H κατάρα του Aμαντέους

Ο φθόνος του ενός δίδυμου αδελφού, του Άντονι Σάφερ (αριστερά) για τον άλλον, τον Πίτερ (δεξιά) αντικατοπτρίζεται, όπως φαίνεται και από τα απομνημονεύματα που άφησε πριν από το θάνατό του (το 2001) ο πρώτος στην κόντρα Σαλιέρι-Μότσαρτ στο θεατρικό έργο του δεύτερου «Αμαντέους», που έγινε ταινία – των οκτώ Όσκαρ – από τον Μίλος Φόρμαν

Ποια σχέση μπορεί να έχει η ζωή του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ με δύο
δίδυμους θεατρικούς συγγραφείς και σεναριογράφους της εποχής μας; Μεγάλη,
αποκαλύπτεται τώρα. Σε βαθμό μάλιστα να μιλούν για «κατάρα του Αμαντέους»,
παρατηρεί ο Andrew Roberts στους «Sunday Times».

Ο λόγος για τους αδελφούς Σάφερ. Δύο δίδυμους συγγραφείς των οποίων τα έργα
έκαναν διεθνή καριέρα. Ο Πίτερ Σάφερ, ο κατά πέντε λεπτά νεώτερος σε ηλικία,
ήταν και ο πρώτος που έγινε συγγραφέας. Τα έργα του «Το βασιλικό κυνήγι του
ήλιου» και «Equus» βραβεύθηκαν, με το τελευταίο να κάνει πάνω από χίλιες
παραστάσεις στο Μπρόντγουεϊ. Το θεατρικό του «Αμαντέους» έγινε και ταινία από
τον Μίλος Φόρμαν (1984) αποσπώντας οκτώ Όσκαρ.

Ο Άντονι, ο άλλος αδελφός, έγινε αρχικά δικηγόρος και μετά ασχολήθηκε με τη
διαφήμιση. Ήταν επιτυχημένος αλλά δυστυχής και παρακάλεσε τον αδελφό του να
τον βοηθήσει ν’ αλλάξει ζωή. Πράγματι, ο Πίτερ ήρθε από τη Νέα Υόρκη μαζί με
ένα δικηγόρο – αυτά έγιναν το 1968 – και του πρόσφερε μια σημαντική
δυνατότητα: να αρχίσει το γράψιμο, με τη δική του οικονομική βοήθεια στα πρώτα
του βήματα. Χίλιες λίρες τον χρόνο, για τρία χρόνια, προκειμένου να γράψει. Σε
αντάλλαγμα, θα έπαιρνε κάποια ποσοστά από τα τυχόν μελλοντικά κέρδη.

Τα κέρδη ήρθαν και ήταν απρόσμενα μεγάλα. Διότι έγραψε το «Σλουθ», που
έγινε αμέσως επιτυχία (κυκλοφόρησε το 1970) στο Λονδίνο και στη Νέα Υόρκη. Δύο
χρόνια αργότερα γυριζόταν και ταινία, με τους Λόρενς Ολίβιε και Μάικλ Κέιν.

Μπορεί αυτή να ήταν και η αρχή του κακού. Ο Πίτερ, λένε κάποιοι, ένιωσε ίσως
ξανά εκείνο το αίσθημα του παρείσακτου που είχε από μικρός. Διότι μέχρι τη
γέννα, κανείς – και κυρίως ο γυναικολόγος – δεν είχε καταλάβει ότι η μητέρα
τους θα γεννούσε δίδυμα. Ο δε παππούς τους, στην αρχή συμβούλευσε την – κατά
τα άλλα εύπορη – οικογένεια να αποσιωπήσει το γεγονός.

