H τεχνολογία των Aρχαίων

Με το ελκυστικό – και για τους μη ειδικούς – θέμα της τεχνολογίας στην αρχαία
εποχή, το περιοδικό δημοσιεύει το πρώτο μέρος για την τεχνολογία στα
προϊστορικά χρόνια. H σκοπιά από την οποία εξετάζεται η τεχνολογία στο
αφιέρωμα είναι σφαιρική, σημειώνει στο προλογικό σημείωμα η αρχιτέκτων,
αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, κα Κλαίρη Παλυβού, και
εξηγεί: «Δεν είναι δηλαδή μόνο αυτό καθεαυτό το τεχνικό επίτευγμα που μας
ενδιαφέρει, αλλά όλο το σύστημα μέσα στο οποίο γεννιέται και εκφράζεται μια
ανάγκη, η ευρηματικότητα με την οποία ο άνθρωπος, ατομικά ή συλλογικά,
ανταποκρίνεται σ’ αυτήν, καθώς και οι επιπτώσεις που έχει στο σύνολο της
κοινωνίας η επικράτηση μιας νέας τεχνολογίας».

Το αφιέρωμα απλώνεται σε πολλά πεδία της τεχνολογίας της προϊστορικής Ελλάδας:
Οικοδομική, εγγειοβελτιωτικά έργα, ναυπηγική, μεταλλοτεχνία, λιθοτεχνία,
υφαντική, επεξεργασία ελεφαντόδοντου και υαλωδών υλών.

Και κάποιες εφευρέσεις έμειναν ίδιες στη χρήση τους, όπως τις σκαρφίστηκε ο
άνθρωπος των παλαιολιθικών χρόνων, καθώς σημειώνει η κα Παλυβού:

«Το παλαιολιθικό οστέινο αγκίστρι, λόγου χάρη, ήταν μια εφεύρεση που άλλαξε
οριστικά την ποιότητα και την ποσότητα της τροφής (άρα και τη βιολογική και
κοινωνική ανάπτυξη) όσων έμεναν κοντά σε λίμνες, ποτάμια και θάλασσα. Μια
“τεχνολογία” ταπεινή, αλλά τόσο αποτελεσματική που δεν χρειάστηκε να αλλάξει
ουσιαστικά ποτέ…».

Με συνεπήρε το κείμενο των αρχαιολόγων Δήμητρας Καμαρινού και Καλλιόπης
Μπάικα, για τα ομηρικά και μυκηναϊκά πλοία με εμβόλιμα αποσπάσματα από την
Ιλιάδα και κυρίως την Οδύσσεια.

H θρησκεία στη Λογοτεχνία – ή ανάποδα

Με εξαίρεση τις μόνιμες – και πολύ ενδιαφέρουσες – στήλες, η «Νέα Εστία»
αφιερώνει το νέο τεύχος της σ’ ένα θέμα που δεν αρχίζει σήμερα και δεν θα
τελειώσει αύριο: Θρησκεία και Λογοτεχνία, με παραδείγματα από τη νεοελληνική
λογοτεχνία. Οι συγγραφείς των κειμένων αναλύουν τη «θρησκευτικότητα», τη
«θεολογία», το «θεϊκό», την «πίστη» στο έργο του Σολωμού, του Παπαδιαμάντη,
του Καβάφη, του Σικελιανού, του Καζαντζάκη, του Παπατσώνη, του Σεφέρη, του
Θεοτοκά, του Σαραντάρη, του Πεντζίκη και μιας «άδοξης μυθιστοριογράφου» της
Ελένης Καριτά (από τον N.Δ. Τριανταφυλλόπουλο).

Το αφιέρωμα αρχίζει με κείμενο του Σταύρου Ζουμπουλάκη, το μόνο που δεν
ασχολείται με συγκεκριμένο συγγραφέα. Τίτλος «Δημοτικό τραγούδι, λαϊκός
πολιτισμός και ορθόδοξη εκκλησία». Το διάβασα σαν μια «εισαγωγή» στα κείμενα
που ακολουθούν. Άκρως ενδιαφέρουσα η τοποθέτηση του συγγραφέα για τη θεολογική
σύγχυση στη στάση της εκκλησίας έναντι του δημοτικού τραγουδιού και του λαϊκού
παραδοσιακού πολιτισμού.

