Aνακάλυψαν πολιτισμό 7.000 ετών

Επανάσταση στην προϊστορική αρχαιολογία αναμένεται να προκαλέσει η νέα
ανακάλυψη στην «καρδιά» της Ευρώπης. Αν αποδειχθεί πως τα περισσότερα από τα
εκατό γιγαντιαία μνημεία χτίστηκαν μεταξύ του 4800 και του 4600 π.X., όπως
υποστηρίζουν οι αρχαιολόγοι που τα έφεραν στο φως, δηλαδή περίπου 2.000 χρόνια
πριν από τις πυραμίδες της Αιγύπτου και τα μεγαλιθικά μνημεία του Στόουχενζ
στη Βρετανία, τότε ανατρέπονται τα έως σήμερα δεδομένα, σύμφωνα με την
βρετανική εφημερίδα «Independent». Διότι μεταφέρεται κατά δύο χιλιετίες η
ανάπτυξη της μνημειακής αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη – σε μια ζώνη μήκους
περίπου 600 χιλιομέτρων, εκεί όπου σήμερα βρίσκονται η Γερμανία, η Αυστρία και
η Σλοβακία -, ενώ μέχρι σήμερα επιστεύετο πως η Γηραιά Ήπειρος δεν προηγήθηκε,
αλλά ακολούθησε στον συγκεκριμένο τομέα τη Μεσοποταμία και την Αίγυπτο.

Οι πάνω από 150 κυκλικοί ναοί, χτισμένοι όπως φαίνεται από χώμα και
ξύλο, θεωρείται πως είναι έργα ενός θρησκευόμενου λαού που ζούσε σε δημόσια
κτίρια μήκους 50 μ. και τοποθετημένα γύρω από καλά οργανωμένα χωριά των
περίπου 300 κατοίκων. Κατάγονταν από μετανάστες, που είχαν φθάσει στην περιοχή
από την κοιλάδα του Δούναβη (σημερινή Βόρεια Σερβία και Ουγγαρία) και η
οικονομία τους βασιζόταν στην κτηνοτροφία. Καθώς όμως τα ευρήματα είναι
πρόσφατα, ο συγκεκριμένος πολιτισμός, που φαίνεται πως άντεξε μόλις 200
χρόνια, παραμένει ακόμη ανώνυμος.

«Οι ανασκαφές μας αποκάλυψαν τον βαθμό της μνημειακής εκζήτησης των πρώιμων
γεωργικών κοινωνιών, που δημιούργησαν τα πραγματικά πρώτα μεγάλης κλίμακας
συμπλέγματα στην Ευρώπη», λέει ο αρχηγός της αρχαιολογικής αποστολής, Χάραλντ
Στόιμπλε από το κρατίδιο της Σαξονίας. Το πλέον εκτεταμένο σύμπλεγμα που έχει
ανασκαφεί μέχρι σήμερα εντοπίστηκε στη Δρέσδη και αποτελείται από ιερό, που
περιβάλλεται από δύο πασσάλους, τρία αναχώματα και τέσσερις τάφρους. Κάθε
ανάλογο συγκρότημα, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, χρησιμοποιούνταν μόνο για
λίγες γενιές, το πολύ για εκατό χρόνια. Δεύτερον, το κεντρικό τμήμα, το ιερό,
καταλάμβανε πάντα την ίδια έκταση, περίπου το ένα τρίτο ενός εκταρίου. Τρίτον,
καθεμία από τις τάφρους που το περιέβαλαν – ανεξαρτήτως διαμέτρου – απαιτούσε
την εξαγωγή ίδιας ποσότητας χώματος. Με άλλα λόγια, οι εργολάβοι μείωναν το
πλάτος ή το μήκος της τάφρου αντιστρόφως ανάλογα με τη διάμετρό της, ώστε να
διατηρούν τον όγκο σταθερό. Το γεγονός αυτό εικάζεται πως μπορεί να σχετίζεται
με την εφαρμογή ορισμένων τελετουργιών και την τήρηση θρησκευτικού
ημερολογίου.

Το φαινόμενο των μνημειακών ναών θεωρείται πως συνδέεται με μια περίοδο
εδραίωσης και ανάπτυξης που ακολούθησε την ίδρυση των πρώτων γεωργικών
κοινωνιών στο κέντρο της Ευρώπης και πιθανόν να συνδέεται με την αύξηση των
νεολιθικών φυλών και του μεταξύ τους ανταγωνισμού. Οι κοινωνικοπολιτικές
συνθήκες όμως που δημιούργησαν την ανάγκη για τόσο εντυπωσιακά μνημεία πιθανόν
να εξαλείφθηκαν 200 χρόνια αργότερα, οπότε και οι μνημειώδεις αρχιτεκτονικές
κατασκευές εξαφανίστηκαν έως τη Μέση Εποχή του Χαλκού (περίπου 3000 π.X.).
Ποια είναι όμως η βασική αιτία που ο άγνωστος αυτός πολιτισμός κατέρρευσε
παραμένει ακόμη άλυτο μυστήριο.

«Εξαιρετικής σημασίας ευρήματα»

Πόσο σημαντική είναι η ανακάλυψη στη Γερμανία; «Αν και τα συγκεκριμένα
ευρήματα δεν έχουν δημοσιευτεί, σύμφωνα με τις πρώτες επιστημονικές
ανακοινώσεις σε συνέδριο στην Λειψία, φαίνεται πως τα αποτελέσματα των ερευνών
μπορούν να θεωρηθούν εξαιρετικής σημασίας», λέει στα «NEA» ο καθηγητής
Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεώργιος Στυλ. Κορρές.
«Από τα πρώτα συμπεράσματα μάλιστα θα μπορούσαμε να τα θεωρήσουμε αντίστοιχης
σημασίας με τα σημαντικότατα ευρήματα των δύο αρχαιολογικών αποστολών από την
Χαϊδελβέργη που ανασκάπτουν στην ανατολική Μικρά Ασία».