ANAΛΩΣIMA Tώρα που ανθίζουν οι τουλίπες

Δεν τους κατάλαβα τους Ολλανδούς. Έμεινα στο Άμστερνταμ το περασμένο
καλοκαίρι, για δυο βδομάδες, προσπαθούσα να δώσω πρόσωπο στους ανθρώπους
αυτούς για τους οποίους ξέρουμε τόσο λίγα. Τι ξέρουμε πέρα από τις τουλίπες
και το ότι έχουν χτίσει τη χώρα τους πάνω στη θάλασσα; Πήγα σε όλα τα μουσεία,
ζωγραφικής, ιστορικά, τεχνολογικά, εβραϊκής μνήμης – γιατί βρισκόταν εκεί μία
από τις μεγαλύτερες εβραϊκές κοινότητες που εξολοθρεύτηκε από τους ναζί -,
έκανα ποδήλατο στους ειδικούς ποδηλατόδρομους, διάβασα κάμποσα σχετικά βιβλία,
ήπια δέκα ειδών μπίρες, έφαγα ρέγκα ωμή πάνω σε ψωμάκι με κρεμμύδι, έζησα σε
ολλανδέζικο σπίτι. Ταξιδιώτες, έμποροι, εξερευνητές και πάλι έμποροι,
ισορροπιστές κι εν τέλει έμποροι ξανά, οι Ολλανδοί, πρώτοι διδάξαντες της
ανοχής και των συμβιβασμών, θα πρέπει να είναι κατά του Ευρωπαϊκού Συντάγματος
για τον αντίθετο ακριβώς λόγο από τους Γάλλους. Θα το βρίσκουν ελάχιστα
φιλελεύθερο για τα γούστα τους, υποπτεύομαι. Θα τους φαίνεται αφόρητα
σοσιαλιστικό. Στη χώρα τους, που απέφυγε τις περισσότερες συγκρούσεις
οργανώνοντας τη συνύπαρξη και την κατανόηση, από την πρώτη ημέρα που το πρώτο
ξύλινο σπίτι στήθηκε στη λάσπη του Άις, έχουν συνηθίσει να λένε Ναι σε πολλά
πράγματα, κι ίσως αισθάνονται ότι η στάση αυτή δεν έχει εκτιμηθεί όσο πρέπει.
Αλλά και πάλι δεν τους καταλαβαίνω. Στο κάτω κάτω η Ευρώπη προσπαθεί να στηθεί
με βάση τη δική τους νοοτροπία, συμβιβασμό, ανοχή και κατανόηση. Δεν πιστεύουν
άραγε ότι άλλοι εκτός από αυτούς είναι άξιοι να επιδείξουν τέτοιες αρετές, να
καλλιεργήσουν τέτοιες ικανότητες, να προαγάγουν τέτοιες αξίες; Δεν τους
κατάλαβα του Ολλανδούς. Ίσως πρέπει πάλι να πάω εκεί, τώρα που ανθίζουν οι
τουλίπες.