H παγκοσμιοποίηση μιλάει… κινεζικά

«Όψεις παγκοσμιοποίησης» θα μπορούσε να είναι ο γενικός τίτλος της συζήτησης
που έχει ανάψει το τελευταίο διάστημα όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλη
την Ευρώπη και στις ΗΠΑ, γύρω από την εισβολή κινεζικών προϊόντων. Οι όψεις
είναι, πράγματι, πολλές. H μία είναι ο οξύς ανταγωνισμός που υφίστανται τα
ελληνικά, ευρωπαϊκά και αμερικανικά προϊόντα από τα πολύ φθηνά κινεζικά,
κυρίως κλωστοϋφαντουργικά. Μετά την κατάργηση των δασμών, οι εισαγωγές τους
αυξήθηκαν μέχρι και 500% στην Ευρωπαϊκή Ένωση (70% στην Ελλάδα), με αποτέλεσμα
να απειλούνται σήμερα, όπως αναφέρει η Ένωση Ευρωπαίων Κλωστοϋφαντουργών,
περίπου 1 εκατ. θέσεις εργασίας στην Ευρώπη.

H απειλή αυτή ενεργοποίησε τα αυτόματα αντανακλαστικά του προστατευτισμού και
στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, που ετοιμάζονται τώρα να επαναφέρουν, με τον
έναν ή τον άλλο τρόπο τους δασμούς στις κινεζικές εισαγωγές. Και αυτή η
πρόθεση ενεργοποίησε, με τη σειρά της, τα αυτόματα αντανακλαστικά των
απανταχού φιλελευθέρων. Έγραφαν χαρακτηριστικά οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» την
περασμένη Τετάρτη: «Οι δασμοί είναι στην πραγματικότητα φόροι που πληρώνονται
από τους καταναλωτές μέσω των υψηλότερων τιμών».

Το επιχείρημα αυτό έχει μια ισχυρή βάση. Ο φτωχός Ευρωπαίος καταναλωτής μπορεί
πράγματι να αγοράσει ένα φθηνό κινεζικό τζιν, όχι όμως και ένα ακριβό
ευρωπαϊκό. Παράλληλα, ο φτωχός Κινέζος εργάτης έχει μια ευκαιρία να βγάλει
μεροκάματο, έστω και πείνας.

Ο αντίλογος

Υπάρχει όμως και ο εξίσου ισχυρός αντίλογος. Εκτός από τους Ευρωπαίους
εργαζόμενους που χάνουν τη δουλειά τους, τα μεροκάματα στην Ευρώπη πιέζονται
προς τα κάτω. Το κοινωνικό κόστος είναι βαρύ. Είναι αδύνατον για μια οικονομία
και για μια κοινωνία όπως η ευρωπαϊκή να ανταγωνισθεί τα «εργοστάσια του
ιδρώτα», όπου παράγονται τα φθηνά κινεζικά προϊόντα.

Υπάρχουν όμως και άλλες πολλές πλευρές του ίδιου φαινομένου. Υπάρχει, για
παράδειγμα, η παράμετρος των δυτικών μεγαλοεισαγωγέων κινεζικών προϊόντων, οι
οποίοι όχι μόνο πιέζουν για ακόμη χαμηλότερες τιμές – και, άρα, φθηνότερα
μεροκάματα στην Κίνα -, αλλά και καρπώνονται υπερκέρδη, αφού η τελική τιμή
στην οποία πωλούν τα κινεζικά προϊόντα είναι πολλαπλάσια της τιμής παραγωγής.

Ασφάλεια και ποιότητα

Υπάρχει, επίσης, το σημαντικότατο θέμα της ασφάλειας – και γενικότερα της
ποιότητας – των φθηνών κινεζικών προϊόντων, που αποδεικνύεται ότι δεν
ελέγχεται, με αποτέλεσμα οι καταναλωτές να πληρώνουν τελικά ακριβά αυτό που
θεωρούσαν ότι αγόρασαν φθηνά. Σε αυτό το ζήτημα, τουλάχιστον, η λύση δεν χωρά
αντίλογο. Τα ευρωπαϊκά όργανα είναι υποχρεωμένα να εγγυηθούν συνθήκες
ασφάλειας για τους Ευρωπαίους καταναλωτές. Από ‘κεί και πέρα, τη λύση στα
ερωτήματα που θέτει η παγκοσμιοποίηση θα τη δώσουν η πολιτική και η αγορά, με
βάση τον συσχετισμό δυνάμεων που θα διαμορφωθεί τη δεδομένη στιγμή και όχι,
βέβαια, με βάση το «αόρατο χέρι» της Δικαιοσύνης.