Έμεινε φτωχότερο το ρεμπέτικο

Από τα 16 του στο χώρο του ρεμπέτικου τραγουδιού ο Μιχάλης Γενίτσαρης συνεργάστηκε με κορυφαίους τραγουδιστές και συνθέτες. Από τον Στέλιο Καζαντζίδη και τη Ρόζα Εσκενάζυ μέχρι τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, τον Γιώργο Νταλάρα και την Χάρι Αλεξίου

Ενεργός και παθιασμένος με τη δουλειά του μέχρι την τελευταία στιγμή – έπαιζε
μέχρι και πέρυσι – ο Μιχάλης Γενίτσαρης ανήκε στον κύκλο των μουσικών που
έζησαν από τα μέσα του τον περιθωριακό κόσμο των ρεμπετών και ήταν ίσως από
τις ελάχιστες γνήσιες φωνές που μετέφεραν αυτούσια, χωρίς ωραιοποιήσεις και
«στρογγυλέματα» την πιο ακραία πτυχή τους. Όμως τα τελευταία χρόνια έπασχε από
τη χολή του, όσοι όμως τον γνώριζαν καλά λένε ότι η καθοδική πορεία του άρχισε
σιγά σιγά μετά τον θάνατο της γυναίκας του, πριν από μερικά χρόνια.

Γεννήθηκε το 1919 στον Πειραιά, σε ένα φτωχικό σπίτι. Είχε πέντε αδέλφια και
προτού συμπληρώσει καλά καλά τα 12 χρόνια του έπιασε στα χέρια του το
μπαγλαμαδάκι. Απέναντι από το καφενείο του πατέρα του, στην Αγία Σοφία του
Πειραιά, ήταν το καφενείο – χοροδιδασκαλείο του Γιώργου Μπάτη. Από κει αρχίζει
η επαφή του με τη μουσική. Από κει αρχίζει η ιστορία της ζωής του. Σε μια
γειτονιά και σε μια εποχή που οι μάγκες, τα κουτσαβάκια, τα μπουζούκια, το
χασίσι και οι τσαμπουκάδες είχαν τις δικές τους υπόγειες διαδρομές και οι
στίχοι των τραγουδιών κατέγραφαν, χωρίς ωραιοποιήσεις, την καθημερινότητα. Ο
Γενίτσαρης ανήκε στον «Πειραιώτικο Πυρήνα» (όπως είχε πει ο ίδιος σε
συνέντευξη που είχε δώσει στον Πάνο Γεραμάνη).

Ο Μπάτης, ο Μάρκος (Βαμβακάρης), ο Ανέστης Δελιάς, ο Στράτος Παγιουμτζής ήταν
το κύκλωμά του. Μάγκας και σκληρό καρύδι από την εφηβεία του. Γνήσιο τέκνο
μιας εποχής και μιας κουλτούρας που γεννήθηκε μέσα στην παρανομία. Δεν τη
φοβόταν τη ζωή, δεν έκανε εύκολα πίσω. Με το μπουζούκι και το τραγούδι έζησε
αργότερα την Κατοχή, την αντίσταση, τον εμφύλιο, τη δικτατορία. «Πώς να
μπορέσουν να γράψουν οι νεώτεροι ρεμπέτικα», έλεγε στον Πάνο Γεραμάνη, στα
«NEA». «Βάζουν κάτω τους παλιούς δίσκους και τους αντιγράφουν. Πώς να
τραγουδήσουν μάγκικα τραγούδια; Άλλο τόσο εγώ μπορώ να τραγουδήσω κρητικά!».

Έγραψε το πρώτο του τραγούδι στα 15 του, το περίφημο «Εγώ μάγκας φαινόμουνα»
και από τότε δεν σταμάτησε να γράφει. Γλώσσα αυθεντική, δική του, έτσι όπως
μιλήθηκε από τον ίδιο και τους συναδέλφους του, γλώσσα που κατέγραψε
καταστάσεις του υποκόσμου αλλά και πολιτικά γεγονότα της εποχής. Τα πιο γνωστά
του τραγούδια (εκτός από το πρώτο) είναι τα «Φυλακή και εξορία», «Έζησα στον
υπόκοσμο», «Αλάνης και μπεκρής», «Λαδάδες», «Καρδάρας» και κυρίως ο
«Σαλταδόρος» (τραγούδι που μαζί με άλλα έξι δικά του τραγούδησε ο Γιώργος
Νταλάρας στον δίσκο «Ρεμπέτικα της Κατοχής»).

Οι δικοί του άνθρωποι, η οικογένειά του (αδέλφια και ανίψια) θα τον θυμούνται
ως τον ακούραστο, παθιασμένο άνθρωπο που έγραφε και τραγουδούσε σχεδόν μέχρι
την τελευταία του μέρα. Εμείς, ως έναν από τους τελευταίους των… Μοϊκανών,
που μας μετέφεραν την εικόνα αλλά και την ψυχή μιας εποχής που έφυγε για πάντα.

Κόντρα στους μαυραγορίτες…

«Ο Μιχάλης Γενίτσαρης γίνεται ο χρονικογράφος της Κατοχής. Μιλάει με
απέχθεια για τους μαυραγορίτες και τους συνεργάτες των Γερμανών, βλέπει με
θαυμασμό τους σαλταδόρους, υμνεί τα παλικάρια της Αντίστασης όπως τον Στέλιο
Καρδάρα: “Άδικα τον σκοτώσανε, λες κι ήτανε κατάρα/ γιατί ήταν στην Αντίσταση
τον Στέλιο τον Καρδάρα”», γράφει σε άρθρο του που τιτλοφορείται «Κατοχή –
Αντίσταση» ο μελετητής του ρεμπέτικου Νέαρχος Γεωργιάδης.