Δρόμοι

Στη σκέψη…

… των κλώνων, η φαντασία μας τρέχει αμέσως σε κάτι αλλόκοτο, απειλητικό,
τρομακτικό. Και είναι κάπως ειρωνικό που το πρώτο κλωνοποιημένο θηλαστικό δεν
ήταν παρά ένα αθώο προβατάκι, η Ντόλι. Όσο για το πιο πρόσφατο, είναι ο Σνάπι,
το πρώτο κλωνοποιημένο σκυλάκι. Παρά την κατά τεκμήριο αθωότητά τους, αυτά τα
δύο πλάσματα δεν στάθηκαν αρκετά για να αποδιώξουν την καχυποψία με την οποία
στεκόμαστε μπροστά στην κλωνοποίηση.

Ο φόβος μας…

… για τους κλώνους είναι το θέμα της κινηματογραφικής ταινίας «Το Νησί», με
πρωταγωνιστές τον Γιούαν Μακγκρέγκορ και τη Σκάρλετ Τζόχανσον. Οι ήρωες της
ταινίας είναι οι ίδιοι δύο κλώνοι. Έχουν δημιουργηθεί αποκλειστικά για να
προμηθεύουν τους ανθρώπους από τους οποίους κλωνοποιήθηκαν με «ανταλλακτικά».
Ζουν με αυστηρό έλεγχο σε μια αποικία, από την οποία μόνο λίγοι και εκλεκτοί
οδηγούνται στο «Νησί», το μοναδικό παρθένο και αμόλυντο μέρος που έχει
απομείνει στον πλανήτη. Στην πραγματικότητα, εκεί τους πετσοκόβουν και τους
παίρνουν τα ζωτικά όργανα. Άραγε γιατί η φαντασία μας τρέχει σε τόσο
αποτρόπαιες και αποκρουστικές εκδοχές; Μόλις το 1978, η γέννηση της Λουίζ
Μπράουν, του πρώτου «παιδιού του σωλήνα», είχε θεωρηθεί ύβρις. Ο καρδινάλιος
Γκόρντον Γκρέι του Εδιμβούργου είχε πει: «Έχω σοβαρές αμφιβολίες για τις
πιθανές επιπτώσεις και συνέπειες στο μέλλον». Σήμερα πια, η τεχνητή
γονιμοποίηση δεν προκαλεί κατάπληξη σε κανέναν. Τότε γιατί φοβόμαστε τους
κλώνους;

H ανησυχία μας…

… πηγάζει από κάπου βαθιά, βαθύτερα από τις θεολογικές αντιρρήσεις. Οι
περισσότεροι από εμάς πιστεύουμε πως κάθε ανθρώπινο πλάσμα είναι μοναδικό,
υποστηρίζει ο Τζούλιαν Μπραγκίνι στη «Σάντεϊ Χέραλντ», μια σταθερή ουσία στο
πέρασμα του χρόνου. H κλωνοποίηση φαίνεται να το αμφισβητεί. Ακόμη και η ιδέα
πως ένα μεγάλο μέρος του εαυτού μας καθορίζεται από τα γονίδια, μας φαίνεται
απειλητική. Μπορεί να είμαστε πολύ περισσότερα πράγματα από ό,τι είναι τα
γονίδιά μας, αλλά και μόνο το γεγονός ότι τα γονίδιά μας «μετρούν» τόσο πολύ,
μας φέρνει σε αμηχανία. Ας πάρουμε για παράδειγμα μια ταινία του 1978, «Τα
παιδιά από τη Βραζιλία». Ο κακός γενετιστής Γιόζεφ Μένγκελε κλωνοποιεί 94
αγόρια από το αίμα του Χίτλερ. Και μόνο το ενδεχόμενο να συμβεί κάτι τέτοιο,
δεν μας αφήνει παρά μόνο με μια ελπίδα: έναν καλό γενετιστή. Είναι αυτό
παρηγοριά;

Το ενοχλητικό…

… με τους κλώνους ίσως έχει να κάνει με την ιδέα που έχουμε για τον εαυτό
μας. Έτσι όπως νομίζουμε πως τον ξέρουμε, όπως τον θεωρούμε ελεύθερο, όπως τον
πιστεύουμε μοναδικό. Τρομάζουμε στην ιδέα πως μπορεί να αποκτήσει αντίγραφα.
Επειδή δεν θα είναι μοναδικά, επειδή δεν θα είναι ελεύθερα, επειδή θα
καθρεφτίζεται σε αυτά ένας άλλος εαυτός, που θα καταργεί τη μοναδικότητά μας.
Όση έχει απομείνει, αν είναι αυτό παρηγοριά, τουλάχιστον η επιστήμη την
καταργεί απροκάλυπτα.