Δρόμοι

Ένα κομμάτι πανί…

…ένα κομμάτι νήμα, μπορεί άραγε να φτιάχνει περιουσίες, να καταστρέφει
πολιτισμούς, να σβήνει και να βάζει χώρες στον χάρτη; Σε μια εποχή που οι
επιχειρήσεις μπορούν και μετακινούν χρήματα πέρα από τα εθνικά σύνορα,
γρηγορότερα από ό,τι οι εθνικές κυβερνήσεις καταστρώνουν πολιτικές, οι
ιστορικοί αναζητούν νέους τρόπους για να καταλάβουν το παρελθόν. Ένας από
αυτούς, ο Στίβεν Γιάφα, πιστεύει πως μπορούμε να μάθουμε πολλά για την
Ιστορία, φτάνει μονάχα να ακολουθήσουμε μια μοναδική κλωστή. Και αυτή η κλωστή
είναι βαμβακερή.

Ο Γιάφα…

…που έγραψε ένα βιβλίο για το βαμβάκι, λέει πως από τότε που «εξημερώσαμε»
για πρώτη φορά το βαμβάκι, πριν από 5.000 χρόνια, όλοι σήμερα στον πλανήτη
φοράμε βαμβάκι (και τα διάφορα υποπροϊόντα του), τρώμε βαμβάκι, κοιμόμαστε σε
βαμβάκι, ιδρώνουμε σε βαμβάκι, πλενόμαστε με βαμβάκι, ακόμη και ξοδεύουμε με
βαμβάκι (αφού τα σύγχρονα χαρτονομίσματα τυπώνονται σε χαρτί που έχει για βάση
του το βαμβάκι). Ιδιαίτερα στην Αμερική, από τον δέκατο έβδομο αιώνα, σε
άλλους ανθρώπους χάρισε το βαμβάκι αφάνταστα πλούτη και εξουσία και άλλους
τους καταδίκασε σε βαθιά φτώχεια και ζοφερή δουλεία – αφέντες και δούλοι. Επτά
στους δέκα που εργάζονταν τότε στα υφαντουργεία πέθαιναν από αρρώστιες του
αναπνευστικού (πνευμονοκονίαση λόγω της εισπνοής ινών). Όσο για εκείνους που
δούλευαν στις φυτείες, δεν πρόφταιναν καν να αρρωστήσουν. Το βαμβάκι δεν ήταν
απλώς ζήτημα πλούτου και εξουσίας. Ήταν ζήτημα ζωής και θανάτου.

Οι Μαριάνες…

…είναι ένα σύμπλεγμα νησιών του Ειρηνικού που ανήκουν στην Αμερική. Οι
κάτοικοί τους ζουν από τον τουρισμό και την υφαντουργία, όπου εργάζονται
χιλιάδες Κινέζες μετανάστριες. Μέχρι τώρα φοβούνταν μόνο τις τροπικές
καταιγίδες. Όμως, εδώ και έναν χρόνο πνίγονται από μια πλημμυρίδα φθηνών
κινεζικών ρούχων που κατακλύζουν την αμερικανική αγορά. Οι καταναλωτές θα
πρέπει να είναι ευτυχισμένοι σε αυτόν τον θαυμαστό νέο κόσμο των ανοιχτών
αγορών, λένε αυτοί που τον έφτιαξαν, επειδή τώρα μπορούν και αγοράζουν φθηνά.
Όμως, οι Κινέζες μετανάστριες δεν είναι. Καθώς στις Μαριάνες κλείνουν το ένα
μετά το άλλο τα υφαντουργεία, πρέπει να διαλέξουν: ή να επιστρέψουν στην Κίνα,
όπου θα δουλεύουν για ένα ξεροκόμματο, ή να μείνουν στα νησιά χωρίς καμιά
ελπίδα νόμιμης δουλειάς. Στις Μαριάνες δούλευαν με 3,05 δολάρια την ώρα. Αν
επιστρέψουν στην Κίνα, θα πιάσουν δουλειά με 30 σεντς την ώρα. Αν μείνουν στις
Μαριάνες, το μόνο που τους απομένει να κάνουν είναι να κυνηγούν κρυφά
τουρίστες που πληρώνουν 50 δολάρια για ένα «ειδικό μασάζ». Από τα κορίτσια που
κάνουν τις πόρνες στα νησιά, τα περισσότερα ήταν εργάτριες στην υφαντουργία.

Οι αρετές της παγκοσμιοποίησης είναι αμφίβολες. Όπου κλείνει ένα εργοστάσιο,
ανοίγει ένα πορνείο. Το σύστημα στο οποίο βρεθήκαμε να ζούμε αργά ή γρήγορα θα
υποχρεωθεί να κρεμάσει στην πόρτα του τη μοναδική επιγραφή που του ταιριάζει:
«Προσεχώς πορνείο».