Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Σαν να θέλει να εκδικείται τους πολλούς που την εγκαταλείπουν και να
ευγνωμονεί τους λίγους («άτυχους») που έμειναν μαζί της, η Αθήνα τον Αύγουστο
χαλαρώνει και γίνεται όμορφη, ειρηνική, τρυφερή, ρομαντική, γενναιόδωρη
(ειδικά σε θέσεις πάρκινγκ), ναζιάρα, ονειροπόλα… Αυτά λέγαμε και με τον
φίλο μου τον Ανδρέα ένα Σάββατο βράδυ, σε κάποιο στέκι Αφρικανών, στα Κάτω
Πατήσια. Συμφωνούμε και οι δύο πως τον Αύγουστο η Αθήνα γίνεται φιλόξενη με
όλη την έννοια της λέξης. Εκείνος όμως πηγαίνει τη συζήτηση λίγο πιο πέρα. Μου
αποκαλύπτει κάτι που με συγκλονίζει και ταυτόχρονα με κάνει, άθελά μου, να
γελάσω. Ως Αφρικανός αυτός έχει έναν ιδιαίτερο λόγο για τον οποίο αγαπάει την
Αθήνα τον Αύγουστο: «Τον Αύγουστο δεν ακούω βρισιές… Είναι ο μήνας που μπορώ
να ξεχάσω το χρώμα της επιδερμίδας μου»… Αθηναίος εδώ και είκοσι χρόνια, ο
Ανδρέας έχει φτιάξει μια «παράξενη» λίστα με τους «ειρηνικούς μήνες»: εκείνους
κατά τους οποίους οι βρισιές εναντίον των μαύρων εξαφανίζονται. Ο Αύγουστος
είναι ο πιο ειρηνικός από όλους… Τον Σεπτέμβριο οι βρισιές αρχίζουν ξανά,
μαζί με τον θόρυβο, την επιστροφή στη δουλειά, το μποτιλιάρισμα και το
άγχος… Τον Οκτώβριο… χτυπάνε κόκκινο. Τα Χριστούγεννα υποχωρούν αισθητά.
Επιστρέφουν με ιδιαίτερη ένταση τον Ιανουάριο. Το Πάσχα είναι η πιο γλυκιά
περίοδος… «Έτσι μετράς τους μήνες όταν είσαι μαύρος», προσθέτει με μια δόση
αυτοειρωνείας. Αυτό σημαίνει να μετράς τους μήνες κυριολεκτικά πάνω στο πετσί
σου, σκέφτομαι…

***

O Ανδρέας εγκατέλειψε την Κένυα όταν ήταν τριών χρόνων. Δεν επέστρεψε ποτέ. H
Κένυα, με τη σειρά της, τον «επισκέπτεται» μόνο στα όνειρά του. Στην Ελλάδα
τον έφερε ο πατέρας του με τον οποίο αργότερα συγκρούστηκε άγρια. Εκείνος
ήθελε να τον μεγαλώσει σύμφωνα με τα έθιμα και τη νοοτροπία της φυλής στην
οποία ανήκε, τους Κικουγιού. Ο Ανδρέας όμως δεν ήθελε να διαφέρει, αλλά να
αφομοιωθεί. «Γιατί ήθελα να απαλλαγώ από εκείνο το ιδιαίτερο βλέμμα των λευκών
που στιγματίζει τους μαύρους, εκείνο το βλέμμα που μόνο ένας μαύρος ξέρει πόσο
σε ταπεινώνει και σε συντρίβει…», συνεχίζει. Ο Ανδρέας έμαθε ελληνικά χωρίς
προφορά, απέφευγε τις παρέες με τους συμπατριώτες του, βαφτίστηκε, έγινε ο
«εξαίρετος μαθητής», πήγαινε για καφέ ενώ οι Αφρικανοί δεν το συνηθίζουν,
άκουγε μόνο ελληνική μουσική, διάβασε μανιωδώς ελληνική λογοτεχνία: μιμήθηκε
όλους τους «τρόπους των λευκών». Οι δικοί του άρχισαν να τον φωνάζουν «greek
boy»: έτσι φωνάζουν, με ένα μείγμα περιφρόνησης και φθόνου, όσους επιλέγουν
την αφομοίωση…

***

«Αλλά η αφομοίωση τελικά αποδείχθηκε ουτοπία», λέει ο Ανδρέας. «Μου το
θυμίζουν τα χαρτιά μου. H λέξη αλλοδαπός που ακούω σε κάθε ευκαιρία. Το βλέμμα
εκείνο που σε συντρίβει και οι βρισιές που επιστρέφουν ξανά τον Σεπτέμβρη…
Αμφιβάλλω εάν έκανα τη σωστή επιλογή. Για ένα πράγμα μόνο είμαι σίγουρος: ότι
περνώ μια καραμπινάτη κρίση ταυτότητας»… Τα παιδιά στο στέκι μάς λένε πως
πρέπει να κλείσουν. Βγαίνουμε, κατεβαίνουμε την Αχαρνών. Μια παρέα Αλβανών μάς
προσπερνά και μια λέξη ακούγεται υπόκωφα: «Ζεζάκ»… «Άκουσες τι είπαν;», με
ρωτά χαμογελώντας πικρά… Ξέρει τι σημαίνει «ζεζάκ»: είναι βρισιά στα
αλβανικά για τους μαύρους. Νιώθω αμήχανος. «Ξέρεις», μου λέει, «οι Αλβανοί
είναι οι πιο ρατσιστές προς τους μαύρους. Πώς το εξηγείς αυτό;»… Πώς να το
εξηγήσω; Μια πρόχειρη εξήγηση: το να έχεις δοκιμάσει τον ρατσισμό στο πετσί
σου δεν είναι αρκετό για να μην εκπέμπεις ρατσισμό… Ότι η απέχθεια των
καταπιεσμένων ενάντια σε άλλους καταπιεσμένους είναι ό,τι πιο γελοίο και
ανελέητο. Δεν σέβεται καν την «ανακωχή» του Αυγούστου…

LINK:

* www.gkapllani.com