειραματόζωα εξαναγκάζονται να
διατραφούν με ουσίες που έχουν άσχημη γεύση. Στην περίπτωση όμως του Κόλινς,
αυτός ο διατροφικός εξαναγκασμός δεν ήταν απαραίτητος. H καφεΐνη θα μπορούσε
να είχε χορηγηθεί στα ποντίκια μέσω του νερού που έπιναν. Τρία χρόνια αργότερα
ο ίδιος ειδικός επανέλαβε το πείραμα χορηγώντας την ίδια ποσότητα καφεΐνης με
νερό σε περισσότερες δόσεις και τα ποντίκια που γεννήθηκαν δεν εμφάνιζαν
κανένα πρόβλημα στην υγεία τους.

Όμως ακόμη και σήμερα υπάρχει ένα παρατεταμένο ενδιαφέρον ή ανησυχία για την
επίδραση της καφεΐνης στις εγκύους γυναίκες. Μια πανίσχυρη καταναλωτική
οργάνωση που εδρεύει στη Νέα Υόρκη, η Center for Science in the Public
Interest – και η οποία έχει ξοδέψει πολλά χρόνια πολεμώντας τα προϊόντα που
δεν έχουν καμία διατροφική αξία -, διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις για τον ρόλο
της καφεΐνης στον ανθρώπινο οργανισμό. Πιο συγκεκριμένα συμβουλεύει τις
εγκύους γυναίκες να πίνουν καφέ τύπου ντεκαφεϊνέ. Ο εκτελεστικός διευθυντής
της Οργάνωσης Μάικλ Τζέικομπσον θεωρεί πολύ πιθανό το ενδεχόμενο η καφεΐνη να
συμβάλλει στη γέννηση λιποβαρών παιδιών και τονίζει «πως για μια έγκυο γυναίκα
το να πίνει καφέ χωρίς καφεΐνη δεν αποτελεί μεγάλη στέρηση». Ενώ για εμάς τους
υπόλοιπους, με δύο φλιτζάνια καφέ την ημέρα δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα.

Αντισταθμίζεται… Σύμφωνα με τον Γουόλτερ Γουίλετ, ο οποίος είναι
καθηγητής Επιδημιολογίας και Διατροφής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του
Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, αν κάποιος άνθρωπος καταναλώνει ημερησίως περισσότερα
από τέσσερα φλιτζάνια με καφεϊνούχα ροφήματα, είναι πιθανό να παρουσιάσει
μικροπροβλήματα στα κόκαλα. Και αυτό γιατί η συγκεκριμένη ουσία λέγεται πως
προκαλεί μια μικρή απώλεια του ασβεστίου, η οποία με τη σειρά της μπορεί να
οδηγεί στην απώλεια οστικής μάζας. «Όμως αυτό δεν είναι κάτι φοβερό, γιατί
μπορεί να αντισταθμιστεί με λίγο παραπάνω σωματική άσκηση, λήψη ασβεστίου και
βιταμίνης D», προσθέτει ο ίδιος ειδικός.

Όμως όσα και αν έχουν ακουστεί και γραφτεί, η καφεΐνη εξακολουθεί να παραμένει
η πιο ευρέως καταναλωνόμενη στον κόσμο ψυχοδραστική ουσία. Σχεδόν κάθε
ανθρώπινη κοινωνία έχει «εθιστεί» στην κατανάλωση καφεΐνης επειδή έχει την
ιδιότητα να μας ξυπνά και να μας ζωηρεύει καθόλη τη διάρκεια της ημέρας. Μόνο
στη Βόρεια Αμερική υπολογίζεται ότι το 90% των ενηλίκων καταναλώνει κάθε ημέρα
κάποιο καφεϊνούχο ρόφημα.

Μειώνει τα κρούσματα καρκίνου

Τα τελευταία χρόνια δεκάδες επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η καφεΐνη – σε αντίθεση με ό,τι πιστευόταν παλαιότερα – έχει πολλαπλά ευεργετικά οφέλη στον ανθρώπινο οργανισμό

Τα τελευταία χρόνια οι υποστηρικτές της καφεΐνης πέρασαν στην αντεπίθεση και
άρχισαν να διαλαλούν τα πλεονεκτήματά της επικαλούμενοι πληθώρα μελετών.
Τουλάχιστον δώδεκα από αυτές, όπως τονίζεται στην επιστημονική επιθεώρηση
«NewScientist», απέδειξαν ότι όσοι πίνουν καφέ έχουν 25% λιγότερες πιθανότητες
να πάθουν καρκίνο του παχέος εντέρου και αυτή η πιθανότητα μικραίνει όσο πιο
πολύ καφέ πίνουμε! Από την άλλη πλευρά, αντίστοιχες έρευνες – που δεν
παραγγέλθηκαν από εταιρείες παραγωγής και εμπορίας καφέ – εξαίρουν την καφεΐνη
επειδή συμβάλλει στον περιορισμό των πιθανοτήτων εκδήλωσης καρκίνου στο
συκώτι, μειώνει τα κρούσματα εμφάνισης της νόσου Πάρκινσον και του διαβήτη
τύπου II. Ταυτόχρονα, άλλοι ερευνητές έχουν στα χέρια τους κάποιες μικρές
ενδείξεις που φανερώνουν ότι η ίδια αυτή ουσία ίσως να παίζει αποτρεπτικό ρόλο
στην εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ και πολύ περισσότερο να βοηθά ώστε το
συκώτι να μην παθαίνει ζημιές εξαιτίας της μεγάλης κατανάλωσης αλκοόλ. Ο
κατάλογος με τα οφέλη της καφεΐνης είναι ακόμη πιο μακρύς και περιλαμβάνει μια
πρόσφατη μελέτη που έγινε από ειδικούς της Σχολής Δημόσιας Υγείας του
Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, που αποδεικνύει ότι η καφεΐνη μειώνει τον κίνδυνο
εμφάνισης πέτρας στους νεφρούς, ίσως επειδή ο καφές είναι διουρητικός.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου