Δρόμοι

Αφού διάβασε…

… το βιβλίο του Ρίτσαρντ Ουίλκινσον «Οι επιπτώσεις της ανισότητας», η Πόλι
Τόινμπι κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα με τον συγγραφέα (και έγραψε γι’ αυτό
στην εφημερίδα «Γκάρντιαν»): Αυτό που «μετράει» δεν είναι ο πλούτος ή η
φτώχεια, αλλά η θέση που έχει κανείς στην κοινωνική κλίμακα. Οι φτωχοί σήμερα
έχουν στη διάθεσή τους πολυτέλειες -τηλεοράσεις, τηλέφωνα, πλυντήρια -που οι
παππούδες τους δεν θα μπορούσαν να δουν ούτε στο όνειρό τους. Γιατί λοιπόν να
τους πειράζει αν σε κάποιον «άλλο κόσμο», οι προνομιούχοι κολυμπάνε σε
ποταμούς χρημάτων;

Την απάντηση…

… σε αυτή την απορία δίνει ο Ρίτσαρντ Ουίλκινσον, καθηγητής της Κοινωνικής
Επιδημιολογίας. Έκανε πολλές στατιστικές έρευνες σε όλον τον κόσμο και μάζεψε
ατράνταχτα στοιχεία που δείχνουν τις ζημιές που προκαλούν οι ανισότητες. Όσο
πλούσια και αν είναι μια χώρα, δεν παύει να είναι βίαιη, αρρωστημένη και
δυστυχισμένη, αν είναι μεγάλο το χάσμα ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις.
Φτωχότερες χώρες με καλύτερη κατανομή του πλούτου μπορεί να είναι υγιέστερες
από τις πιο πλούσιες και πιο άνισες. Ο Ουίλκινσον υποστηρίζει πως το
προσδόκιμο ζωής στις πλούσιες χώρες είναι ευθέως ανάλογο με τις ανισότητες που
υπάρχουν σε αυτές. Και παίρνει για παράδειγμα την Ελλάδα. Στην Ελλάδα, λέει,
που έχει το μισό κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της Αμερικής, οι
άνθρωποι ζουν περισσότερα χρόνια από όσα ζουν στην πλουσιότερη αλλά και πιο
άνιση χώρα του ανεπτυγμένου κόσμου. Οι κάτοικοι του Χάρλεμ ζουν λιγότερο από
τους κατοίκους του Μπανγκλαντές. Αν αφήσει κανείς κατά μέρος τη βία και τα
ναρκωτικά, τα δύο τρίτα της αιτίας αυτού του φαινομένου είναι τα καρδιακά
νοσήματα. Φταίει η κακή διατροφή; Όχι, λέει ο Ουίλκινσον. Φταίει κυρίως το
στρες, η απογοήτευση που νιώθει κανείς όταν ζει στον πάτο της κοινωνικής
πυραμίδας, η έλλειψη αυτοσεβασμού.

H κοινωνική…

… θέση και ο αυτοσεβασμός είναι πράγματα που οι άνθρωποι βάζουν πάνω από
όλα. Και η ψυχολογική βλάβη που υφίστανται όσοι νιώθουν πως είναι μηδενικά,
είναι συντριπτική. Το κοινωνικό περιβάλλον μπορεί να είναι πολύ πιο τοξικό
ακόμη και από τον πιο επικίνδυνο ρύπο. H χαμηλή κοινωνική θέση και η αίσθηση
πως δεν ελέγχουμε τη ζωή μας εμείς αλλά κάποιος άλλος, καταστρέφει την υγεία
και την ευτυχία.

H φτώχεια…

… δεν είναι αριθμός. Ένας φτωχός μπορεί να μεγαλώσει τα παιδιά του με φακές
και αξιοπρέπεια. Όμως για τους περισσότερους ανθρώπους ο σεβασμός μετριέται με
χρήμα. Ο χαμηλός μισθός λέει στον άνθρωπο πως η δουλειά του και ο ίδιος δεν
έχουν μεγάλη αξία. Από παιδιά, στα σχολικά συσσίτια, χωρίς διακοπές τα
καλοκαίρια, χωρίς αξιοπρεπές σπίτι για να καλέσουν τους φίλους τους, κάποιοι
καταλαβαίνουν από νωρίς τη θέση τους στην ιεραρχία, από την πρώτη κιόλας μέρα
στο σχολείο.