Οι προσκυνητές ενός μύθου

Ύστερα από τέσσερα χρόνια υποχρεωτικής εξορίας σε άλλη αίθουσα, η Τζοκόντα επανήλθε στη Salle des Etats του Λούβρου, μαζί με πενήντα πίνακες Βενετών ζωγράφων

Αν υπάρχει ένα διαχρονικό μπεστ σέλερ στη ζωγραφική που και σήμερα να
βρίσκεται στις πρώτες θέσεις του ενδιαφέροντος των φιλότεχνων και του
πολιτιστικού τουρισμού, είναι η Τζοκόντα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι.

Μόνο το 2004 την επισκέφτηκε το 90% των επισκεπτών του Λούβρου, δηλαδή
6.000.000! Άλλωστε το πλήθος των επισκεπτών ήταν που ανάγκασε το περίφημο
παρισινό μουσείο να ανακαινίσει για μία ακόμη φορά την αίθουσα όπου
φιλοξενείται. Στόχος της ανακαίνισης δεν ήταν τόσο η καλή διατήρηση του έργου
(που θα υποστηρίζεται πλέον και με νέα συστήματα κλιματισμού) όσο η
αποτελεσματική ροή των επισκεπτών.

La salle des Etats, η αίθουσα όπου κρεμάστηκε ξανά, έπειτα από τέσσερα χρόνια
εργασιών, η Τζοκόντα είναι φτιαγμένη πλέον με τρόπο ώστε να δέχεται καθημερινά
από 20.000 έως 40.000 επισκέπτες!

Είναι βέβαιο ότι ούτε ο Ντα Βίντσι, ούτε ο ο Φλωρεντίνος ευγενής Φραντσέσκο
ντελ Τζιοκόντο που το 1503 παρήγγειλε το πορτρέτο της συζύγου του Λίζα
Γκεραρντίνι, της λεγόμενης «Τζοκόντα», δεν μπορούσαν να φανταστούν το ντελίριο
του κοινού πέντε αιώνες αργότερα. Όπως δεν θα μπορούσαν να φανταστούν ότι θα
βρισκόταν μία… ιαπωνική εταιρεία (η Nippon Television Network) να πληρώσει
4,81 εκατομμύρια ευρώ για τις εργασίες στην αίθουσα με το πορτρέτο.

Το έργο, που αποκαλείται και Monna Lisa (με δύο ν) επειδή στα ιταλικά η κυρία
λέγεται Madonna, πέρασε από πολλά στάδια μέχρι να φτάσει στα σημερινά ύψη
δημοτικότητας. Τα περιγράφει λεπτομερώς ο Βενσάν Πομαρέντ στη «Le Monde». Την
εποχή που φιλοτεχνήθηκε αναγνωρίστηκε ο Ντα Βίντσι.

Ο βασιλιάς της Γαλλίας Φραγκίσκος A’ το αγόρασε έναντι αξιόλογης
αμοιβής προς τον ζωγράφο. Τον 17ο και τον 18ο αιώνα φιλοτεχνήθηκαν τουλάχιστον
πενήντα απομιμήσεις.

Το 1804 ο πίνακας μπαίνει στο Λούβρο. Το δεύτερο στάδιο του μύθου χτίζεται τον
19ο αιώνα. Το αίνιγμα του μοντέλου, το φόντο του τοπίου, το μυστήριο που
αποπνέει ο πίνακας προκαλούν την άνθηση μιας μεγάλης σχετικής φιλολογίας.
Παράλληλα, ο Ντα Βίντσι καθιερώνεται ως οικουμενικός ζωγράφος. Ο τρίτος κύκλος
της δημιουργίας του μύθου αφορά τον 20ό αιώνα. Ο πίνακας γίνεται λαϊκό είδωλο.

Το 1911 ο Απολινέρ αναρωτιέται: «Μήπως πρέπει να κάψουμε την Τζοκόντα;» Δεν
την καίνε αλλά την κλέβουν, λίγους μήνες αργότερα. Θα βρεθεί έπειτα από δύο
χρόνια στη Φλωρεντία. Το γεγονός παίρνει τεράστια δημοσιότητα. Όλοι οι
διάσημοι ποζάρουν μαζί της.

Το 1920 ο Μαρσέλ Ντισάν τής κολλάει μουστάκια στο περιοδικό «391». Αλλά η
διανόηση δεν καταφέρνει να αποδυναμώσει την επιρροή του πίνακα. Κατά τον B’
Παγκόσμιο Πόλεμο θεωρείται πάντα μεγάλος θησαυρός της τέχνης και τον κρύβουν
από κάστρο σε κάστρο.

Το 1957 πολίτης με ψυχολογικά προβλήματα πετάει μια πέτρα στο πορτρέτο και
έκτοτε η Τζοκόντα προστατεύεται από άθραυστο γυαλί. Και γίνεται πρεσβευτής της
γαλλικής κουλτούρας. Αποκορύφωμα το ταξίδι της με το πλοίο «France», σε
καμπίνα πρώτης θέσης, στις ΗΠΑ.

Είναι 1963 και ο Αντρέ Μαλρό τη στέλνει στη Νέα Υόρκη. Θα πάνε να τη δουν ο
Τζων Κέννεντυ με την Τζάκυ και ο αντιπρόεδρος Λίντον Τζόνσον. Ο Νατ Κινγκ
Κόουλ τής γράφει τραγούδι. Τώρα δεν ταξιδεύει πια. Οι προσκυνητές έρχονται από
μόνοι τους κατά χιλιάδες…