Συνέταιροι του Δημοσίου σε μικρά και μεγάλα έργα οι ιδιώτες

Οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα – ΣΔΙΤ, όπως ονομάζονται εν
συντομία – είναι το νέο «αγαπημένο παιδί» του υπουργείου Οικονομίας, στο οποίο
στηρίζει πολλές ελπίδες για επιτάχυνση των επενδύσεων, ιδίως μετά την περικοπή
του προγράμματος δημοσίων έργων για λόγους περιορισμού του ελλείμματος.

Ο υπουργός Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφης φιλοδοξεί να προσελκύσει ιδιωτικά
κεφάλαια πολλών δισ. ευρώ, για να κατασκευάσει δημόσια έργα χωρίς να βάλει το
χέρι στην τσέπη του Δημοσίου. Βεβαίως, η ώρα του λογαριασμού για το Δημόσιο θα
έρθει αργότερα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις θα πληρώσουν οι χρήστες των
έργων, όπως θα συμβεί, για παράδειγμα, με τα διόδια.

Προκάλεσε σοκ

Το σχετικό νομοσχέδιο, όμως, το οποίο έχει ετοιμάσει το υπουργείο Οικονομίας
και έχει αποστείλει στα συναρμόδια υπουργεία για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις
τους, δεν είναι από αυτά που «περνούν» εύκολα, καθώς αγγίζουν ευαίσθητους
τομείς και εκχωρούν εξουσίες που παραδοσιακά ανήκουν σε φορείς του Δημοσίου. H
ιδέα ότι οι ιδιώτες θα μπορούν να κατασκευάζουν, αλλά και να διαχειρίζονται,
ακόμη και φυλακές, για παράδειγμα, προκάλεσε σοκ σε πολλούς υπουργούς της
προηγούμενης κυβέρνησης, η οποία επίσης είχε ετοιμάσει ανάλογο νομοσχέδιο αλλά
δεν το ψήφισε ποτέ.

H πιο προχωρημένη – ή νεοφιλελεύθερη, κατά μία άποψη – αντίληψη της σημερινής
κυβέρνησης, σύμφωνα με την οποία σχεδόν τα πάντα – δημόσια έργα και υπηρεσίες
– μπορούν να γίνουν από τον ιδιωτικό τομέα με συμβάσεις παραχώρησης, αφού
μόνον ο… ουρανός είναι το όριο, βρίσκει αντιπάλους ακόμη και στους κόλπους
της κυβέρνησης. Το ΥΠΕΧΩΔΕ, για παράδειγμα, είχε εξ αρχής εκφράσει πολλές
επιμέρους επιφυλάξεις και ήταν αυτό που επέβαλε να τεθεί ανώτατο όριο στον
προϋπολογισμό των έργων που θα καλύπτονται από το συγκεκριμένο νομοσχέδιο.

Αυξήθηκε το όριο

H επιτροπή που επεξεργάσθηκε το νομοσχέδιο, κατέληξε κατ’ αρχάς στο όριο των
100 εκατ. ευρώ. Από εκεί και πέρα, τα έργα που θα ανατίθενται στον ιδιωτικό
τομέα θα έπρεπε να διέπονται από τους όρους της ειδικής σύμβασης που θα
διαμορφωνόταν κατά περίπτωση. Αυτή, όμως, είναι μια χρονοβόρα διαδικασία και ο
υπουργός Οικονομίας έκρινε ότι τα 100 εκατ. ευρώ είναι πολύ χαμηλό όριο για
δημόσια έργα. Στην πραγματικότητα, με το όριο αυτό, σχεδόν κάθε αξιόλογο
δημόσιο έργο θα βρισκόταν εκτός πεδίου εφαρμογής του νομοσχεδίου. Έτσι,
σύμφωνα με πληροφορίες, το όριο αυξήθηκε, και στην τελευταία εκδοχή του
νομοσχεδίου διαμορφώθηκε στα 400 – 500 εκατ. ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο θα
μπορούν να καλύπτονται και σχετικά μεγάλα έργα, χωρίς να μπαίνουν στις
χρονοβόρες διαδικασίες των ειδικών συμβάσεων, οι οποίες θα διατηρηθούν μόνο
για πολύ μεγάλα έργα, όπως ήταν, για παράδειγμα, η κατασκευή της Γέφυρας Ρίου
– Αντιρρίου.

Και δημόσιας εξουσίας

Ένα άλλο θέμα που προκαλεί συζητήσεις, είναι το εύρος των έργων και υπηρεσιών
που θα καλύπτονται από το νομοσχέδιο. Τα αυτονόητα είναι, για παράδειγμα, τα
οδικά έργα, στο πρότυπο της Αττικής Οδού, αλλά η συζήτηση έχει ανοίξει και
περιλαμβάνει πλέον και νοσοκομεία, αλλά και υπηρεσίες που μπορεί να άπτονται
της δημόσιας εξουσίας. Αντιδράσεις, εξάλλου, προκαλεί η δυνατότητα που θα
δίνει το νέο θεσμικό πλαίσιο να ανατίθεται στον ιδιωτικό τομέα η παροχή
υπηρεσιών, τις οποίες μέχρι χθες ασκούσαν δημόσιοι υπάλληλοι, μετατρέποντας
έτσι τους εργαζόμενους σε αναλώσιμους συμβασιούχους.

