ΦATΟY NTIΟME «Όλα σου θυμίζουν πως είσαι εξόριστος…»

Σενεγαλέζοι φίλαθλοι πανηγυρίζουν μπροστά από το «Μουλέν Ρουζ» του Παρισιού, νίκη της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου στο Μουντιάλ του 2002. Στην πατρίδα τους, σύμφωνα με τη συγγραφέα Fatou Diome (κάτω δεξιά), υπάρχει η λανθασμένη εντύπωση ότι η Γαλλία είναι η Γη της Επαγγελίας

«Γεωγραφική εξορία σημαίνει ότι η παιδική ηλικία είναι μακριά: ότι ανάμεσα στο
πριν και το τώρα υπάρχει ρήξη. Μια ζωή εδώ “και” μια ζωή εκεί», γράφει η Νάνσι
Χιούστον στον «Χαμένο Βορρά». Το “εδώ” και το “εκεί” μιας ζωής μοιρασμένης
ανάμεσα στο παρελθόν της πατρίδας και το παρόν-μέλλον της ξενιτιάς-δεύτερης
πατρίδας, αλλά και η αναζήτηση ενός τόπου ελευθερίας όπου ο αιωνίως εξόριστος
μετανάστης δεν θα χρειάζεται να διασπαστεί για να έχει ταυτότητα, αποτελούν
τον πυρήνα του μυθιστορήματος της Fatou Diome «Από τη Σενεγάλη στο Παρίσι» που
έμεινε μήνες στη λίστα των γαλλικών μπεστ σέλερ, πουλώντας πάνω από 150.000
αντίτυπα (στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Γκοβόστη).

H Σάλι, η ηρωίδα, έχει φύγει από τη Σενεγάλη και ζει στη Γαλλία, όπου
ονειρεύεται να πάει και ο αδελφός της, ο Μαντικέ, λάτρης του ποδοσφαίρου.
Εκείνη, προσπαθεί να βρει τρόπο να του εξηγήσει, όπως και στους φίλους της,
ότι η αθέατη πλευρά της μετανάστευσης είναι οδυνηρή, ότι η Γαλλία δεν είναι η
Γη της Επαγγελίας, ούτε η χώρα όπου οι Σενεγαλέζοι ποδοσφαιριστές
αποθεώνονται. «Μετά από την ιστορική αναγνώριση της αποικιοκρατίας, κυριαρχεί
πλέον ένα είδος αποικιοκρατίας στη νοοτροπία μας: οι νεαροί παίκτες θαύμαζαν
και δεν έπαψαν ποτέ να θαυμάζουν τη Γαλλία. Στα μάτια τους, οτιδήποτε
αξιοζήλευτο προέρχεται από τη Γαλλία», γράφει η Diome, γεννημένη κι η ίδια στη
Σενεγάλη, μετανάστρια στη Γαλλία, που παντρεύτηκε Γάλλο και χώρισε επειδή η
οικογένειά του δεν ήθελε μαύρη νύφη.

Ταξιδεύοντας ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αφρική, η Diome μιλά για τις
παγίδες και τις ελπίδες που συνθέτουν τον πεπρωμένο του μετανάστη, αλλά και
όσων αφήνει πίσω του. Αδιέξοδα, ματαιωμένα όνειρα και δυσανάλογα μεγάλες
προσδοκίες όσων έμειναν πίσω συντρίβουν τους μετανάστες που επιστρέφουν και
κερδίζουν τον σεβασμό, αποσιωπώντας την πικρή πραγματικότητα που έχουν ζήσει
στην ξενιτιά και την πανταχού παρούσα νοσταλγία: «Υπάρχουν μουσικές,
τραγούδια, γεύσεις που σου θυμίζουν άξαφνα πως είσαι εξόριστος, είτε επειδή
είναι πολύ κοντά στις ρίζες σου είτε επειδή είναι πολύ απομακρυσμένα από
αυτές. Τέτοιες στιγμές, επειδή θέλω να παραμείνω ήρεμη, μεταβάλλομαι σε
υπέρμαχο της παγκοσμιοποίησης, γιατί μας τρέφει με πράγματα δίχως ταυτότητα,
δίχως ψυχή, πράγματα υπερβολικά γλυκερά για να ξυπνήσουν έστω μια ελάχιστη
συγκίνηση μέσα μας».

Κάθε επιστροφή στις ρίζες επώδυνη – «πηγαίνω στο σπίτι μου σαν να πηγαίνω στα
ξένα, γιατί έχω γίνει ο άλλος για όσους εγώ εξακολουθώ να αποκαλώ δικούς μου»,
γράφει η Diome – γιατί είναι ταυτόχρονα και αναχώρηση. Ζητούμενο του ταξιδιού,
η γαλήνη ανάμεσα στους δύο κόσμους, την οποία η συγγραφέας φαίνεται να βρήκε
γράφοντας και κάνοντας τις σπουδές της στη Γαλλία. Γιατί πέρα από το χρώμα του
δέρματος και την οδύνη τού να νιώθεις ξένος παντού, μας λέει η Diome, η
ελευθερία παραμένει προσωπική κατάκτηση, όπου κι αν βρίσκεται κανείς.

«Το μακρύ τούνελ των επιδόσεων»

«Σε λίγο θα κλείσουν δέκα χρόνια από τότε που άφησα πίσω μου τον ίσκιο των
φοινικόδεντρων. Σκοντάφτοντας στην άσφαλτο, τα φυλακισμένα πόδια μου θυμούνται
την αλλοτινή ελευθερία τους, το χάδι της ζεστής άμμου, τα αιχμηρά κοχύλια και
μερικά τσιμπήματα από αγκάθια που άλλο δεν έκαναν παρά να υπενθυμίζουν στις
πιο ξεχασμένες άκρες του κορμιού ότι μέσα τους κυλά η ζωή. Με τα πόδια που
σμιλεύτηκαν και χαράχτηκαν από την αφρικανική γη διατρέχω το ευρωπαϊκό
έδαφος… Στην Αφρική ακολουθούσα τα χνάρια του πεπρωμένου μου που φτιάχνεται
από τυχαιότητα και ελπίδα δίχως όρια. Στην Ευρώπη βαδίζω μέσα στο μακρύ τούνελ
των επιδόσεων που απαιτούνται προκειμένου να φτάσει κανείς σε απολύτως
καθορισμένους στόχους… Μέσα σε μέρες γκρίζες, λοιπόν, προχωρώ κάτω από τον
ουρανό της Ευρώπης μετρώντας τα βήματά μου και ένα προς ένα κάθε μέτρο ονείρου
που δρασκελίζω. Πόσα χιλιόμετρα, όμως, πόσες μέρες μόχθου και νύχτες αγρύπνιας
με χωρίζουν ακόμη από μια υποθετική ευτυχία που, ωστόσο, ήταν αυτονόητη για
τους δικούς μου από τη στιγμή που τους ανακοίνωσα ότι φεύγω για τη Γαλλία;
Προχωρώ και τα όνειρά τους βαραίνουν, ενώ το μυαλό μου πλημμυρίζει από τα δικά
μου όνειρα…».

INFO

Το μυθιστόρημα της Fatou Diome «Από τη Σενεγάλη στο Παρίσι» σε μετάφραση Άγγυς
Βλαβιανού θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Γκοβόστη.