Για την Kύπρο, με ποτήρια κολονάτα

H Αντιγόνη – Αννίτα Σαντοριναίου θρηνεί πάνω από το -ορατό από το κοινό στην παράσταση του Σταύρου Τσακίρη και του ΘΟΚ -άταφο πτώμα του αδελφού της Πολυνείκη

Γύρω στα 2.500 άτομα έφτασαν την Παρασκευή στην Επίδαυρο για την «Αντιγόνη»
που παρουσίασε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Επιδαύρου ο Θεατρικός Οργανισμός
Κύπρου.

Με λεπτό, μαύρο πλαστικό σκεπασμένη η ορχήστρα φιλοξενούσε στο κέντρο της ένα
τετράγωνο «ανάχωμα» γεμάτο, στεγνά, λευκά βότσαλα. Δεξιά και αριστερά δύο
«συστοιχίες» από κρυστάλλινα, κολονάτα ποτήρια ακουμπισμένα κατάχαμα σε
ζευγάρια. Και πίσω τους τέσσερα μαύρα σκαμπό. Τα ερείπια σκεπασμένα με
«κουτιά» από διάφανο βινίλιο, ύψους γύρω στα δύο μέτρα, χωρίς «οροφή», που
ενώνονταν μεταξύ τους και έμοιαζαν, με τις πλευρές που τους έλειπαν, να
σχηματίζουν έναν λαβύρινθο.

Στο «υποφωτισμένο» αυτό σκηνικό -το πρώτο -του Κώστα Βαρώτσου ακούστηκε στα
κυπριώτικα η φωνή της Χαρίτας Μάντολες, από τα θύματα της τουρκικής εισβολής
του ’74 στην Κύπρο: να μιλά για την εκτέλεση από τους Τούρκους του άντρα της
που ποτέ δεν της παρέδωσαν το σώμα του. Κι απανωτά ένα κυπριώτικο μοιρολόι από
την επίσης πρόσφυγα Ανδριανή Μουαΐμη.

Και όσο ακούγονταν οι φωνές των γυναικών, ο Χορός -άντρες και γυναίκες με
κοστούμια «φθαρμένα», «βαμμένα» λευκά, όπως και οι αρβύλες, τα πρόσωπα και τα
μαλλιά τους -παρατεταγμένος απέναντί μας σε πόζες πόνου και τρόμου και ένα-ένα
τα μέλη του να σωριάζονται υπό τους ήχους πυροβολισμών.

Ο σκηνοθέτης Σταύρος Σ. Τσακίρης από την πρώτη στιγμή έδωσε το στίγμα της
παράστασής του, που προσπάθησε να συνδέσει την τραγωδία του Σοφοκλή με την
Κυπριακή Τραγωδία. Μιας παράστασης που κύλησε στυλιζαρισμένη, αργή -δύο ώρες
και τέταρτο περίπου κράτησε -, μετωπική κατά το πλείστον, φορτωμένη με πλήθος
ευρημάτων, «μπρεχτική», με μικρές προσθήκες -«τα όμορφα χωριά όμορφα
καίγονται» -στην αξεπέραστη μετάφραση του Μίνου Βολανάκη, με μοιρασμένο το
κείμενο των στάσιμων στον Χορό αλλά και σε τέσσερις Γέροντες «αξιωματούχους»
του Κρέοντα -με φράκα και από πάνω ριγμένα, ως χιτώνες, πλούσια μαύρα πτυχωτά
υφάσματα με λίγο σκούρο βυσσινί (τα κοστούμια, του Γιάννη Μετζικώφ) -, με τις
«off» φωνές των γυναικών να επανέρχονται -όχι πάντα με ευκρίνεια -, με τη
μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, φωνητική κυρίως, εκτελεσμένη α καπέλα από τον
Χορό, να χρησιμοποιεί ενίοτε γνώριμα μοτίβα του συνθέτη -«Θα γίνεις δικιά μου»
-, με τη βίντεο αρτ του Χρήστου Ηλιάδη να προβάλλεται πάνω στις διάφανες
επιφάνειες του Βαρώτσου -λέξεις ή στίχοι του κειμένου, ώρες που προχωρούν εν
είδει χρονομέτρου, φιγούρες…

