«Mη μπερδεύετε την επιστήμη με τα θετικά μηνύματα»

H πρωταγωνίστρια της ταινίας-ντοκιμαντέρ «Τι στο καλό ξέρουμε», Αμάντα (Μάρλι Μάτλιν), ανακαλύπτει ένα περίεργο και μαγικό σύμπαν μέσα από τα μυστήρια της κβαντικής φυσικής (ακόμη και στην αναπήδηση της μπάλας του μπάσκετ…), που τη βοηθούν να πετάξει τα φάρμακα και να θεραπευθεί από την κατάθλιψη

Πρόκειται για ένα από τα πιο απίθανα σουξέ στην κινηματογραφική ιστορία: ένα
ντοκιμαντέρ που εξερευνά τον παράξενο κόσμο της κβαντικής φυσικής και το οποίο
εδώ και τρεις μήνες συγκαταλέγεται στις 25 πιο επιτυχημένες ταινίες του
αμερικανικού box office.

«Τι στο καλό ξέρουμε;» («What the Bleep do we Know?») είναι ο τίτλος της
ταινίας που θα αρχίσει να προβάλλεται από σήμερα και στη Βρετανία. Στους
ένθερμους οπαδούς του New Age μηνύματος της ταινίας, που συνδέει την επιστήμη
με την πνευματικότητα, συμπεριλαμβάνονται η Μαντόνα και η ηθοποιός Ντρου
Μπάριμορ.

Ωστόσο, φυσικοί και ψυχίατροι έχουν βαλθεί να γελοιοποιήσουν το «Τι στο καλό
ξέρουμε» με το επιχείρημα ότι αποτελεί «πειρατεία της επιστήμης με στόχο την
προώθηση αμφίβολων, ακόμη κι επικίνδυνων, παρανοήσεων για τη φύση του
Σύμπαντος». Ο Σάιμον Σινγκ, ο γνωστός φυσικός και συγγραφέας του «Big Bang»,
δήλωσε την περιφρόνησή του για το φιλμ, επειδή διαστρεβλώνει την επιστήμη με
στόχο την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων στόχων. Όπως χαρακτηριστικά λέει, «η
ταινία ισχυρίζεται ότι πραγματεύεται την κβαντική φυσική, αλλά παρουσιάζει
προφανείς διαστρεβλώσεις, οι οποίες θα έκαναν κάθε επιστήμονα που σέβεται τον
εαυτό του να εκνευριστεί».

H πρωταγωνίστρια της ταινίας Μάρλι Μάτλιν (Όσκαρ για «Τα παιδιά ενός κατώτερου
θεού»), παίζει μια κωφάλαλη φωτογράφο, την Αμάντα, που πέφτει σε κατάθλιψη
μετά τον χωρισμό της. Σταδιακά ξεπερνά τη στενοχώρια της μέσα από μια σειρά
περίεργων συναντήσεων που την παρακινούν να αμφισβητήσει τις ιδέες της για την
πραγματικότητα. Το πνευματικό ταξίδι της – το οποίο τελειώνει με την Αμάντα να
πετά τα φάρμακά της για χάρη της θετικής σκέψης και να ζωγραφίζει καρδούλες
στο σώμα της – συμπληρώνεται από διάσπαρτα σχόλια ακαδημαϊκών και μυστικιστών
που παρουσιάζονται ως σοβαροί.

Αυτοί οι ειδικοί εξηγούν τις αλλόκοτες ιδέες της κβαντικής φυσικής – όπως
σωματίδια που υπάρχουν σε δύο μέρη ταυτοχρόνως -, ισχυρίζονται πως αυτά
δείχνουν ότι η πρόσληψη του φυσικού κόσμου είναι υποκειμενική κι ενισχύουν
επιστημονικά την προσωπική πνευματικότητα.

Ο καθηγητής Ραχ Περσαούντ, σύμβουλος ψυχιατρικής στο Νοσοκομείο Μόντσλεϊ του
Λονδίνου, εκφράζει την ανησυχία του για μια από τις κεντρικές προτάσεις της
ταινίας: ότι η θετική σκέψη μπορεί να υποκαταστήσει την ιατρική αντιμετώπιση
μιας ασθένειας. «Πρόκειται για ένα πολύ επικίνδυνο μήνυμα», προειδοποιεί.

Σε μια σκηνή, η Αμάντα κοιτάζει φωτογραφίες με κρυστάλλους νερού – στους
οποίους έχουν μεταβληθεί ηχητικά μηνύματα που έχουν «μπει» μέσα σε μπουκάλια.
Λέξεις όπως «ευχαριστώ» και «αγαπώ» παράγουν όμορφα σχέδια, όχι όμως και
φράσεις όπως «με αηδιάζεις», «θέλω να σε σκοτώσω», που παράγουν το ακριβώς
αντίθετο αποτέλεσμα. Ένας από τους επιστήμονες που εμφανίζονται στην ταινία,
με τη μορφή συνέντευξης, δίνει το μήνυμα-κλειδί της ταινίας: «Αν οι σκέψεις
μπορούν να προκαλέσουν αυτό στο νερό, τότε τι μπορούν να προκαλέσουν σ’
εμάς;».

«Εκμεταλλεύεται την επιθυμία μας»

Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, Ντέβιντ Άλμπερτ, ο οποίος
συνεργάστηκε για τη δημιουργία της ταινίας, έχει αποστασιοποιηθεί, λέγοντας
ότι ξόδεψε πολύ χρόνο προσπαθώντας να εξηγήσει στους συντελεστές γιατί οι
ιδέες τους είναι εσφαλμένες. Οι Άγγλοι επιστήμονες που παρακολούθησαν την
ταινία σε ειδική προβολή τη θεωρούν παραπλανητική. Για τον θεωρητικό της
φυσικής στο Imperial College, Τιμ Έβανς, η ταινία είναι επικίνδυνη «επειδή
εκμεταλλεύεται την ειλικρινή επιθυμία των ανθρώπων να κατανοήσουν τα μεγάλα
ερωτήματα κι ύστερα δίνει τις απαντήσεις με μια επίφαση επιστήμης».

LINK

http: //www.whatthebleep.com/

Επιμέλεια: Αριστοτελία Πελώνη