Kριαράς, Ουίτμαν, Eμπειρίκος, Tόμας Mαν…

Από το 1989 εκδίδεται (Πατάκης) ανελλιπώς το ετήσιο περιοδικό της Ελληνικής
Εταιρείας Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας. Περιοδικό μοναδικό στο είδος
του στον ελληνικό χώρο. Το πρώτο μέρος του τεύχους που κυκλοφόρησε αφιερώνεται
στον σοφό Δάσκαλο Εμμανουήλ Κριαρά (τον επόμενο χρόνο θα γιορτάσουμε τα 100
χρόνια του), που ανάμεσα στις άλλες προσφορές του υπήρξε από εκείνους που
θεμελίωσαν τη Συγκριτική Γραμματολογία στον τόπο μας. Διαβάστε τα κείμενα που
αναφέρονται σ’ αυτόν. Ο χαρακτηρισμός ακούραστος εργάτης του πνεύματος, της
έρευνας και ανένδοτος υπερασπιστής της Δημοκρατίας αποκτάει εδώ το νόημά του.

Από τα άλλα θέματα να σημειώσω, λόγω χώρου, μόνο δύο. H Χριστίνα Ντουνιά
ονομάζει τον Ουίτμαν «ισχυρό πρόγονο» του Εμπειρίκου, μελετάει τις καταβολές,
τις εποχές, τις πορείες των δύο και εντοπίζει, μεταξύ άλλων:

«… Και οι δύο ποιητές χρησιμοποιούν με απόλυτη φυσικότητα τη γλώσσα του
σώματος, ονομάζουν τα όργανα και την ερωτική πράξη. Οι “πελώριοι θερμοί
πίδακες” και η “ολότρεμη κρέμα του έρωτα” που σόκαραν την Αμερική στα μέσα του
19ου αιώνα, “η πρωτόγονη φαλλική λατρεία που δημιούργησε σκάνδαλο και που οι
πουριτανοί θεώρησαν υβριστική πρόκληση”, φέρνουν τα Φύλλα χλόης (σημ.:
του Ουίτμαν) πολύ κοντά στα κείμενα του Ανδρέα Εμπειρίκου. Και οι δύο ποιητές
θα κατηγορηθούν για πορνογραφία, αυτοί που υπήρξαν η προσωποποίηση μιας
φυσικής αθωότητας, για να θυμίσω την ανάλογη έκφραση του Οδυσσέα Ελύτη, ο
οποίος γράφει στην Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο: “Εσένα, που θα σε
αφόριζαν τριάντα Μητροπολιτάδες μαζί, θεωρώ τον τελευταίο αθώο που πέρασε
ανάμεσά μας”».

H Αναστασία Αντωνοπούλου μελετάει το θέμα «H ελληνική αρχαιότητα στον “Θάνατο
στη Βενετία” του Τόμας Μαν. Μικρό απόσπασμα:

«Στο φιλοσοφικό σύστημα του Πλάτωνα, αναζητά ο Thomas Mann απαντήσεις για τα
ερωτήματα που τον απασχολούν: ισορροπία ανάμεσα στα αντιμαχόμενα αντίθετα
“σώμα και πνεύμα” ή όπως λέει ο ίδιος σε γράμμα αναφορικά με τη νουβέλα
“ισορροπία ανάμεσα στον αισθησιασμό και στην αστική ηθική”. Αυτή η ισορροπία,
που φαίνεται αρχικά να μπορεί να πραγματωθεί στη βάση της αποδοχής των
πλατωνικών ιδεών αποδεικνύεται σε ρεαλιστικό επίπεδο ανέφικτη. Είναι πάγια η
πεποίθηση του Thomas Mann ότι ανήκει στην ψυχοσύνθεση του καλλιτέχνη η ροπή
προς την άβυσσο».

H ιστορία της Αθήνας είναι οι λόφοι της

Έναν διαφορετικό περίπατο, με αρχαιολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον, προτείνει
το «Γαιόραμα» στους λόφους των Αθηνών (κείμενο: Μαίρη Μπελογιάννη –
Αργυροπούλου, φωτογραφίες Κώστας Δρίμτζιας).