Στα κόκκινα μεταξωτά -κάτι σαν καφτάνι με σαλβάρι -η Αντιγόνη – Αννίτα
Σαντοριναίου θα προσπαθήσει εις μάτην να πείσει την Ισμήνη – Στέλα Φυρογένη να
την ακολουθήσει στο παράτολμο σχέδιο να θάψουν το πτώμα του νεκρού Πολυνείκη
-σε πρώτο πλάνο στην ορχήστρα, μισοχωμένο σε έναν πλαστικό σάκο -που ο
ξερακιανός Κρέων – Αντώνης Κατσαρής -με λευκό πουκάμισο χωρίς γιακά, κοστούμι
μαύρο κι από πάνω χιτώνα ανάλογο με των Γερόντων αλλά με λίγο μπλε -θα
διακηρύξει ότι πρέπει, επί ποινή θανάτου, να παραμείνει άταφο γιατί είχε
στραφεί ενάντια στην πατρίδα του, τη Θήβα.

Όταν ο Φύλαξ – Ανδρέας Τσουρής τού αναγγείλει περιδεής την είδηση ότι κάποιος
προσπάθησε να θάψει το πτώμα θα εντείνει τα μέτρα και σε λίγο θα του φέρουν
δεμένη με ένα μακρύ σκοινί την Αντιγόνη την οποία θα καταδικάσει να ταφεί
ζωντανή παρά τις ικεσίες του γιου του και αρραβωνιαστικού της Αίμονα –
Θεόδωρου Μιχαηλίδη -με λευκό κοστούμι -που, φεύγοντας σε απόγνωση, φιλάει στο
στόμα τη μάνα του, την Ευρυδίκη – Λένια Σορόκου. H Αντιγόνη θα θρηνήσει στον
κομμό της γυμνόποδη πάνω στα βότσαλα που κροταλίζουν ξερά στα πόδια της.

Δύο σε συσκευασία ενός

Ο τυφλός μάντης Τειρεσίας, με το δισυπόστατο φύλο που ο σκηνοθέτης
«σημειολόγησε» με έναν λευκοντυμένο, με βυσσινί γάντια και λευκό «βέλο» ψηλό
άντρα -Ντίνος Λύρας -που εμφανίζεται ζαλικωμένος μια γυναίκα όμοια ντυμένη
-Λέα Μαλένη -την οποία στη συνέχεια κρατάει στην αγκαλιά του και συνεκφωνούν
το κείμενο, θα πείσει τον Κρέοντα για το άδικο της απόφασής του. Αλλά θα είναι
αργά.

Στάσιμο για τον Βάκχο, τα μέλη του Χορού σηκώνουν τα μισογεμάτα ποτήρια,
παράγουν, τρίβοντας τα δάχτυλά τους στα χείλη τους, ήχους αρμονικούς, το
μαντάτο ότι η Αντιγόνη και ο Αίμων είναι νεκροί λυγίζει την Ευρυδίκη και ο
Κρέων φτάνει καθημαγμένος κρατώντας ένα ρούχο του Αίμονα ενώ του αναγγέλλουν
ότι και η Ευρυδίκη αυτοκτόνησε -οι νεκροί και ο Χορός εμφανίζονται σαν
οπτασίες μέσα στα διάφανα «κουτιά».

H παράσταση θα κλείσει με τους Γέροντες αξιωματούχους να χτυπούν τα ποτήρια
που ντιντινίζουν με τα μακριά λευκά ραβδιά τους και να μας στρέφουν την πλάτη
υψώνοντας τα ραβδιά ενώ στο σκηνικό «γράφεται»: «ελευθερία ανάπηρη και πάλι
σου τάζουν».

Το χειροκρότημα στον χαιρετισμό ήταν ζεστό, με μερικά «μπράβο», για τους
ηθοποιούς και τους συντελεστές της παράστασης.

INFO

H «Αντιγόνη» του ΘΟΚ παίζεται απόψε στην Πάτρα (Αρχαίο Ωδείο) και την Τετάρτη
στη Σπάρτη (Σαϊνοπούλειο Αμφιθέατρο).