ΘΟΔΩPΟΣ AΓΓEΛΟΠΟYΛΟΣ «Eίναι δύσκολο να πεις την Iστορία απλά»

«Οι γυναίκες είναι πιο τραγικές φιγούρες από τους άντρες», λέει ο Θόδωρος Αγγελόπουλος. Που στη μνήμη της μητέρας του βασίζει το επόμενο σχέδιό του

Τι κι αν οι ταινίες του διχάζουν το κοινό. Για τον Θόδωρο Αγγελόπουλο το
επόμενο σχέδιό του, μετά το «Λιβάδι που δακρύζει» (που προβλήθηκε και στο
Λονδίνο), μια τέτοια τεράστια και παράτολμη παραγωγή, έχει ως κίνητρο τη
συγκεκριμένη χρονική στιγμή – προς το τέλος της καριέρας του – κάτι πέρα για
πέρα προσωπικό, βιωματικό. Γιατί η ιδέα της τριλογίας γεννήθηκε, λέει,
βλέποντας τη μητέρα του να ξεψυχάει.

«H γυναίκα βίωσε έναν ολόκληρο αιώνα. Γεννήθηκε στις αρχές του και πέθανε στα
τέλη του. Είδε τις ελπίδες και τις συμφορές της, και πλέον είναι πολύ αργά για
να μου τα κληροδοτήσει. Σκέφθηκα πως δεν υπάρχει καλύτερη ιδέα από το να
διηγηθώ αυτή την ιστορία μέσα από μια γυναίκα».

H δεύτερη ταινία της τριλογίας του Αγγελόπουλου αρχίζει το 1953 στη Σοβιετική
Ένωση, την ημέρα του θανάτου του Στάλιν, όταν ένα τρένο με απογοητευμένους
ακτιβιστές που έχασαν την πίστη τους στον υπαρκτό σοσιαλισμό ακολουθεί το
δρομολόγιο επιστροφής στην πατρίδα. Ο θόρυβος των πολιτικών
ανακατατάξεων και στην Ελλάδα την περίοδο εκείνη ήταν μεγάλος. Ώς και ο ίδιος
ο Αγγελόπουλος αναγκάστηκε, λέει, να «καμουφλάρει» τις ταινίες του για να
ξεφύγει από το άγρυπνο βλέμμα της λογοκρισίας των συνταγματαρχών.

Σε εξομολογητικό ύφος, μιλώντας στη Fiachra Gibbons της αγγλικής «Guardian»
που τον συνάντησε στη Θεσσαλονίκη, υποστηρίζει πως δεν έχει κάνει κάτι
σπουδαίο. «Μπορεί να έχω γυρίσει χιλιάδες σκηνές, αλλά δύο, ειλικρινά το λέω,
είναι γνήσιες. H πρώτη είναι από τον Δεκέμβρη του 1944. Ήμουν εννέα ετών και η
Αθήνα σειόταν συθέμελα από τον Εμφύλιο. Παντού γύρω έβλεπες να κείτονται άψυχα
κορμιά. H μητέρα μου με είχε πάρει μαζί της στην αναζήτηση του πτώματος του
πατέρα μου. Γυρνούσαμε, προσπαθώντας να εντοπίσουμε το πτώμα του. Ευτυχώς δεν
τον είχαν εκτελέσει.

H άλλη σκηνή που θυμάμαι είναι η επιστροφή του πατέρα μου. Ήμουν στον δρόμο κι
έπαιζα, όταν εμφανίστηκε ρακένδυτος. Έβαλα τις φωνές στη μάνα μου, που βγήκε
έξω και τον αντίκρυσε. Δεν είχαμε τίποτα για φαγητό παρά μόνο λίγη σούπα.
Καθήσαμε και δεν μιλούσαμε από τη συγκίνηση. Αυτό που μόλις περιέγραψα ήταν η
πρώτη σκηνή, στην πρώτη ταινία μου, την “Αναπαράσταση”. Στο πέρασμα των ετών,
αυτές οι εικόνες είναι οι μοναδικές δικές μου», εξηγεί.

Τι κι αν έτυχε μιας ακόμη διάκρισης (το Βραβείο Βιτόριο ντε Σίκα από την
ιταλική κυβέρνηση). «Τα βραβεία είναι μόνο βραβεία. Αυτό που έχω ανάγκη είναι
να διηγηθώ την ιστορία. Κι όσο πιο απλά θα την πω τόσο πιο δύσκολο θα είναι».