Οι λόφοι στην αρχαιότητα είχαν, βεβαίως άλλη χρήση και άλλο… ύψος. Κάποιοι
αλλοιώθηκαν από τη λατόμηση, κάποιοι άλλοι σήμερα κατοικούνται έως την κορυφή
τους. Κατ’ αρχήν ο λόφος της Ακρόπολης (156 μ.), που δεν χρειάζεται άλλες
συστάσεις. Κατόπιν, ο Άρειος Πάγος (115 μ.) βορειοδυτικά της Ακρόπολης, ένας
λόφος που δυσκολεύει τους ερευνητές όταν ασχολούνται με την ετυμολογία του.
Πιο ‘κει, ο λόφος των Νυμφών (104 μ.) γνωστός ως Αστεροσκοπείο, το οποίο
άρχισε να χτίζεται το 1842. Δίπλα του ο λόφος της Πνύκας (109 μ.), όπου
συνερχόταν η Εκκλησία του Δήμου – το ακροατήριο μπορούσε να φθάσει τα 10.000
άτομα!

Ένας από τους δυτικούς λόφους, αυτός των Μουσών. Τον γνωρίζουμε ως λόφο του
Φιλοπάππου (147 μ.), όνομα που πήρε από τον πρίγκιπα του βασιλείου της
Κομμαγηνής, της σημερινής Συρίας, τον Γάιο Ιούλιο Αντίοχο Φιλόπαππο.

Δίπλα στο Καλλιμάρμαρο, ο λόφος του Αρδηττού (133 μ.) και δυτικά από την
Αρχαία Αγορά ο λόφος του Αγοραίου Κολωνού (68 μ.) που ονομαζόταν και Μίσθιος
επειδή εκεί έπαιρναν τον μισθό τους οι ημερομίσθιοι εργάτες. Στην περιοχή του
Κολωνού και ο χαμηλός (55 μ.) λόφος του Ιππίου Κολωνού, όπου στα νοτιοδυτικά
του λειτούργησε η περίφημη Ακαδημία του Πλάτωνα. Λίγο πιο πέρα ο λόφος Σκουζέ
(67 μ.), κοντά του ο λόφος του Στρέφη (163 μ.) που… χαμήλωσε, από την
αλόγιστη λατόμηση.

Τελευταία στάση στον περίπατο ο πιο ψηλός λόφος, ο Λυκαβηττός (277 μ.). Άλλοι
(π.χ. Ησύχιος) γράφουν ότι το όνομά του έχει σχέση με τους πολλούς λύκους που
ζούσαν εδώ, άλλοι (π.χ. Αθήναιος) επειδή ήταν κατάσπαρτος από λύκους, τα
γνωστά άνθη της ίριδας. Γοητευτικός περίπατος για αναψυχή και γνώση.

ΘΑΛΑΣΣΑ. Το περιοδικό «YACHTS» που εκδίδει ο Κώστας Καββαθάς
είναι πολλαπλά χρήσιμο σε όσους αγαπάνε τα θαλασσινά ταξίδια και έχουν τη
δυνατότητα ν’ ανοιχτούν μ’ ένα μικρό ή μεγαλύτερο πλεούμενο. Από αυτό το
τεύχος, αρχίζει σειρά κειμένων για τις βασικές γνώσεις που πρέπει να έχουν
όλοι όσοι βγαίνουν στη θάλασσα, διότι «δεν είναι τυχαίο ότι άνθρωποι με
δεκαετίες εμπειρίας, ακόμη νιώθουν ότι κάθε φορά που αφήνουν τον ντόκο, κάτι
καινούργιο θα αντιμετωπίσουν, από το οποίο και κάτι θα διδαχθούν». Το τεύχος
δημοσιεύει ακόμα πολλές αγωνιστικές και εμπορικές πληροφορίες, καθώς και τεστ
σκαφών.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΣΥΓΚΡΙΣΗ»: Φιλοσοφική Σχολή, Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου, Αθήνα 157 84,
τηλ.: 210-7277.631

«ΓΑΙΟΡΑΜΑ»: Μιχαλακοπούλου 80, Αθήνα 115 28, τηλ.: 211-3658.950

«YACHTS»: Ηλιουπόλεως 2 – 4 και Κασσιόπης. Αθήνα 17237, τηλ.:
210-9792.500