Δρόμοι

H Άννα…

… η Μαρλέν και η Σάρα. Τρία δεκαπεντάχρονα κορίτσια από το Χοβενβάρτε, μια
μικρή πόλη της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Έχουν σχεδόν την ίδια ηλικία με τη
νέα, ενιαία Γερμανία. Γεννήθηκαν λίγο μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου
το 1989 και λίγο πριν πάψει πια να υπάρχει επισήμως η κομμουνιστική Ανατολική
Γερμανία. Είναι η πρώτη γενιά που μεγάλωσε στην Ανατολή χωρίς καμία εμπειρία
από το παρελθόν της διχασμένης χώρας.

Ο κόσμος τους…

… έχει λιγότερα σύνορα από όσα είχε ο κόσμος των γονέων τους. Αν και αυτά τα
κορίτσια δεν φαίνεται να το έχουν υπόψη τους. H ζωή τους μοιάζει πολύ με τη
ζωή των νέων της πρώην Δυτικής Γερμανίας ή ακόμη και της Αμερικής. Στην
τηλεόραση βλέπουν αμερικανικά σίριαλ όπως τα «Φιλαράκια», ντουμπλαρισμένα στα
γερμανικά. Έχουν κινητά τηλέφωνα, έχουν Google και έχουν ταξιδέψει στο
εξωτερικό. Όμως, όταν κοιτάζουν το μέλλον, τα τρία κορίτσια μοιάζουν
παγιδευμένα ανάμεσα στις μεγάλες προσδοκίες από την ενιαία Γερμανία και στις
αποτυχίες της επανένωσης, ιδιαίτερα την υψηλή ανεργία. Τα λόγια τους, όταν τα
είχε ρωτήσει πριν από ένα χρόνο ένας δημοσιογράφος των «Τάιμς της Νέας Υόρκης»
για τα σχέδιά τους, ήταν μετρημένα. «Μια δουλειά», είχε πει η Άννα. «Κάτι πολύ
δύσκολο να βρει κανείς».

Έναν χρόνο…

… αργότερα τα τρία κορίτσια ξαναμίλησαν πάνω – κάτω με τα ίδια λόγια στην
αμερικανική εφημερίδα. Οι προσδοκίες τους παραμένουν περιορισμένες. Και
νιώθουν την ίδια ανασφάλεια. H Μαρλέν θα ψάξει για δουλειά, υπάλληλος ή
γραμματέας. Γιατί να μην πάει στο πανεπιστήμιο; «Τελειώνεις το πανεπιστήμιο
και πάλι δεν βρίσκεις δουλειά», λέει. «Ξέρω παιδιά που τέλειωσαν τη δευτέρα
γυμνασίου και βρήκαν δουλειά. Άλλοι με διπλώματα και δεν βρίσκουν». Έτσι έχουν
τα πράγματα. Και να σκεφτεί κανείς πως η μικρή τους πόλη βρίσκεται στο
καλύτερο μέρος της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, πιο κοντά στην πλούσια Δύση
παρά στα φτωχά μέρη που συνορεύουν με την Πολωνία. Τα τρία κορίτσια δεν
πιστεύουν πως ζουν σε καλύτερες συνθήκες από εκείνες που έζησαν οι γονείς τους
που, όπως είπε ένα από αυτά, «είχαν περάσει καλά». Έτσι σκέφτονται και πολλοί
άλλοι στην πρώην Ανατολική Γερμανία που εξακολουθεί να βασανίζεται από τα
οικονομικά της προβλήματα. Πιστεύουν πως τον «παλιό καιρό» μπορεί οι άνθρωποι
να ζούσαν λιγότερο ελεύθερα, αλλά ένιωθαν περισσότερη ασφάλεια.

H Σάρα…

… λέει για μια σύγκριση που γίνεται συχνά στη Δύση: «Σήμερα έχουμε
περισσότερη ελευθερία, αλλά δεν μπορείς να συγκρίνεις τη ναζιστική με την
κομμουνιστική εποχή. Δεν υπήρχε τόσο μεγάλη καταπίεση στην Ανατολική Γερμανία,
ώστε να σκοτώνονται άνθρωποι ή να εξοντώνονται σε θαλάμους αερίων». Δηλαδή,
οτιδήποτε λιγότερο από τον ναζισμό μοιάζει σήμερα γι’ αυτά τα τρία κορίτσια
προτιμότερο από αυτό που ζουν σήμερα. Υπάρχει μεγαλύτερη αποτυχία για τους
νικητές του Ψυχρού Πολέμου;