Οι σχέσεις των διδύμων ήταν στενές, ωστόσο η δεύτερη γυναίκα του Άντονι, η
Καρολάιν, με την οποία απέκτησε δύο κόρες, θεωρεί ότι ο Πίτερ ενοχλήθηκε
βαθιά. Ποτέ δεν είπε κάτι ανοιχτά, εν τούτοις το 1979 έγραψε το «Αμαντέους».
Ένα έργο που περιγράφει την παράλληλη πορεία του νεαρού Μότσαρτ με τον Αντόνιο
Σαλιέρι, τον συνθέτη της Αυλής που φθονούσε τόσο τον Βόλφγκανγκ Αμαντέους για
το ταλέντο του ώστε ήθελε να τον εξαφανίσει από προσώπου γης (προκαλώντας,
κατά κάποιον τρόπο, και τον θάνατό του)…

Ο Άντονι άρχισε να ζει στους κύκλους του τζετ σετ. Χωρίζοντας με την
Καρολάιν, παντρεύτηκε την πρώην σύζυγο του Σον Κόνερι, Ντάιαν Σιλέντο, ηθοποιό
και αυτή. Ο Άντονι Σάφερ ζούσε σαν σεΐχης με το χαρέμι του, λέει η Καρολάιν.
Έγραψε το σενάριο για τη «Φρενίτιδα» του Χίτσκοκ, το σενάριο του θρίλερ «The
Wicker Man» (με τους Κρίστοφερ Λι και Μπριτ Έκλαντ), καθώς και διασκευές έργων
της Άγκαθα Κρίστι για το σινεμά.

Αν υποτεθεί ότι ο Πίτερ θέλησε να λύσει τους λογαριασμούς του με τον αδελφό
του και το φθόνο του στο «Αμαντέους», η απάντηση που έλαβε ήταν πολύ σκληρή: Ο
Άντονι πέθανε ένα βράδυ του Νοεμβρίου του 2001 στην αγκαλιά της ερωμένης του
Μαρί Ζοζέτ Μινάτολο. Την ίδια ημέρα κυκλοφορούσαν τα απομνημονεύματά του στα
οποία μιλούσε ανοιχτά για την ομοφυλοφιλία τού δίδυμου αδελφού του, αλλά και
για το γεγονός της απρόσμενης εμφάνισής του στη γέννα…

Δικαστικές διεκδικήσεις και τέλος γραφής

Ο Άντονι Σάφερ είχε ορίσει τον δίδυμο αδελφό του Πίτερ εκτελεστή της διαθήκης
του, παρότι φέρεται να τον φθονούσε. Έτσι η πολύπλοκη μεταξύ τους σχέση
συνεχίζεται και μετά τον θάνατο του ενός. Σαν κατάρα… Ο Πίτερ, στα 79 του
σήμερα, έχει σταματήσει να γράφει – η (σύζυγός του) Καρολάιν λέει ότι δεν
είναι ικανός πια γι’ αυτό, αφού ένα μέρος του εαυτού του πέθανε μαζί με τον
δίδυμό του Άντονι. Επιπλέον, όμως, δεν βιάζεται να εκτελέσει τη διαθήκη. Αν
επέμενε να δηλώσει ως τόπο κατοικίας του Άντονι την Αυστραλία, όπου πράγματι
ζούσε τα τελευταία χρόνια, η ερωμένη του Άντονι Μαρί Ζοζέτ Μινάτολο έμενε
αυτομάτως εκτός κάθε διεκδίκησης. Με χώρα κατοικίας όμως τη Βρετανία, η
τελευταία αποκτούσε δυνατότητα να διεκδικήσει μέρος της περιουσίας, ιδίως το
διαμέρισμα στο οποίο συζούσαν. H δικαστική διεκδίκηση έληξε άδοξα για τη
Μινάτολο, πέρασαν όμως τέσσερα χρόνια έτσι. Και οι πραγματικοί κληρονόμοι,
ιδίως οι κόρες του Άντονι Σάφερ, περιμένουν ακόμη το μερίδιό τους από την
περιουσία του πατέρα τους, χωρίς ακριβώς να ξέρουν αν δεν έχει σπαταληθεί σε
νομικές διαδικασίες…

INFO

To «Αμαντέους» του Μίλος Φόρμαν κυκλοφορεί και στην Ελλάδα σε συλλεκτικό DVD
δύο δίσκων.