Με όλα αυτά τα προβλήματα, δεν αναμένεται να οδηγηθεί γρήγορα σε πέρας η
διυπουργική διαπραγμάτευση που έχει ξεκινήσει το υπουργείο Οικονομίας. Ωστόσο,
έπειτα από τις πρώτες αναβολές, το υπουργείο έχει θέσει τώρα ως στόχο να
καταθέσει το νομοσχέδιο για ψήφιση στη Βουλή κατά τον Ιούνιο.

Ενδεικτικά, οι τομείς στους οποίους αναμένεται να εφαρμοσθούν οι συμπράξεις
δημόσιου και ιδιωτικού τομέα περιλαμβάνουν: oδικά έργα, λιμάνια, αεροδρόμια,
νοσοκομεία, γέφυρες, μουσεία, σχολεία, φυλακές, ύδρευση, αποχέτευση,
βιολογικούς καθαρισμούς, μαρίνες, υπηρεσίες καθαρισμού, υπηρεσίες φύλαξης,
υπηρεσίες κέτερινγκ

Ο κατάλογος αυτός είναι ενδεικτικός, καθώς ο υπό κατάθεση νόμος είναι ένα
γενικό πλαίσιο που θα μπορούσε πρακτικά να καλύπτει τα πάντα. Ο κ. Φώλιας
αναφέρει χαρακτηριστικά ακόμη και το παράδειγμα των εκκλησιών.

Πώς θα αμείβονται

Ακόμη και το παράδειγμα των εκκλησιών αναφέρει χαρακτηριστικά ο υφυπουργός Οικονομίας κ. Χρήστος Φώλιας, για να δείξει ότι οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μπορεί πρακτικά να περιλαμβάνουν τα πάντα

Ένα άλλο θέμα που έχει προκαλέσει συζητήσεις και προβληματισμό, είναι ο τρόπος
με τον οποίο θα αμείβονται οι ιδιώτες όταν αναλαμβάνουν την κατασκευή ενός
έργου. Σε ορισμένες περιπτώσεις το Δημόσιο θα εξοφλεί το έργο σταδιακά,
πληρώνοντας ένα είδος ενοικίου στον κατασκευαστή. Με αυτόν τον τρόπο,
παρατείνεται ο χρόνος χρηματοδότησης του έργου για το Δημόσιο και περιορίζεται
η πίεση στον προϋπολογισμό, αλλά ο αντίλογος είναι ότι τα βάρη μετατίθενται
στο μέλλον. Αυτό μπορεί να εφαρμοσθεί, για παράδειγμα, στην περίπτωση
κατασκευής ενός σχολείου.

Σε άλλες περιπτώσεις, το κράτος θα δίνει τη δυνατότητα στον ιδιώτη να
εκμεταλλεύεται το έργο που έχει κατασκευάσει για ένα χρονικό διάστημα. Κλασικό
παράδειγμα, η κατασκευή ενός οδικού άξονα και η είσπραξη, στη συνέχεια, των
διοδίων από τους χρήστες του. Εδώ, ο προβληματισμός αφορά το ύψος της
επιβάρυνσης για τους χρήστες.

Τι προβλέπει το νομοσχέδιο

Το νομοσχέδιο είναι αρκετά γενικό, ώστε να επιτρέπει οποιαδήποτε μορφή
σύμπραξης, για οποιαδήποτε κατηγορία έργου και υπηρεσίας. Προβλέπει κατ’ αρχάς
ότι οι δημόσιοι φορείς, περιλαμβανομένων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης,
μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις σύμπραξης με ιδιωτικούς φορείς για την εκτέλεση
έργων ή / και την παροχή υπηρεσιών.

Μια ειδική γραμματεία, που προβλέπεται να συσταθεί, θα προτείνει κατάλογο
έργων που μπορούν να γίνουν με τη μέθοδο των συμπράξεων και την απόφαση θα
λαμβάνει μια διυπουργική επιτροπή, η οποία θα αποτελείται από τους υπουργούς
Οικονομίας, ΠΕΧΩΔΕ και τους καθ’ ύλην αρμόδιους κάθε φορά (αυτούς που θα
εποπτεύουν τον δημόσιο φορέα ο οποίος θα συμβάλλεται). Οι συμβάσεις θα
περιγράφουν αναλυτικά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των δύο πλευρών και θα
ρυθμίζουν, μεταξύ άλλων:

* Τον τρόπο χρηματοδότησης του έργου

* Την αμοιβή του ιδιωτικού φορέα

* Το χρονοδιάγραμμα κατασκευής του έργου

* Τις ασφαλιστικές καλύψεις

* Το ύψος του ανταλλάγματος που θα πληρώνουν οι χρήστες για το έργο (αν αυτή
είναι η προβλεπόμενη μέθοδος). Για την αναπροσαρμογή του ανταλλάγματος, στην
τελευταία περίπτωση, θα αποφασίζει η διυπουργική επιτροπή.