Οι «αγνοούμενοι» της Kολομβίας

Ο Αντρές Μπέριο βγήκε το 2002 να κάνει ένα τηλεφώνημα και δεν επέστρεψε
ποτέ. Ήταν 42 ετών. Τον Τζάιρο Λούις Άλτα Μιράντα τον άρπαξαν ενώ
παρακολουθούσε μια ταυρομαχία, το 2003. Ο Μαουρίτσιο Βίλτσες απήχθη ενώ
περπατούσε στον δρόμο, πριν από έναν χρόνο. Ήταν 16 ετών. «Δεν ξέρουμε πού
βρίσκονται οι αγαπημένοι μας. Ξέρουμε πως τους πήραν, ξέρουμε πως είναι
νεκροί, αλλά τίποτα περισσότερο».

Περισσότεροι από 3.500 άνθρωποι χάθηκαν από προσώπου γης στην Κολομβία την
περίοδο 1996-2004. Πρόκειται για ένα από τα πιο φριχτά κεφάλαια του εμφυλίου
πολέμου, το οποίο μόλις τώρα αρχίζει να αποκαλύπτεται – μαζί με δεκάδες
μυστικούς τάφους. «Όλοι γνώριζαν αλλά κανείς δεν μιλούσε, γιατί αν μιλούσες
έρχονταν στις 3 ή 4 τα ξημερώματα και σε έπαιρναν μακριά. Εδώ, αν μιλούσες,
ήσουν νεκρός».

Οι εξαφανίσεις ανθρώπων ήταν κάθε άλλο παρά σπάνιες στη Λατινική Αμερική τις
τελευταίες δεκαετίες. Από το Ελ Σαλβαδόρ έως την Αργεντινή και από τη
Γουατεμάλα έως το Περού, εκατοντάδες χιλιάδες άτομα έπεσαν θύματα αυτής της
τακτικής, η οποία χρησιμοποιούνταν κυρίως από τα στρατιωτικά καθεστώτα
προκειμένου να φιμωθούν οι αντίπαλοί τους και να ριζώσει ο φόβος στις ψυχές
των πολιτών. H Κολομβία, μια χώρα η οποία βασανίζεται από εμφύλιο πόλεμο εδώ
και 41 χρόνια, δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Από τα τέλη της δεκαετίας
του 1990 και εκμεταλλευόμενες την απόλυτη ανομία, οι δεξιές παραστρατιωτικές
ομάδες που στηρίζουν το καθεστώς επιδόθηκαν σε μια εκστρατεία τρόμου, με στόχο
κυρίως να σφετεριστούν τη γη των θυμάτων τους, στην πλειονότητά τους φτωχών
αγροτών, να ελέγξουν τις διόδους του εμπορίου ναρκωτικών, αλλά και να
εξοντώσουν τους υποστηρικτές των μαρξιστών ανταρτών που μάχονται την
κυβέρνηση. «Πολλοί άνθρωποι εδώ εξαφανίστηκαν», λέει ο 22χρονος Ιβάν Βίλτσες
από το Σαν Ονόφρε, μια αγροτική περιοχή κοντά στην Καραϊβική: «Γιοι,
πατεράδες, μητέρες, αδελφοί… Κάθε μέρα σκοτώνονταν άνθρωποι. Έσπαγαν τις
πόρτες των σπιτιών και τους έσερναν έξω. Κατέληγαν όλοι νεκροί».

Όμως κανείς δεν μιλούσε. Ο φόβος ότι οι τοπικές Αρχές συνεργάζονταν με τις
πολιτοφυλακές κρατούσε τα στόματα κλειστά.

Το αγρόκτημα του… τρόμου

Συγγενής «αγνοουμένου» περιμένει να αναγνωρίσει το πτώμα του δικού της ανθρώπου, στην ανακάλυψη ενός μυστικού τάφου

Τα πράγματα στην Κολομβία, και κυρίως στο Σαν Ονόφρε, άρχισαν να αλλάζουν
μόλις φέτος, όταν τέθηκε επικεφαλής της τοπικής βάσης των πεζοναυτών ένας
σκληρός αλλά δίκαιος συνταγματάρχης, ο Ραφαέλ Κολόν. Μαρξιστές αντάρτες και
δεξιοί παραστρατιωτικοί ήταν γι’ αυτόν εξίσου εχθροί. Υπό τη διοίκησή του, οι
πεζοναύτες ενέπνευσαν στους ντόπιους εμπιστοσύνη. Και αυτοί άρχισαν να μιλάνε.
Μέχρι στιγμής, 72 σοροί έχουν ανασυρθεί από το Ελ Παλμάρ, ένα μεγάλο αγρόκτημα
έξω από το Σαν Ονόφρε, το οποίο χρησιμοποιούνταν ως βάση από τις
παραστρατιωτικές ομάδες. «Τους οδηγούσαν σε αυτό το αγρόκτημα και εκεί τους
ανακοίνωναν την ποινή, χωρίς καν την επίφαση μιας δίκης, αφού ήταν ήδη
καταδικασμένοι. Μετά, τους σκότωναν με τον πιο φριχτό τρόπο». Μυστικοί τάφοι
έχουν βρεθεί και σε πολλά χωριά της περιοχής. Σύντομα οι έρευνες πρόκειται να
επεκταθούν και σε πέντε γειτονικές πολιτείες. Έχουν πραγματοποιηθεί και
κάποιες συλλήψεις. Δύο από τους φερόμενους ως «εγκεφάλους» της εκστρατείας
τρόμου, ωστόσο, ο Έντουαρντ Κόμπος και ο υπαρχηγός του, ο Ροντρίγο Μερκάδο
Πελούφο, ωφελούνται, όπως και πολλοί ακόμα παραστρατιωτικοί, ενός νέου νόμου
Δικαιοσύνης και Ειρήνης, ο οποίος τους προσφέρει επιείκεια σε αντάλλαγμα για
τον αφοπλισμό τους. Και σε αυτήν την περίπτωση, όπως σε πολλές ακόμα ανάλογες
περιπτώσεις στη Λατινική Αμερική, η Δικαιοσύνη ίσως να μην απονεμηθεί ποτέ –
τουλάχιστον όχι όπως δικαιούνται τα θύματα.

Επιμέλεια: Κίττυ Ξενάκη