Διαστάσεις H θάλασσα είναι παντού μαύρη

Αυτή η φωνή δεν ανήκει σε έναν άνθρωπο, αλλά σε τρεις, σε πέντε, σε δέκα,
κι όμως είναι το ίδιο εγώ, που ζει σε διάφορες χώρες και διάφορους ιστορικούς
χρόνους, κι έχει περάσει απ’ όλες τις επαναστάσεις, απ’ όλα τα στρατόπεδα
συγκέντρωσης, απ’ όλες τις σφαγές.

«Εσύ πιστεύεις στο υπερπέραν;» «Όχι, αλλά δεν πιστεύω και πολύ ούτε στο υπερδώθε» (του Αλτάν, από το Εσπρέσσο)

Ο Τζόυς περιόρισε την Οδύσσειά του σε μία και μόνη ημέρα, και στους δρόμους
μίας και μόνης πόλης, εξετάζοντας εξονυχιστικά κάθε λεπτομέρεια, μετατρέποντας
το κοινότοπο σε σημαντικό και συμβολικό, διανθίζοντας το ταξίδι του ήρωά του
με αναφορές στην αστρολογία, την ιστορία, τη θεολογία. Ο Μούζιλ προτίμησε να
μείνει στα όρια της παραδοσιακής γλώσσας, υιοθετώντας στον «Ανθρωπο χωρίς
Ιδιότητες» τα όπλα της ειρωνείας, της αλληγορίας, της παρωδίας, της μεταφοράς.
Στο τελευταίο του βιβλίο, που έχει τίτλο «Στα τυφλά» (εκδ. Garzanti), ο
Κλάουντιο Μάγκρις εμπνέεται από αυτούς τους δύο γίγαντες της παγκόσμιας
λογοτεχνίας για να παρουσιάσει τον δραματικό περίπλου ενός αντάρτη, ενός
τρελού με πλήρη πνευματική διαύγεια.

Αυτή η φωνή, διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, ανήκει σ’ έναν έγκλειστο
κι έναν φυγά. Είναι ο Γιόργκεν Γιόργκενσεν, ο βασιλιάς της Ισλανδίας ή ένας
καταδικασμένος σε καταναγκαστικά έργα στην κόλαση του απέναντι νησιού. Είναι ο
σύντροφος Τσίπικο που πέρασε από τα ναζιστικά στρατόπεδα στο Γκόλι Ότοκ, το
τρομερό Γυμνό Νησί όπου ο Τίτο έστελνε τους διαφωνούντες. Είναι ο Τόρε κι ο
Γιαν Γιάνσεν, ο Νεβέρα, ο Στριγέλα και οι χιλιάδες ακόμη παρτιζάνοι και
παράνομοι. Ζει στην Τεργέστη, στην Αυστραλία, στην Κοπεγχάγη και στην
Τασμανία, έχει γνωρίσει τη συκοφαντία, τον κυνισμό και τον οίκτο, έχει πιει
ρούμι και γκράπα, έχει ταξιδέψει με όλα τα πλοία σε όλες τις θάλασσες, κι έχει
διαπιστώσει ότι η θάλασσα είναι παντού ίδια, παντού μαύρη, όπως το αίμα που
τρέχει από τον λαιμό των θυμάτων.

«Παίρναμε τη βάρκα στο Κέρσο, φεύγαμε από το Όσερο ή από τη Μιχολάσικα στο
λαμπρό φως του Ιουλίου – άσπρες πέτρες στον μώλο και απλωμένα δίχτυα για να
στεγνώσουν, κυματιστά σαν την ακροθαλασσιά, κόκκινος ουρανός και ήχος
τζιτζικιών, το χρυσό φως να γλυστράει σαν το ρετσίνι στον κορμό του δέντρου,
οι βάρκες να προχωρούν και να χάνονται στην αντηλιά, η ματιά και η σκέψη να
φεύγουν πέρα απ’ τον ορίζοντα»: σ’ αυτή την ποίηση, σ’ αυτή τη μελαγχολία,
αναγνωρίζει κανείς εύκολα τον συγγραφέα του Δούναβη και της Άλλης Θάλασσας. Οι
περιγραφές όμως των σφαγών και του πολεμικού παραληρήματος, σημειώνει ο
Εουτζένιο Σκάλφαρι στη Ρεπούμπλικα, αποκαλύπτουν έναν άλλο Μάγκρις,
φουρτουνιασμένο, σκοτεινιασμένο, απελπισμένο. Ο γνωστός του μινιμαλισμός δίνει
εδώ τη θέση του σε μια πραγματική μανία. Φτάνοντας στο τέλος της διαδρομής του
«στα τυφλά», ο ήρωας καταλαβαίνει ότι δεν υπάρχει τίποτα για να καταλάβει, ότι
ακόμη και να πεθάνει είναι εξίσου μάταιο με το να ζει.

LINK:

http://diastaseis.blogspot.com