Να σημειώσω ακόμα την προσέγγιση του παπαδιαμαντικού έργου από την Κλαίρη
Μητσοτάκη: «Θύελλα και Αμαδρυάδα – Νερό, γη, φωτιά: τα κοσμολογικά στοιχεία
στη διηγηματογραφία του Αλ. Παπαδιαμάντη». Ο Σκιαθίτης είχε προσδιορίσει το
έργο του:

«… Να υμνώ μετά λατρείας τον Χριστό μου, να περιγράφω μετ’ έρωτος την φύσιν
και να ζωγραφώ μετά στοργή τα γνήσια ελληνικά ήθη». Από δω ξεκινάει το
πρωτότυπο δοκίμιο της συγγραφέως.

ΤΑΞΙΔΙΑ: Το «Ελληνικό Πανόραμα» σ’ αυτό το τεύχος μας ταξιδεύει:
Στα άδυτα του Σπηλαίου της Αλιστράτης Σερρών, στους κάμπους και στα βουνά της
γύρω περιοχής. Κι από εκεί στα δάση οξυάς, δρυός και καστανιάς του ορεινού
Δήμου Μουρικίου Κοζάνης. Κι ύστερα νότια, «στα σπλάχνα του Ταϋγέτου» σε μια
πορεία προς το Ρίντομο, στα Μέθανα, στον Βλάχικο Γάμο της Θήβας. Στη μόνιμη
στήλη του περιοδικού «Ένας συγγραφέας και μια πόλη», ο φιλόλογος Γιώργος
Σταματίου Ανθολογεί γραφτά του συγγραφέα Κώστα Πασαγιάννη (1872-1933) για τη
Σπάρτη.

«ΠΡΟΔΟΤΕΣ». Επί εσχάτη προδοσία ο Κολοκοτρώνης κι ο Μακρυγιάννης,
χαφιές ο Καραϊσκάκης, εθνοκατάρατος Ανδρούτσος. H «Πνευματική Ζωή» μας
θυμίζει, με ντοκουμέντα, σκοτεινές πλευρές και σκοτεινούς «άρχοντες» της
εποχής. Αξίζει τον κόπο επίσης να διαβαστεί η απολογία στον ανακριτή του
Ναυπλίου (22 Μαΐου 1830) του Κρητικού δημοσιογράφου και μέλους της Φιλικής
Εταιρείας Εμμανουήλ Αντωνιάδη, που τα άρθρα του κατά των αυθαιρεσιών της
εξουσίας ονομάστηκαν «πρόκληση για στασιαστικές ενέργειες».

20 ΧΡΟΝΙΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ: Εικοσάρισε η «Παρέμβαση» της Κοζάνης και θα
πρέπει να διαβαστεί το «επετειακό» κείμενο του διευθυντή της B. Π. Καραγιάννη.
Δίχως ψευδολυρισμούς και μειξοπαράπονα, με τον δικό του, φευγάτο, τρόπο γραφής
αποτυπώνει την πορεία μιας πνευματικής επιθεώρησης, σε μια βόρεια πόλη της
χώρας… Σ’ αυτό το τεύχος, μεταξύ άλλων πολλών, σελίδες για τον συγγραφέα
Χρήστο Κορέλα (γεν. Αγρίνιο 1943).

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ KAI ΤΕΧΝΕΣ: Πλατεία Καρύτση 10, Αθήνα 10237. Τηλ. 210 –
3253.246.

NEA ΕΣΤΙΑ: Ευριπίδου 84, Αθήνα – 10553. Τηλ.: 210 – 3213.030.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ: Ανοίξεως 11, Θεσσαλονίκη – 55236. Τηλ.: 2310 –
331.315.

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ: Χατζοπούλου 49, Καλλιθέα – 17671. Τηλ. 210 – 9588.333.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ: X. Μούκα 1, Κοζάνη – 50100. Τηλ. 24610 – 34691.