Δρόμοι

Μια φορά…

… και έναν καιρό υπήρχαν πολιτικοί και πολιτικά κόμματα. Δημοσίευαν
μανιφέστα, διακηρύξεις αρχών, πολιτικές, στόχους, συμβόλαια με τον λαό. Έστω
και αν ήταν μονάχα κούφιες υποσχέσεις, τουλάχιστον έδιναν στις εκλογές κάποιο
ενδιαφέρον. Τώρα υπάρχουν μάνατζερ. Στις εκλογές, τα πολιτικά τους προγράμματα
μοιάζουν με ισολογισμούς επιχειρήσεων: έσοδα, έξοδα, ενεργητικό, παθητικό, πού
πήγε και η τελευταία δεκάρα, σαν να μην είναι αφεντικά σε μια χώρα, αλλά μέλη
του διοικητικού συμβουλίου σε μια «Χώρα A.E.».

Τα συνθήματά τους…

… χάλια. «Μπροστά, όχι πίσω», γράφουν στις προεκλογικές αφίσες τους οι
Εργατικοί της Βρετανίας – λες και υπάρχει κανείς που θα προτιμούσε το
αντίθετο. Όσο για το σλόγκαν των Συντηρητικών «Σκέφτεστε αυτό που
σκεφτόμαστε;», δεν χωράει σε αυτό παρά μονάχα μια απάντηση: Εσείς σκέφτεστε
καθόλου; Το προεκλογικό πρόγραμμά του αρχηγού των Συντηρητικών Μάικλ Χάουαρντ
επιγράφεται «Το βρετανικό όνειρο» (το ονειρεύτηκε, «εξηγεί» η Βρετανή
δημοσιογράφος Τζένι Μπρίστοου). Και πίσω από τα σλόγκαν με τα παχιά γράμματα,
υπάρχουν τα ψιλά γραμματάκια, όπως σε κάθε εταιρικό συμβόλαιο. Σε αυτά, οι
Εργατικοί κομπάζουν ότι εξέδωσαν και επέβαλαν «66.000 πρόστιμα», δίνοντας έτσι
ένα εντελώς διαφορετικό νόημα στην ιδέα των πολιτικών επιτευγμάτων. Αν υπάρχει
ακόμη έστω και ένας που εξακολουθεί να έχει αμφιβολίες ότι οι εκλογές έχουν
γίνει και αυτές μια καταναλωτική δραστηριότητα, μια σειρά από ασήμαντες
επιλογές ανάμεσα σε γενικά πανομοιότυπες πολιτικές, αυτή η προσέγγιση του
«ψηφίστε μας γιατί είμαστε οι φτηνότεροι» είναι αρκετή για να διαλύσει και την
τελευταία αμφιβολία.

Ελλείψει…

… άλλου προσώπου, οι διευθύνοντες σύμβουλοι αυτών των σημερινών κομμάτων που
έχουν καταντήσει μικρομεσαίες επιχειρήσεις προσπαθούν να φορέσουν στα πράγματα
ένα ανθρώπινο πρόσωπο. Οι Συντηρητικοί επιχειρούν το αδύνατο: να εξανθρωπίσουν
τον Χάουαρντ. «Είμαι στην πολιτική για να επιστρέψω κάτι στη χώρα που μου
έδωσε τόσα πολλά. Παιδί μεταναστών, μαθητής δημόσιου σχολείου, ο πρώτος στην
οικογένειά μου που πήγε σε Πανεπιστήμιο, νιώθω βαθιά περηφάνια για τη
Βρετανία. Για μένα, η καρδιά της πολιτικής είναι οι άνθρωποι, οι ελπίδες τους
και οι φιλοδοξίες τους». Τα προεκλογικά προγράμματα των τριών μεγάλων
βρετανικών κομμάτων διακατέχονται από τη μανία της ιδιόχειρης γραφής,
παρατηρεί η Τζένι Μπρίστοου. Στον πρόλογο του προγράμματος των Εργατικών, ο
Τόνι Μπλερ γράφει ένα «Προσωπικό μήνυμα» – σύντομο, πολύ σύντομο, επειδή
προφανώς δεν έχει περισσότερα να πει.

Οι πολιτικοί…

… αναζητούν απεγνωσμένα αυτό που τους λείπει: ένα πρόσωπο που να ξεχωρίζει.
Προσπαθούν να συγκινήσουν τον ψηφοφόρο με φωτογραφίες και ιδιόχειρα
σημειώματα, αφού ξέρουν καλά πως τα προγράμματά τους τον αφήνουν παγερά
αδιάφορο. Ίσως το μοναδικό μήνυμα που θα αποκομίσει ο ψηφοφόρος από όλα αυτά
είναι πως οι πολιτικοί του ξέρουν τουλάχιστον να γράφουν (αν και πάλι κανείς
δεν θα έβαζε το χέρι του στη φωτιά πως γνωρίζουν όλοι τους ανάγνωση και
γραφή).